Tarih sokakta yazılırken

Tarihte çok nadir görülebilecek bir hareketle karşı karşıyayız. Keyfinin pek yerinde olduğunu düşündüğümüz seçkinler hiç aracısız, bizzat meydanlardalar. İyi de ne oldu sahiden, rahat mı battı bu insanlara?

Hürriyet Haber
09.06.2013 - 03:10 | Son Güncelleme :

Tarih sokakta yazılırken, sokaktakilerin tarihini yazmak...

Üst sınıfların yaşam tarzına tepki veren Patrona Halil İsyanı’ndan tutun da ‘sans-culottes’ denilen ‘baldırı çıplak’ ahalinin 1789’da Paris’teki ayaklanmasına... Veya tüm dünyaya dalga dalga yayılan 68 eylemlerine kadar, tarih pek çok halk hareketi ve toplumsal sarsıntı gördü. Ama bugün Türkiye’de, (belki de dünya tarihinde bile) eşine zor rastlanır bir dinamik görüyoruz... Toplumun en üst katmanlarını oluşturan A ve B sosyal sınıflarının muazzam bir istekle, aşkla ve cesaretle protestolara bireysel katılımı!

GÜNDÜZ PLAZADA, GECE MEYDANDA

Hayatının geride kalan yıllarında isyanlarla ilişkisi, Londra veya New York’ta Les Misérables (Victor Hugo’nun Paris’teki 1832 Haziran Ayaklanması ile biten Sefiller adlı eseri*) müzikalini izlemek veya hakemlerin, federasyonun kararlarına karşı çıkmakla sınırlı kalan bu insanlar, ne oldu da bir anda meydanlara koştular? “Helal olsun size, 40’ından sonra bizim gibi apolitikleri anarşist yaptınız” diyen tweet’ler attılar? Hakikaten, rahat mı battı bu insanlara? Hafta sonu bahçeli, havuzlu sitelerinde takılmak, temiz temiz AVM’lerinde alışveriş sonrası, ‘light’ bir şeyler yemek varken, onları Gezi Parkı’nda toplanmaya, bol bol biber gazı yemeye ve çöp toplamaya iten nedir? Yedikleri önlerinde, yemedikleri arkalarındayken, ekonomi gayet iyi giderken nedir bu ‘nankörlük’, nedir bu isyan? Pek çokları anlamakta zorlansalar da aslında yanıt çok basit...

NEDİR BU İNSANLARIN DERDİ?

Karnını doyurup, altını bezlemek, insanı mutlu etmeye yetmiyor. Derin bir egosu var, sevme ve sevilme ihtiyacı var; kendine özgü istekleri var, geleceğine dair hayalleri var... Var da var... Ama insanların şu anda öncelikle, saygı görme ve seslerini duyurma talebi var.
Tarih, hep ezilen kalabalıkların idealist devrimciler veya ayrıcalıklı sınıflar tarafından harekete geçirilmesini kaydetti. Oysa şu anda ‘tavan tabana’ zıt bir durum söz konusu. Meydanları üniversite kampüslerine çeviren gençlerin yanında beyaz yakalılar, küçük girişimciler ve hatta büyük girişimciler var. Diğer bir deyişle, meydanlarda sadece ‘sans-culottes’ (Taksim’deki çoğunluğun şort giydiği düşünülecek olursa baldırı çıplak doğru terim olabilir) gençler değil, ‘Agent Provocateur**’den ya da ‘Victoria’s Secret’tan alışveriş yapabilen insanlar da var! Uzun süredir bunalan seçkin sınıflarla iyi eğitimli gençlerin başını çektiği kalabalıklar bu defa (aracısız olarak) bizzat meydanlara çıktılar. “Biz de buradayız ve yaşam biçimlerimize saygı istiyoruz” diyorlar. Ve uzunca bir süredir taleplerini duymazdan gelen, dediğim dedikçi tavra ‘kırmızı kart’ çıkartıyorlar.
Artık şurası apaçık ortada: Toplumun ihtiyaçlarını ‘yarım’ bırakmak, mutlu ettiğinize inandığınız ‘diğer yarı’nın da huzurunu sarsıyor. Kaldı ki, siyahla-beyaz gibi birbirinden tamamen ayrılmış iki toplumsal parçadan söz etmiyoruz. Türkiye, beyazdan siyaha grinin yüzlerce tonunu kapsayan rengarenk, insan zengini bir ülke. Ve ne iyi ki de öyle.
Dilerim, tüm bu süreçte kazanan daima sağduyu olur; hem Türkiye, hem de insanlık tarihine, demokrasi ve çoğulculuk başlığı altında yeni bir sayfa yazılır.

NOT: * Ben bu satırları yazdıktan kısa bir süre sonra ülkemizin yaratıcı ‘çapulcular’ı, sözünü ettiğim ‘Les Misérables’ eserini internette ‘Les Chapulables’ olarak adapte etmişlerdi bile!
**Agent Provocateur: Üst sınıfa hitap eden ünlü bir global iç giyim markası. Kelime anlamıysa ‘provokatör ajan’dır.

------------ başlık --------------(manşet gibi!!)
Taksim Meydanı, Cumhuriyet’in İstanbul’daki ilk simgesidir

------------ araspot -------------
“Bu park-kışla tartışması eski bir konu mudur?”

“Taksim bir türlü paylaşılamaz, olayın özü budur”

------------- yazı -----------------
QARAGÖZ- Habire tarih anlatıp durursun, bak seni Taksim’de tarihi bir olayın tam ortasına getirdim. Seyret de torunlarına anlatırsın!
HACİWAT- Ne diyorsun Qaragözüm... Ben çoook tanıklık ettim bu meydanda tarihe.
Q- Hadi be, senin yaşın tutmaz ki!
H- Olur mu! 1989’da Bulgaristan’daki Türklere yapılan zulmü protesto için tüm partiler ortaklaşa büyük bir miting düzenlenmişti. Küçüktüm ama getirmişlerdi beni. 1998’de Kadınlar Günü’nde polisle HADEP (şimdiki BDP) taraftarlarının çatışmasına rast gelmiştim. Kaçıp zor kurtulmuştum gazdan, taştan. Aynı yıl 29 Ekim’deyse Cumhuriyet’in 75. yılı kutlama konserleri vardı, 300 kişi çıkmıştı sahneye hiç unutmam. Çok keyifliydi...
Q- Neler görmüş bu meydan be Hacı caw caw. Bayağı bir anlattılar son günlerde tarihini. Ama buradaki kışlayı neden yıkmışlar ben onu tam anlayamadım...
H- Kışlayı neden buraya yapmışlar, önce onu söyleyeyim. Bak, İstiklal’e doğru küçük türbe gibi yapı var, adı maksem... Bölgeye gelen suların taksimi, yani paylaştırılması için yapılmış 1732’de. Beyoğlu (eski adıyla Pera) orada bitiyor. Ondan sonrası artık şehir dışı. Şehir dışı olduğu için de oradan neredeyse Teşvikiye’ye kadar hep askeri binalar yapılmış. Topçu Kışlası, Taşkışla, Mızıka Kışlası (bugünkü Gümüşsuyu), Talimhane ve Harbiye... Dikkat edersen hep askeri isimler.
Q- Dur hele, Atatürk’ün okuduğu Harbiye, bu ilerideki Harbiye mi, hani müze falan var?
H- Aynen öyle. Harbiye’den mezun olduktan dört yıl sonra, 31 Mart Ayaklanması’nı bastırmak için gelen Harekat Ordusu’nda görevli olarak dönüyor buraya. Ama ayaklanmacıların öncüsü sanıldığı gibi Taksim Kışlası’ndan değil, biraz ötedeki Taşkışla’dan çıkan 4. Avcı taburu.
Q- İyi de o ayaklanmanın anısını silmek için yıkılmadı mı Taksim Kışlası?
H- Qaragözüm, ikisi arasında tam 30 yıl var. Biri 1909, diğeri 1939. İstanbul’un işgalinden, Cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar öyle farklı işler görmüş ki mekân... İşgal kuvvetleri de kullanmış, stada çevrilmiş futbol maçları da yapılmış. Ayrıca kışla doğrudan ayaklanmayla ilişkilendirilebilecek bir yapı da değil. Çünkü eğer aksi olsaydı 1939 beklenmez, çok daha önceden bir ‘intikam ritüeli’ olarak tantanayla yıkılırdı gibime geliyor. Zaten ardındaki düşünceyi, kışlayı yıktıran Lütfü Kırdar’ın hazırlattığı kitapta görebiliyorsun... O, Milli Şef İnönü’nün beklentisine uygun batılı bir şehir inşa etme derdinde. Kışlanın çoktan harap olduğunu düşünüyor, yıkımı çok da dert etmiyor. Yerine yapılacak Gezi Parkı (ilk adı İnönü Gezisi) aynı Paris’teki meşhur parklar gibi olsun istiyor. Projeyi hazırlayan Henri Prost’un da kışla hakkında böyle sembolik bir anlam bildiğini de hiç sanmıyorum.
Q- O zaman iyi mi olmuş yani kışlanın yıkıldığı?
H- Yok, illa öyledir diyemem. Mesela, Çelik Gülersoy... Tam bir İstanbul aşığı. Siyasetten bağımsız değerlendirmiş: “Park güzel de keşke kışlanın o zarif kubbeli dış cephesini koruyup öyle park yapsalardı” demiş. Mimari olarak benzeri olmayan, değerli bir eser yok olmuş çünkü. Çok ilginç bir yapıymış. Bugünse mimari değer kimsenin derdi değil tabii... Mesele alan hakimiyeti!
Q- Taksim Anıtı peki, kışla yıkıldıktan sonra mı yapılmış?
H- Hayır, Anıt 1926’da kışla hâlâ oradayken açılıyor. Cumhuriyet’in İstanbul’daki ilk simgesi, ilk meydanı, ilk anıtı... Anıt çok önemli. Çünkü farklı miletten insanların ve eski işgalcilerin Pera’sı ile ‘istiklal’ini yeni kazanmış (ki caddenin adı da buradan gelir) Türklerin sembolik sınırı sanki. Hem ayrım, hem de buluşma noktası. Anıtın, Cumhuriyet’i, batılılaşmayı simgeleyen yüzü Beyoğlu’na, 30 Ağustos askeri zaferini anlatan yüzüyse Harbiye’ye bakıyor! Bir yüzünde başı örtülü, bir yüzünde başı açık kadın figürü var. Yeni rejim, aynı Ankara’da olduğu gibi eskiyi terk edip ‘yenileşen bir İstanbul’ kurmak istiyor. Anıt ve meydan, Cumhuriyet’in İstanbul’daki başlangıç noktası adeta.
Q- Bak, şimdi anladım... Herkesin bu meydana hakim olmak için neden birbirini yediğini!
H- Evet, Karagözüm. Taksim bir türlü paylaşılamıyor. Çünkü Ankara’nın İstanbul’daki ilk ve en güçlü simgesi. Ona hakim olan, kendini rejimin de hakimi sanıyor! Nice can kayıpları yaşanan 1969’daki Kanlı Pazar, 1977’deki Kanlı 1 Mayıs gibi olaylar hep bu mücadelenin yansımaları. Güç gösterileri eninde sonunda çatışmaya dönüşüyor. Al işte bak etrafına, durum çok mu farklı? Yıllarca süren cami tartışmalarına, AKM’ye falan da hiç girmedim üstelik. Yani, anlatacak o kadar çok şey var ki Taksim, anıt, Gezi Parkı ve çevresi hakkında...
Q- Gezi’deki şu ağaçların dili olsa da anlatsa diyorsun yani! Arkadaş ne meydanmış ki 90 senedir bir doğru dürüst paylaşmayı becerememişiz.
H- Gerçek sorunları açıkça müzakere edemiyoruz bir türlü. Hep semboller üzerinden siyaset yapıyoruz. Böyle olduğu sürece de ilerlememiz zor. Ama umut tükenmez derler... Artık önümüzdeki maçlara bakacağız Qaragözüm...

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün