TBB: Şeffaflık yeterince net değil

Hürriyet Haber
22.01.2002 - 15:06 | Son Güncelleme: 22.01.2002 - 15:06

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) kamuoyunda tartışılan "şeffaflık" konusunun yeterince netlik kazanmadığını bildirdi.

TBB Bankacılık ve Araştırma Grubu tarafından hazırlanan, "Şeffaflığın Önemi Üzerine Bir Değerlendirme" yayımlandı.

Değerlendirmeye göre, yeni global finansal sistemin yapılanmasında, hem piyasaların hem de ulusal ve uluslararası kuruluşların etkin ve rekabetçi olarak faaliyetlerini sürdürmelerinde şeffaflık giderek daha fazla önem kazandı.

Değerlendirmede, şeffaflık konusunda, piyasa katılımcılarının, ulusal otoriteler ve uluslararası finansal kuruluşlar şeffaflığın artırılmasının önemi üzerinde durmasına karşın uluslararası kabul görmüş standartlarla uyumlu çok az izleme mekanizmasının bulunduğu bildirildi.

Ekonomik alanda güvenilir ve doğru zamanlı bilginin elde edilebilirliğinin, hem kaynak dağılımının düzeltilmesi hem de verimlilik ve büyüme üzerinde olumlu etki yarattığı ifade edilen değerlendirmede, son dönemde küresel düzeyde yaşanan finansal krizlerde, şeffaflığın yeterli düzeyde olmamasının, söz konusu krizlere neden olan ya da ortaya çıkmalarına katkıda bulunan faktörlerden birisi olarak gösterildiği hatırlatıldı.

Değerlendirmede, şeffaflık, iyi yönetim ve ekonomik istikrar arasındaki muhtemel bağlantılarını dile getirilerek; "Bu çerçevede, daha açık ve kapsamlı bilgi paylaşımının kamuoyunun politik kararlar hakkında bilgi sahibi olmasına imkan vereceği, hükümetlerin hesap verebilirliklerini artıracağı, rüşvet ve yozlaşmanın azaltılmasına yardım edeceği ileri sürülüyor" denildi.

Öncelikle, demokratik toplumlarda, sadece finansal piyasalarda değil, aynı zamanda yönetim alanında da şeffaflığın artırılmasına yönelik düzenlemelerin benimsendiği bildirilen değerlendirmede, "çünkü kötü yönetimin yarattığı negatif etkiler ele alındığında, şeffaflığın artırılmasının hem piyasaların etkin olarak işlemesi hem de iyi yönetim anlayışının yerleştirilmesi yoluyla kamuoyunun yararına olacağı düşünülmektedir" denildi.

"KOLAY DEĞİL"

Önemli yararlarına karşın, şeffaflığın artırılmasının pek de kolay olmadığına yer verilen değerlendirmede, özellikle bilginin dolaşımının sağlanması için gerek düzenleyici kurallar gerekse teşvikler oluşturulması yoluyla kamuoyu bilgilendirmelerinin özendirilmesinin gerektiği belirtildi.

Şeffaflığın sağlanmasındaki en önemli unsurun güçlü teşviklerin bulunması olduğuna işaret edilen değerlendirmede, bu yönde zorlayıcı düzenleme ya da teşvik olmaması halinde şeffaflık sağlanamayacağı bildirildi.

ULUSLARARASI KURULUŞLAR

Değerlendirmede, uluslararası kuruluşların, şeffaflığın öneminin anlatılmasında ve uluslararası kabul görmüş standartların gelişmesinde ve yayımlanmasında önemli rol oynadığı bildirildi.

Özellikle, Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası gibi kuruluşların hükümetlerin ekonomi ve maliye politikalarında ve finansal alanda şeffaflığın artırılmasına önemli ölçüde destek verdiği kaydelendirmede, IMF`nin, üye ülkelerin şeffaflığın artırılmasının teşvik edilmesinde lider rolü üstlendiği ifade edildi.

BANKALAR

Bankacılık sektöründe krizlerin yayılma etkilerini hafifletmek ve birbirini takip eden banka batmalarını önlemek üzere uygulanan mevduat güvenceleri iki farklı şekilde ters teşvik yarattığı belirtilen değerlendirmede şöyle denildi:

"Bankaları daha riskli yatırımlara yönelmektedir (ahlaki risk problemi), ikincisi ise kar sağlamak için iflasın tercih edilmesidir. Burada kaynaklar banka sahiplerine ya da yöneticilerince kendi aktiflerine dönüştürülmek üzere kullanılıyor.

Çoğu zaman birbirine bağlı olan her iki koşulda da ortaya çıkan maliyet kamu tarafından üstleniliyor. Bu problemlerin çözümü için daha fazla bilginin kamuoyuna aktarılması ya da daha güçlü muhasebe standartlarının uygulanması tercih edilebilir."

Değerlendirmede, "mevduat güvencesi gibi emniyet tedbirlerinin oluşturulmasında hem likidite krizlerinin önlenmesi hem de ahlaki yozlaşma problemlerinin önlenmesi konularında bir dengenin bulunması ihtiyacı vardır" ifadesine yer verildi.

PİYASA DİSİPLİNİ

Değerlendirmede etkin bir piyasa disiplinin sağlanmasında yarar bulunan koşullar şöyle sıralanıyor:

"Piyasa, disiplinine yönelik teşvikler öncelikle bir bankanın batması durumunda oluşacak zararın hükümet tarafından karşılanacak olması ya da olmaması durumunun ne kadar güvenilir olduğuna bağlı olabilir.

Şeffaflığın piyasa disiplinini artırması mevduat sahiplerinin paralarını emanet ettikleri bankalar hakkındaki bilgileri dikkate alma ölçülerine bağlı olacak. Bu bankaların aşırı risk almalarını sınırlandıracak.

Kamuoyu bilgilendirmeleri için getirilen yükümlülükler finansal krizlere karşı yeterli bir güvence olarak görülmemesi gerekir."

ŞEFFAFLIĞIN SAĞLANMASINDA TEMEL YAKLAŞIMLAR

Genel tercihler gerek yönetim alanında gerek piyasalarda daha fazla şeffaflıktan yana olduğu kaydedilen değerlendirmede şeffaflığın sağlanması için temel yaklaşımlar şöyle sıralandı:

"Kamuoyu bilgilendirmelerinin artırılması için gerekli mekanizmaların (düzenleyici kurallar) geliştirilmesi, güvenilir ve nitelikli bilginin sağlanması için muhasebe uygulamalarının iyileştirilmesi, kamuoyu bilgilendirmelerine karşın oluşabilecek ahlaki çöküntü sorunlarını sınırlandırmak için gerekli tedbirlerin alınması, finansal piyasalara ilişkin bilgi ve teşvik problemlerinin belirlenmesine yönelik düzenleyici politika ve rejimlerin oluşturulması."

Şeffaflık konusunda cevaplanması ve araştırılması gereken halen bir çok soru bulunduğu belirtilen değerlendirmede, "Son dönemdeki krizler göstermektedir; güçlü bir kurumsal altyapıya sahip olmayan birülke piyasalarının global piyasalarla entegrasyonu yalnızca o ülke ekonomisine değil aynı zamanda global ekonomiye de zarar vermektedir" denildi.

"DOĞRU ZAMANDA DOĞRU KARAR"

Şeffaf, güvenilir ve karşılaştırılabilir bilgi, piyasa oyuncularının doğru zamanda doğru karar almalarına yardımcı olduğuna dikkat çekilen değerlendirmede, şirketlerin finansal performansları hakkında zamanında bilgi alınması erken uyarı sisteminin harekete geçirerek problemlerin daha küçükken çözümlenmesine de olanak verdiği belirtildi.

Değerlendirmede, daha şeffaf kamuoyu bilgilendirmeleri ve uluslararası muhasebe standartlarına uyum, Asya`da yaşanan kriz gibi global boyutta etkileri olan krizlerin etkilerinin azaltılmasında önemli rol oynayabilir" ifadesine yer verildi.

Hükümetlere şeffaflığı destekleyen kamu reformlarının tamamlanmasında önemli görev düştüğü kaydedilen değerlendirmede, kamu idaresinde şeffaflığın olmayışının düzenleyiciler ile düzenlemelere tabi olanlar arasında bilgi asimetrisi yaratmak suretiyle yolsuzluğun artmasına neden olduğuna dikkat çekildi.

Değerlendirmede, şeffaflığın artırılması konusunda atılacak adımların en başında her sektörde iyi yönetim standartlarının uygulanması ve yönetimde şeffaflığın artırılması esasının geldiği belirtildi.
Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Sayfa Başı