"Sedat Ergin" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Sedat Ergin" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Sedat Ergin

Suriye’de içsavaş nasıl kilitlendi?

BAŞBAKAN Recep Tayyip Erdoğan’ın Suriye’deki Beşar Esad rejimini devirmek için Kosova modelini önermesi, havadan bombardımana dayalı bu stratejinin uygulanabilirliği konusundaki bir tartışmayı da beraberinde getirdi.

İlginçtir ki, Washington’da yayımlanan yeni bir rapor, bu tartışmayı gerçekçi bir zeminde yapabilmek açısından son derece çarpıcı veriler ve sağlam perspektifler sunuyor.

* * *

“Kilitlenmenin kırılması/Suriye içsavaşının askeri dinamikleri ve sınırlı bir ABD müdahalesi için seçenekler” başlıklı bu çalışma, ABD’nin en saygın düşünce kuruluşlarından Brookings Institution’da Washington’un önde gelen Suriye uzmanları ile askeri konulardaki uzmanların bir araya geldikleri bir seminerin sonuçlarını anlatıyor.
Brookings uzmanlarından Kenneth Polack’ın bu çalışmanın sonuçları üzerinden kaleme aldığı 16 sayfalık raporun vardığı en önemli sonuçlardan biri, “Esad’ın öldürülmesi ya da devrilmesinin savaşın seyrinde hiçbir etki yapmayabileceği” ihtimalini kuvvetle vurgulamasıdır. Hatta en muhtemel senaryoyu “Esad’ın bir başka savaş lordu tarafından değiştirilmesi” olarak gören rapor şunları söylüyor: “Dolayısıyla, Esad’ın gitmesini talep etmenin ya da günlerinin sayılı olduğu tahmininde bulunmanın Suriye’nin bugünkü gerçekleriyle hiçbir ilgisi yoktur.”

* * *

Raporun en önemli yönü, her iki tarafın artılarını ve eksilerini objektif bir şekilde değerlendirmesidir. Bu karşılaştırmada önce muhalefetin durumuna bakalım:
- Sayısal üstünlüğü en önemli avantajı olmakla birlikte, muhalefet bunu cephede kendi lehine değerlendiremiyor. Askeri gücünün önemli bir bölümü bulundukları mahalle ya da şehirlerin dışına çıkamıyor. Sonuçta cephedeki taktik başarılarını stratejik kazanımlara tahvil edemiyorlar.
- Yüksek bir motivasyona sahip olsalar da bölünmeler nedeniyle bu avantajları da boşa gidiyor. Planlama, eğitim, haberleşme, lojistik ve doktrin bir tarafa, fiiliyatta birleşik komuta-kontrol yapısı bile neredeyse yok. Farklı nitelikteki askeri birimlerin komutanları arasında da ciddi çekişmeler yaşanıyor.
- Muhalefetin avantajlarından biri, dayanışma, kararlılık ve savaş yeteneğine sahip İslamcı grupların varlığı. Bunlar arasında Müslüman Kardeşler çizgisinde olanlar ile ayrıca El Nusra, Ahrar al Sham ve Irak El Kaidesi gibi Selefi grupları yer alıyor. Gelgelelim, bu gruplar çözüm kadar sorunun da bir parçası haline geldi. Çünkü kaynak, yetki ve alan hâkimiyeti için kendi aralarında çatışıyorlar. Ayrıca, Müslüman Kardeşler’in daha iyi bir alternatif olduğu da şüpheli. Bunların bazı önemli unsurlarının çoğulculuk, hoşgörü ve demokrasiye fazla ilgi duymayan eski tarz bir İslamcı örgüt yapısı göstermesi işi zorlaştıran bir başka faktör.
- İslamcı grupların arkasındaki yabancı güçlerin çatışması bir diğer sorun. Suudi Arabistan, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri, Müslüman Kardeşler’in Arap Baharı ile birlikte bütün Arap dünyasını ele geçirmesinden çekindikleri için Suriye’deki Selefi grupları destekliyor. Onların karşısında ise Suriye’deki Müslüman Kardeşler’i destekleyen Türkiye ve Katar var. Bu durum muhalefetin bölünmüşlüğünü, koordinasyonsuzluğunu ve birleşik bir stratejinin eksikliğini derinleştiriyor.

* * *

Rapora göre, rejim güçlerinin artı ve eksileri de şöyle özetlenebilir:
- Gerek Aleviler gerek onlarla birlikte hareket eden azınlıkların başlıca dezavantajı sayıca az olmaları. Ancak savaşı Sünniler kazanırsa kendileri ve ailelerinin katliama uğrayacaklarından korktukları için onlar da yüksek bir motivasyonla savaşıyor.
- Coğrafya rejimin lehine. Rejim güçleri büyük ölçüde ülkenin sahil şeridi ve batısında kuzeyden güneye inen dağlık koridor ve bitişiğindeki alanda üslenmiş durumda. Buradaki arazinin yapısı rejimin kendisini savunmasına yardımcı olan bir faktör.
- İçsavaş başladığında Suriye ordusunun büyük bir bölümü kaçıp muhalefete katılsa da geride kalan unsurlar yine de rejimin en büyük üstünlüğü. Ağırlıklı Alevi ve azınlıklardan oluşan elit birlikler, bu kopmalardan etkilenmedi. Kalan ordu da özellikle içsavaş bağlamında etkileyici bir askeri güç olma vasfını koruyor. Ordu, aynı zamanda 60-90 arası uçaktan oluşan bir hava ve ayrıca hava savunma gücüne de sahip. Ağır silah gücü cephedeki bir diğer avantajı. Önemli bir üstünlük noktası da -muhalefetin aksine- hiyerarşisini, komuta birliğini ve disiplinini
koruyabilmiş olması.
- Rejim, ayrıca “Shabiha” olarak adlandırılan çoğunluklu Alevi kökenli milis güçleri eğiterek saflarına kattı. Sayıları 100 bin dolayında tahmin ediliyor. Buna ek olarak Hizbullah, 3-4 bin kişiden oluşan savaşma yeteneği yüksek bir gücünü Lübnan’dan Suriye’ye kaydırdı. İran’ın da yüzlerce askeri danışman gönderdiği tahmin ediliyor. Ancak rejimin silah envanterinin zaman içinde eriyecek olması uzun dönemde bir dezavantaj.
Brookings raporuna göre bu tablonun yarattığı sonuç uzun zamana yayılabilecek bir “yenişememe” halidir. Yarın bu raporun tespitleri ışığında Başbakan Erdoğan’ın Suriye için önerdiği Kosova modelinin gerçekçi olup olmadığını tartışalım.

X