TEAŞ'ın borç krizi şartelleri indirecek

Hürriyet Haber
20.05.2000 - 00:00 | Son Güncelleme:

TÜRKİYE Elektrik Dağıtımı A.Ş.'nin (TEAŞ) biriken borçları, elektrik sistemini çökertecek noktaya geldi. TEAŞ, BOTAŞ'a 200 trilyon, TKİ'ye de 25 trilyon liralık borçlarını ödeyemezse, şartellerin indirilmesi gündeme gelecek.

TEAŞ'ın içinde bulunduğu finansman darboğazının dramatik boyutlara ulaşması, elektrik sistemini çökme noktasına getirdi. TEAŞ, elektrik santrallarını çalıştırmak için kullandığı doğalgaz ve kömür paralarını BOTAŞ ile Türkiye Kömür İşletmeleri'ne (TKİ) ödeyemez hale geldi. BOTAŞ'a 200 trilyon lira gaz borcu biriken TEAŞ, TKİ'ne de her ay ödemesi gereken 25 trilyon liralık kömür parasını ödeyemiyor.

Enerji Bakanlığı yetkililerinin verdiği bilgiye göre, BOTAŞ da TEAŞ'tan doğalgaz parasını tahsil edemediği için, Rusya'ya gaz borcunu ödemekte zorlanmaya başladı.

TEAŞ'ın diğer büyük alacaklısı olan TKİ ise kömür çıkarma işini taşeron şirketlere yaptırıyor. TKİ, TEAŞ'tan parasını alamadığı için, kendi taşeronlarına borcunu ödeyemez hale geldi. Bu nedenle, TKİ'ye iş yapan kömür müteahhitlerinin de TEAŞ'ı sıkıştırmaya başladığı belirtiliyor.

Yakıt satın aldığı iki KİT'e borcunu ödeyemeyen TEAŞ'ın ise TEDAŞ'tan yaklaşık 500 trilyon liralık tahsil edemediği bir alacağı bulunuyor. TEDAŞ, kamu kuruluşları başta olmak üzere, dağıttığı elektriğin parasını alamadığı için TEAŞ'a borcunu ödeyemiyor.

Bakanlık yetkilileri, TEAŞ, TEDAŞ, BOTAŞ ve TKİ kurumları arasındaki borç-alacak ilişkisinin ‘kördüğüme döndüğünü’ belirterek, şunları söyledi:

RUSYA GAZI KESEBİLİR

‘‘Sistem alarm vermeye başladı. BOTAŞ, Rusya'ya borcu için akreditif açamazsa, Rusya da gaz girişini kesebilir. Bu da santralların gazsız kalması demek. Aynı şekilde taşeronlar da TKİ'ye, (biz kömür çıkarmıyoruz) deme noktasına gelmek üzereler. Sistem gerçekten, çok ince bir dengede işletiliyor. İnşallah bir krizle karşılaşmayız.’’

Bu işin tek çözümünün TEAŞ'ın gelirlerini arttırmak olduğunu vurgulayan yetkililer, şunları söyledi:

‘‘TEAŞ'ın TEDAŞ'a sattığı elektrikten başka bir gelir kaynağı yok. TEAŞ'ın TEDAŞ'a elektriği 4.5 cente satması gerekiyor ki, giderlerini karşılayabilsin, borçlarını ödeyebilsin. Ancak, daha önce üzerinde uzlaşılan elektrik artış oranlarına uyulmadı. Başbakanlık, Hazine'nin de Dünya Bankası'nın da mutabık kaldığı artış oranlarını (enflasyon programı) gerekçesiyle geri aldı.’’

Bu arada TEAŞ'ın, 2.1'in üzerinde aylık zam yapmasına, ancak enflasyonun düşme trendinin sabitleşmesinin beklendiği yaz aylarında izin verilebileceği belirtiliyor.

Bu arada Hazine'nin TEAŞ, TEDAŞ ve BOTAŞ'ın finansman sorununu çözebilmek amacıyla çalışma başlattığı öğrenildi. Yetkililer, bu üç KİT'in ek ödenekle desteklenmesi gerektiğini belirterek şöyle dediler:

‘‘Hazine'nin mevcut yatırım finansmanından TEAŞ ile ve TEDAŞ'a ek ödenek sağlaması şu aşamada mümkün değil. Başka bir alternatif üzerinde çalışılması lazım.’’

Karanlığa sürükleyen borç-alacak tartışması

YETKİLİLERİN ‘Domino Teorisi’ olarak adlandırdığı ve ülkeyi karanlığa sürükleyen dört kurum arasındaki borç-alacak ilişkisi şöyle:

TEDAŞ, TEAŞ'tan elektrik alıyor. Ama borcunu ödeyemiyor. Çünkü TEDAŞ, başta belediyeler olmak üzere yüzlerce kamu kuruluşundan, elektrik alacağını tahsil edemiyor.

TEAŞ, ürettiği elektriği TEDAŞ'a maliyetinin altında satmak zorunda kalıyor. Çünkü enflasyonla mücadele programına göre, aylık 2.1'den fazla zam yapamıyor. TEAŞ'ın zararına satışı, TEDAŞ'tan yıllardır tahsil edemediği elektrik alacağıyla birleşince, bu kurum, BOTAŞ ve TKİ'ye doğalgaz ve kömür parasını ödeyemiyor.

BOTAŞ, TEAŞ'tan parasını alamadığı için Rusya'ya gaz borcunu ödeyemiyor. Rusya gazı her an kesebilir.

TKİ, TEAŞ'tan parasını alamadığı için taşeronlara para ödeyemiyor. Taşeronlar, her an ‘‘Biz artık kömür çıkarmıyoruz’’ diyebilir. Bu da elektrik üreten santralların yakıtsız kalması demek.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNAN HABERLER

    Sayfa Başı