Türk Indiana Jones

Tarihi eserler birer birer yurtdışına kaçırılırken kimsenin sesi çıkmamıştı. Ancak, 30 yıl önce bir gazeteci bu işe kendini adadı ve Karun Hazinesi’nin, Elmalı definesinin, Marsiyas heykelinin iadesini sağladı. Başbakanlık uçağında Türkiye’ye dönen Yorgun Herkül’ü de 21 yıl önce New York’ta o keşfetmişti. İşte Özgen Acar’ın öyküsü

Ali DAĞLAR
16.10.2011 - 00:00 | Son Güncelleme :

1990’da Shelby White-Leon Levy sergisi New York Metropolitan müzesinde açıldı. Sergiyi gezerken Anadolu’dan getirilmiş pek çok eserle karşılaştım. Bunların Türkiye’den getirildiği ve bunun nasıl yapıldığı da belliydi. Sergide yarım bir heykel dikkatimi çekti. Ahşap kaide üzerinde, cam vitrinde duruyordu. Yarım heykelin düzgün durması için silindir taştan kaide koymuşlardı. Bu heykeli anımsıyorum. Daha iyi algılamak için etrafında döndüm. Bir süre sonra bekçinin de benimle beraber döndüğünü fark ettim.
Çıkışta sergi kataloğunu satın aldım. Baktım heykelin fotoğrafı var, hemen fotokopisini çektim. Türkiye’de 95 müze, 40-50 müze birimi var. Antalya Müzesi’nin Müdürü Kayhan Dörtlük’ü aradım, “Heykel sizin oradan olabilir” dedim ve hemen faksladım. 10 dakika sonra müdür, “Uzmanlarla kıyasladık, örtüşüyor. Yorgun Herkül heykelinin üstü bu, inşallah alıp getirirsiniz” dedi.
Sonra White-Levy çiftini araştırdım, nasıl almışlar diye. Levy gökdelen alıp satan bir emlakçı, serveti dolar üzerinden sekiz haneli... Bunları Cumhuriyet gazetesinde yazdım. Birkaç gün sonra New York Times, heykeli çiftle ortak alan Boston Güzel Sanatlar Müzesi Müdürü Cornelius Vermeule ile mülakat yaptı. Heykeli satan İranlı Muhammed Yegenah Türkiye bağlantılı bir kaçakçı. Herkül’ü Vermeule’ye götürüyor. Vermeule, müzenin parası yetmediğinden dolayı bu çiftle temasa geçiyor. Parayı çift veriyor.
Prof. Dr. Jale İnan, Yorgun Herkül’ün alt kısmını Perge’de bulmuştu. Fotoğrafı ona gösterdim, “Bu, onun parçası. Boston’a gidip kanıtlamaya hazırım” dedi. Antalya Müzesi’ndeki alt kısmın kesitinin kopyalarını çıkarıp Boston’a gitti. Avukatlar ve arkeologlar önünde deneme yapıldı. Ancak, örtüşmenin kanıtlanabilmesi için silindir kaidenin kalıbının çıkarılması gerekliydi. Jale Hanım Türkiye’deki heykelin kalıbını döktürdü. Kendi cebinden yine Boston’a uçtu. Heyet huzurunda yeni bir deneme yapıldı. Bir çığlık kopmuş o an. Jale Hanım “Cuk oturdu” dedi. Müze müdürü, Jale Hanım’ın elini öpüyor. Jale Hanım bana, “Vermeule asıl senin elini öptü” demişti. Ama maalesef Bakanlık’tan bir teşekkür almadım.

666’ın laneti

KARUN HAZİNESİ

Uşak’ın Güre köyünde 10 kaçak kazıcı tarafından bulundu Karun Hazinesi. 1966’nın 6’ncı ayının 6’ncı günü, akşam 6’da tümülüse girildi. Şeytanın işareti 666 gibi bir tarih! Zaten bu lanet de kaçakçıların peşini bırakmadı. Kaçakçı Durmuş Ersoy’un evini ertesi gün jandarma bastı. Hazineyi kaçıran oğlu bir cinayete kurban gitti. Damadı bir traktörün altında ezilip öldü. Hazineyi sattıkları Dinarlı Şakir Ünver’i, kör ettiler. Tümülüsteki mezara ilk giren demirci Osman Ünsal da aklını yitirdi. 1986’da hazineyi Metropolitan Müzesi’nde bulduk, o yıl yazmaya başladım. Sekiz yıl sonra mahkeme, ‘Zamanaşımı gazetecinin yazdığı andan itibaren geçerlidir’ diyerek 1986’yı başlangıç kabul etti ve hazinenin iadesine karar verdi.

Sfenksi 25 yıl önce keşfetti

HATTUŞAŞ SFENKSİ

Boğazköy Hattuşaş’tan kaçırılan sfenksi ilk kez 1986’da Berlin’den yazdım. 1. Dünya Savaşı’ndan önce Almanlar 16 bin adet çiviyazılı tablet buldu, bunları ve kentin kapısında duran iki sfenksi onarım için Berlin’e götürdüler. Biri geri geldi, sfenksin ikizi ve tabletler gelmedi. 1986’ya kadar unutuldu. Sfenksi anımsatan bir yazı yazdım. Haber üzerine Dışişleri’nden bir heyet Doğu Berlin’e gitti. Ve nihayet sfenks bu yıl Hattuşaş’a döndü. 28 Kasım’da ikiziyle birlikte sergilenecek. Hattuşaş’ın dünya mirası olarak kabulünün 25’inci yıldönümü nedeniyle tören yapılacak.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün