"Sedat Ergin" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Sedat Ergin" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Sedat Ergin

Türkiye bir gizli kulaklar ülkesidir

Sedat ERGİN

Meslektaşımız Faruk Bildirici'nin, İletişim Yayınları'ndan çıkan ‘‘Gizli Kulaklar Ülkesi’’ başlıklı kitabı, ‘‘dinleme’’ olayını konu alıyor.

Kitap, dinlemenin öyküsünü tarihi bir perspektif içinde anlatıyor. Osmanlı döneminde başlayan, İttihat Terakki yönetimiyle devam eden dinleme faaliyeti, cumhuriyete geçişin ardından tek parti ve ardından çok partili dönemde artan bir yoğunlukta sürüyor.

Kitabın iki çarpıcı teması var. Birincisi, devlet mekanizmasının özellikle telefonla dinlemede vatandaşların özel yaşam alanına büyük bir keyfilik içinde müdahil olması.

Ancak daha ilginç olan ikinci tema, telefon dinlemenin Türk siyasetinde çok geniş bir uygulama alanı bulduğunu konu alıyor. Kitap, dinlemenin Türkiye'de siyasi mücadelenin en önemli araçlarından biri olduğunu gösteriyor.

Faruk Bildirici, Türk siyasetçileriyle ilgili şu çarpıcı tespiti yapıyor. Siyasetçiler, her zaman telefonlarının dinlendiğinden şüphelenirler, vehme kapılırlar. Çoğu, dinlendiğinden emindir.

Ancak iktidara geçtiklerinde ya da fırsatını bulduklarında, bir türlü bastıramadıkları bir dürtüyle siyasi rakiplerini dinletmekten de kendilerini alıkoyamazlar.

* * *

Bu çelişkinin en çarpıcı örneği olarak karşımıza Turgut Özal çıkıyor. Özal Ailesi 1983 seçiminden sonra Başbakanlık Konutu'na taşındığında, binanın içinde pek çok noktada dinleme amaçlı ‘‘böcekler’’ bulunur. Konutta her an dinlendikleri şüphesiyle yaşarlar.

Özal, ilgili devlet kuruluşuna duyduğu güvensizlik nedeniyle dinlemeye karşı elektronik önlemleri bizzat kendisi alır.

Ancak aynı Özal, siyasi rakibi olarak gördüğü Bedrettin Dalan'ın katıldığı bir toplantıyı, tanınmış bir politikacının marifetiyle banda aldırarak istihbarat toplamayı da ihmal etmez.

Kitap, siyasilerin yanı sıra Türkiye'deki devlet mekanizmasının da telefon dinleme tutkusunu gösteren çarpıcı örneklere yer veriyor. Bu merak, son yıllarda devlet idaresindeki çözülmeyle birlikte devlet kurumlarının birbirlerini dinlemeye almasına yol açıyor.

Bu durumun en çarpıcı ifadesi, MİT'in üst düzey yetkililerinden Mehmet Eymür'ün TBMM Susurluk Komisyonu'na yaptığı şu açıklamada yatıyor:

‘‘Son zamanlarda galiba herkes birbirini dinliyor.’’

* * *

Kitapı bitirdiğinizde, okuduğunuz sayısız örnekten geriye tek bir anlam kalıyor. O da, Türkiye'nin demokrasi kültüründen ne kadar uzak olduğu...

Demokrasinin yazılı olmayan temel kuralı, centilmenliktir. Centilmenlik ise kurallara ve gerçek rekabet koşullarına saygıdan geçer.

Türk siyasilerinin önemli bir bölümü dinleme tutkularıyla bu noktada sınıfta kalıyorlar.

Faruk Bildirici'nin kitabı, berrak bir anlatım ve sağlam bir kurguyla kaleme aldığı titiz bir çalışma olarak dikkat çekiyor.

‘‘Gizli Kulaklar Ülkesi’’, bir gazeteci kitabı için şaşırtıcı ölçüdeki zengin kaynakçası ve yaygın dipnotlarıyla her şeyden önce güvenilirliği ve inandırıcılığı ile temayüz ediyor.

Bu haliyle kitabın araştırmacı gazetecilik alanında Batı ölçülerini yakaladığını söyleyebilmek mümkün.













X