TÜSİAD, sosyal güvenliğin faturasını devlete çıkardı

Ebru BAKİ
10 Ekim 1997 - 00:00Son Güncelleme : 10 Ekim 1997 - 00:01

TÜSİAD'ın Prof. Can Tuncay ile Prof. Yusuf Alper'e hazırlattığı ‘‘Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yeniden Yapılanma’’ raporu tartışmaya açıldı. Raporda, mevcut sosyal güvenlik sistemi yerine, sağlık ve emeklilik sistemini birbirinden ayıran bir model önerildi. Raporda, işverenin prim yükünün azaltılıp, bunun devlet tarafından karşılanması istendi.

TÜRK Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD), işçi ve işverenin yanısıra, devletin de sosyal güvenlik sistemini finanse etmesini önerdi. TÜSİAD tarafından İstanbul Üniversitesi İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Can Tuncay ve Uludağ Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü öğretim üyesi Prof. Yusuf Alper'e hazırlatılan, ‘‘Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yeniden Yapılanma’’ başlıklı rapor, kamuoyuna açıklandı. Raporda, sosyal güvence finansmanının çalışan ve devlete kaydırılarak, işverenin payınının azaltılması öngörülüyor.

Sosyal güvenlik kurumları ile genel sağlık sigortasını birbirinden ayıran iki ayaklı bir sosyal güvenlik modeli önerilen çalışmada, mevcut sistemde sosyal güvenliğin finansmanına katılmayan devletin de işçi ve işveren gibi prim ödeyerek bu yükün altına girmesi istendi.

EMEKLİLİK YAŞI

İşsizlik sigortası uygulamasının hemen hayata geçirilmesinin savunulduğu modelde, emeklilik yaşının kadınlarda 55, erkeklerde ise 60 olarak belirlenmesi öngörüldü. TÜSİAD ayrıca, emekli olan sigortalıların hem emekli aylığı alıp, hem de çalışmasının önlenmesini istedi.

‘‘Türkiye'de bozulan sosyal

güvenlik dengesini nasıl kurtarabiliriz?’’ sorusuna cevap arayan rapor, TÜSİAD Parlamento İşleri Komisyonu Üyesi Melih Araz başkanlığındaki çalışma grubunca bir yıllık sürede hazırlandı.

Tuncay, gelişmekte olan ülkelerde sosyal güvenliğe yapılan harcamanın Gayri Safi Milli Hasıla'nın yüzde 25-30'u gibi oranlarda olduğunu, ancak Türkiye'de bu oranın yüzde 4.9 civarında bulunduğunu belirtti. Tuncay şunları söyledi: ‘‘Çalışan 1.8 kişi bir emekliyi beslemektedir. 50-55 yaşında emeklilik hatta yaş haddine bağlı olmayan emeklilik söz konusudur.’’

NE YAPILACAK?

TÜSİAD, sosyal güvenlik konusundaki sorunların çözümü için iki ayaklı bir model öngörüyor. Prof Can Tuncay sistemi şöyle anlattı:

‘‘Artık çok ayaklı bir sisteme geçilmelidir. Devlet prim ödeyerek sisteme katılmalı. Devletin prime katkısı kayıtiçi işçi çalıştırmayı özendirici, teşvik edici olacaktır. Burada 5 milyon ilave çalışanımızın sosyal güvence altına alınması ve kamu gelirlerinin net olarak artırılması hedeflenmektedir. İkinci ayakta oluşacak bireysel tasarruflar sermaye ve hisse senedi piyasalarının gelişmesine imkan vermelidir.’’

Sosyal güvence ve sağlık ayrılacak

TÜSİAD'ın önerdiği sosyal güvenlik modelinde SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı gibi sosyal güvenlik kurumları, modelin birinci ayağını, genel sağlık sigortası ise ikinci ayağını oluşturacak. TÜSİAD'ın sosyal güvenlik modelinin yapılanması şöyle olacak:

Tarım kesiminde çalışanlar ve isteğe bağlı sigortalı olanlar Bağ-Kur kapsamına alınacak.

Sağlık sigortası, SSK, Emekli Sandığı, Bağ-Kur kapsamından çıkarılarak, Genel Sağlık Sigortası hayata geçirilecek ve Sağlık Finans Kurumu oluşturulacak. Bu kurum özel sektör tarafından işletilebilecek.

Birinci ayakta devlet, sosyal güvenlik kurumlarının finansmanında oluşan açıkları finanse eden kuruluş

olarak değil, üçüncü taraf olarak ve prim ödeyen taraf olarak katılacak. Böylece sigortalı ve işverenlerin sigorta kapsamına girmek teşvik edilecek.

Çalışanlar ve işverenlerden zorunlu olarak yapılacak kesintilerle oluşacak fonlar bireysel tasarruf fonksiyonunu gerçekleştirecek. Bu fonlar özel olarak kurulacak fon yönetim kurumlarınca ve sıkı bir denetim altında yönetilecek. Fon yönetim kuruluşları bankalar, sigorta şirketleri veya yatırım yönetim şirketlerince kurulabilecek, sadece bu işi yapabilecek ve özel olarak bu amaçla kurulacak denetim organı tarafından, Hazine Müsteşarlığı, SPK gibi kurumlar yardımıyla denetlenecek.

Devlet de çalışan için prim ödeyecek

TÜSİAD'ın sosyal güvenlik modelinin en göze çarpan unsuru, devletin de prim ödeyerek, çalışanın sosyal güvence yüküne işverenle birlikte ortak olması. Modelde, finansman şöyle sağlanacak:

Birinci ayak sosyal güvenlik kurumlarının verdiği gelir ve aylıkların seviyesi fakirlik çizgisinin altına düşmeyecek.

Verilecek gelir ve aylıkların alt sınırını fert başına milli gelirin yüzde 40'ı oluşturacak ve bu miktar sigortalılık süresinin uzunluğuna bağlı olarak fert

başına milli gelirin yüzde 70-75'ine kadar yükselebilecek.

İkinci ayakta sigortalı ve işveren paylarından oluşan ikili tasarruf sisteminde prime esas kazançların üst sınırı asgari ücretin 5 katı olacak. Ücret seviyesi yükseldikçe, sigortalının payı da artacak. Bağımsız çalışanların payı tamamen kendileri tarafından ödenecek.

SSK üyelerini kapsama alarak kurulması planlanan işsizlik sigortası için çalışan, işveren ve devlet asgari ücretin iki katına kadar olan ücretten yüzde 1.5'ar oranında prim ödeyecekler.

Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Sayfa Başı