Teşvik sisteminde ekonomik mantık

Hürriyet Haber
18.02.2005 - 00:00 | Son Güncelleme :

DEVLETİN piyasalara müdahalesi daima göreli fiyatları değiştiren bir olgudur.Amaç, çoğu zaman göreli fiyatları değiştirmek olmasa da, sonuç daima aynıdır. Ekonomide göreli fiyatları değiştirmek mutlaka kötüdür diye bir şey söz konusu olamaz. Ama, teşvikler yoluyla piyasalara müdahale ederken, devlet ne yaptığını iyi hesaplaması gerekir.Devletin yapması gereken hesabın iki önemli parametresi vardır: Teşvikle istenilen elde edilip edilmediği (ek rant yaratma olasılığının asgariye indirilmesi) ve verilen teşviklerin kaynağı. Kaynağı borçlanma olan teşvik orta dönemde teşvik olmaktan çıkar.SÜRELİ TEŞVİKGenel bir kural olarak, ekonomide göreli fiyatları teşvikler yoluyla uzun dönem yapay bir düzeyde tutmak mümkün değildir. Mümkün olabilseydi, sabit kur rejiminde belli sürelerde devalüasyon yapma gereği duyulmazdı. Göreli fiyatlarla devlet müdahalesi yoluyla ancak belli bir süre oynanabilir.Bu kuraldan hareketle, ekonomideki teşvik mekanizmasının uzun süre işlevsel olması mümkün değildir sonucuna varılabilir. Çünkü, ekonomide belli bir faaliyetin devlet tarafından desteklenmesi o faaliyetin fiyatını ekonomideki diğer fiyatlara göre değiştirir. Zaten, teşvikten de amaçlanan budur. Uzun süre hiçbir şeyin teşvik edilemeyeceği kuralından yola çıkarak teşviklerin süreli olması ilkesi benimsenmelidir. Konuya göre, teşvik beş yıl için, hatta on yıl için olabilir. Ama, süresi belirsiz bir teşvik sistemi daima taraflardan birini (ya alanı ya da vereni) üzecektir. Teşviki alanlar, teşvikler kalktığında hesapta olmayan bir durumla karşılaşabilecektir. Belki de, devlet teşvik sistemini devam ettirerek enflasyon yaratmayı göze alacaktır. Süresi belli olmayan teşvikler daima yeni teşvikleri davet edecektir. Çünkü, göreli fiyatlar aleyhine dönen diğer ekonomik faaliyetler de devletten teşvik talep edeceklerdir. Eski teşvikler kalkmadan, yeni teşvikler devreye girecektir. Kısacası, her şey teşvik edildiğinden hiçbir şey teşvik edilmediğinden, devlet gereksiz yere kaynak israfı yapmış olacaktır.İtiraf etmekten çekinsek de, Türkiye’de teşvik mekanizması böyle anlamsız ve hiçbir işe yaramayan bir hale gelmiştir. Bu nedenle tüm sektörlerdeki teşvik mekanizması yeniden gözden geçirilmelidir. Her teşvik başlangıç ve bitiş tarihleri itibariyle bir takvime bağlanmalıdır. Böyle bir teşvik mekanizmasını devreye sokmadan kamu harcamalarında ‘verimlilik’ amacına ulaşmak olanaksız olacaktır.RANT YARATMAKİşsizliğin azaltılması yolunda devlet tarafından teşvik verilmesi kadar doğal bir politika olamaz. İstihdam teşviki yoluyla üreticilere verimlilikten feragat edip ihtiyaçlarından daha fazla işgücü istihdam etmeleri istenmektedir. İşverenlerin daha fazla istihdam yaratmaları sonucundaki ‘net ek mali yük’ devlet tarafından karşılanacaktır. Devlet bu hesabı kontrol edebildiği ve verilen teşvik belli bir takvime bağlandığı sürece sorun yoktur. Sorun, bu yolla işverenlerin ek kazanç elde etmeleri ve devletin bu durumdan haberdar olmamasıdır. Yani, teşvik doğru verilip denetlenmediğinde, hak edilmemiş ve hesaplanmamış bir ‘rant’ yaratılmaktadır.

Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün