Tarih Perek: Nereden buldun uygulanabilir mi? (1)

Hürriyet Haber
27 Temmuz 1999 - 00:00Son Güncelleme : 27 Temmuz 1999 - 00:01

Tahir PEREK

Hepimizin büyüğü, Fahri Hesap Uzmanı unvanını da kazanmış çok değerli üstadımız Ahmet Bayrak'tan ‘‘Nereden Buldun Sorgulaması Uygulanabilir mi?’’ başlığını taşıyan bir yazı aldım. Çok açık, net ve gerçekçi görüşleri içeren yazının kamuoyuna ve ilgililerin dikkatine sunulmasında yarar gördüm. Yazı aynen şöyle:

‘‘Bilindiği gibi, 4369 sayılı vergi yasası ile Nereden Buldun Sorgulaması (kısaca, Kaynak Sorgulaması) en kapsamlı bir biçimde düzenlendi. Hiç tartışılmadan, ne mecliste ne de kamuoyunda örtülü yoldan getirildi, ‘‘Kabul edenler-etmeyenler’’ yöntemiyle geçirildi. Şimdi herkes şikáyetçi. Özel sektör ikiye bölündü. TÜSİAD'ın patronları kaynak sorgulaması kaldırılmasın diye diretiyor, Odalar Birliği'nin büyükleri kalksın diye bastırıyor. Kaynak sorgulaması yöntemi ekonomiyle sıkı sıkıya bağlantılı çok kapsamlı vergisel bir önlemdir. Böyle bir önlem hakkında karar, ne TÜSİAD'ın diretmelerine, ne de Odalar Birliği'nin dayatmalarına bakılarak verilebilir. Bu konuda karar, ekonominin yapısı, vergi yönetiminin yeterliliği, inceleme elemanlarının sayısal ve moral kapasitesi ile olanakları irdelenerek, ortaya çıkacak tabloya göre verilmelidir. Aşağıda bu çözümlemeler yapılmıştır.

FONLAR KAÇAR

1. Kaynak sorgulama yönteminin en önemli sakıncası, vergiden kaçan fonların ekonomiden de kaçmasına neden olmasıdır. Bu fonlar yatırıma gidemez, ‘‘nereden buldun’’ sorgusuna takılır, belli başlı alımlarda kullanılamaz kaynağı sorulur. Bu nedenle ya yastık altına gider ya da yurtdışına kaçar.

Türkiye'nin döviz varlığının yarısı yurtdışıdır, işlem hacminin yarısı da kayıt dışıdır. Bu yapıdaki bir ekonomiye nereden buldun sorgulamasını getirirseniz ekonominin yarısını devre dışı bırakırsınız. Ekonominin yarısının birden devre dışı kalması, ekonominin çökmesi demektir. Yaşadığımız ekonomik krizin temel nedeni budur, Uzakdoğular'da neden aramaya gerek yoktur. Kısaca, kaynak sorgulama yöntemi kayıtdışı ekonominin marjinal olduğu ülkelerde uygulanabilir ancak. Kayıtdışı ekonominin dinamik sektör, dengeleyici sektör boyutlarına ulaştığı bir ülkede kaynak sorgulama yöntemini uygulamak ekonomiyi kilitlemek demektir. Bu yöntem 2000 yılında uygulanacaktır, 1999 ekonomisini nasıl etkiler diye soranlar var. Yanıt şudur: Yöntem 1999'da yürürlüğe girmiştir, 2000 yılında 1999 işlemlerine uygulanacaktır. Yöntemin 1999 yılını etkilemesi kaçınılmazdır.

KAÇAKÇILIK MEŞRU

2. Vergi kaçakçılığının meşru savunma haline dönüştürüldüğü bir ülkede kaynak sorgulama yöntemi uygulanamaz. Ülkemizde yirmi yılı aşan bir zaman diliminde ortalama enflasyon % 70 çerçevesindedir. Buna karşın enflasyon muhasebesi ısrarla getirilmiyor. Yükümlülerin büyük bir çoğunluğu ya vergi kaçırmak ya da 3-4 yıl içinde batmak ikilemini yaşamaktadır. Böyle bir ülkede kaynak sorgulama yöntemi vergi kaçırmayı önleyemez, vergiden kaçan fonların yurtdışına kaçmasına neden olur.

3- Mali Milat uygulamasının yurtdışındaki dövizlerin yurda dönmesini sağlayacağı beklentisi ham bir hayaldir. Öyle olduğu kesin olarak anlaşılmıştır. Sayın Cumhurbaşkanı'nın açıklamasına göre yüz milyar dolar bekleniyordu, sadece dört milyar dolar gelmiştir. Arkasından da bir tahmine göre 100, bir tahmine göre 70 milyar dolar yurtdışına kaçmıştır. Bunun böyle olacağı belli idi. Yurtdışındaki dövizlerin yurda getirilip beyan edilmeleri için vatandaşın devlete güvenmesi gerekir. Bir ülkede borçtan gelir vergisi alınmasını öngören bir yasayı (Net Aktif Vergisi) Anayasa Mahkemesi hukuka uygun görürse, bir ülkede finansman giderlerinden gelir vergisi alınmasını öngören bir düzenlemeyi Danıştay hukuka uygun bulursa, bir ülkede Maliye Bakanı ‘‘Vergi kesintisini enflasyondan arındırmak’’ gibi matematikçileri çatlatacak harika (!) bir buluşla bir kısım gelir öğelerinin vergi yükünü % 44'ten % 90'a yükseltebiliyorsa, (Danıştay da onaylıyorsa) o ülkede vatandaşın devlete güveni kalmaz. Güvenin olmadığı bir ülkede de hiç kimse servetini açıklamaz.



Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Sayfa Başı