Stiglitz: Türkiye, IMF olmadan da başarırdı

Cüneyt UZUNOĞULLARI
12.04.2004 - 01:25 | Son Güncelleme:

IMF karşıtı söylemleri ile tanınan ABD’nin Nobel Ödüllü iktisatçısı Joseph Stiglitz, Türkiye’nin ekonomik göstergelerindeki düzelmenin IMF’den kaynaklanmadığını savundu. Stiglitz, ‘Bütün ekonomilerde kriz sonrasında iyileşme görülür’ dedi.

NOBEL Ödüllü iktisatçı, Dünya Bankası eski baş ekonomisti Joseph Stiglitz, Türkiye’nin uyguladığı IMF Programı’nın başarısından söz etmek için Türkiye’nin son 5 yılda gerçekleştirdiği büyüme oranlarının ortalamasına bakmak gerektiğini söyledi. Stiglitz, Akbank Kurumsal Bankacılık’ın katkıları ile İstanbul’da vereceği ‘Küreselleşme, beklentiler ve hayal kırıklıkları’ konulu konferans öncesinde Hürriyet’in sorularını yanıtladı.

Türkiye’nin ekonomik göstergelerinin düzelmesinin doğrudan IMF programıyla ilgisinin bulunmadığını belirten Stiglitz, şöyle devam etti:

‘Türkiye’de son 2 yıldır büyüme gerçekleşiyor. Ancak bütün ekonomilerde kriz sonrası kendiliğinden iyileşme görülür. Arjantin IMF programını uygulamadan geçtiğimiz yıl yüzde 8 büyüme sağladı. ABD’de Regean döneminde yaşanan ekonomik bunalım sonrası hızlı büyüme dönemi gelmişti. Türkiye açısından önemli olan 2001 krizi sonrası son 2 yılda yaşanan büyüme değil. IMF programının sıkı bir şekilde uygulanmaya başlandığı 1999 yılından bu yana elde edilen büyüme ortalamasıdır, bu ortalama da çok parlak değil.’

Stiglitz, IMF’nin gelişen ülkelere yönelik olarak uyguladığı bütün politikaları değil, özellikle sabit kur ya da sabit kur benzeri ‘kur çıpası’ politikasını eleştirdiğini, bu tip politikaların Türkiye’de de görüldüğü gibi mali krizlere neden olduğunu söyledi.

IMF POLİTİK KURUM

IMF’nin Türkiye’ye yaptığı yardım ve kredi garantilerinin tamamen ekonomik içerikli olmadığını vurgulayan Stiglitz, ‘IMF ne yazık ki politikanın etkisi altında bir kurumdur, bu durum Bush yönetiminde daha da belirgin biçimde ortaya çıktı’ dedi. Stiglitz, 11 Eylül saldırıları sonrası Türkiye’ye verilen 10 milyar dolarlık kredi ve geçtiğimiz yıl tezkere oylaması öncesi sağlanan 8.5 milyar dolarlık kredi garantilerinin tamamiyle ekonomik içerikli olmadığını belirtti. Stiglitz, ‘Bu noktada asıl sorulması gereken soru şu: Türkiye, Irak savaşı konusunda ABD önerilerini tamamen red eden bir ülke olsaydı bu kredileri alabilir miydi?’

ÖZELLEŞTİRME

Joseph Stiglitz her koşulda ne pahasına olursa olsun özelleştirme yapmanın da iyi sonuçlar vermediğini söyledi. Bir süre önce gerçekleştirilen Tüpraş ve gündemde olan Türk Telekom ihaleleri hakkında düşüncelerini açıklayan Stiglitz, şöyle konuştu:

‘Türk Telekom’un özelleştirilme sürecinin detaylarını bilmiyorum. Ancak dünya telekomünikasyon piyasası durgunken, yani alıcı yokken özelleştirme yapmak çok akılcı değil. Bu noktada eğer şirket kötü yönetiliyorsa ve acil bir müdahale gerekiyorsa, yönetimi değiştirip, özelleştirilme yapılmadan bir süre daha beklenebilir. Bu noktada IMF’nin özelleştirme için dayatmalarda bulunduğunu görüyoruz. IMF’nin işi aceleye getiren dayatmaları da genellikle uygun sonuçlar vermiyor. Özelleştirme, ancak çok kötü yönetilen ve zarar eden devlet şirketlerinde iyi sonuçlar veriyor.’

Petrol özelleştirmesinde çok dikkatli olmak lazım

PETROL
alanında faaliyet gösteren şirketlerde yapılan özelleştirmeler konusunda da örnekler veren Joseph Stiglitz, Tüpraş özelleştirmesini değerlendirdi.

‘Tüpraş’ın yapısını bilmiyorum ancak geçmişte Norveç’te kárlı bir devlet şirketi olan StatOil özelleştirilme yerine halka açılma yoluyla reforme edildi ve iyi sonuç alındı. Örneğin Şili’de devlet şirketi olan petrol şirketinin özelleştirilmesi iyi sonuç vermedi. Devlet vergi ve gelir kaybına uğradı. Şili özelleştirmeyi kazanan çok uluslu şirket, kazandığı paranın bir bölümünü yurtdışına çıkarttığı için Şili’de tartışmalar yaşandı.’

Stiglitz, petrol alanının kárlı, ancak çetrefil ilişkilerin olduğu bir alan olduğunu belirterek, ‘ABD’de bile petrol şirketlerinin kárlarının tümünü göstermediği, bilanço makyajı ile vergi kaçırdığı tartışmaları yapılıyor’ dedi.

Bush, ABD’yi kötü yönetiyor

JOSEPH
Stiglitz, ABD’nin Irak’ta askeri ve ekonomik başarısızlığa uğradığını söyledi. ABD’nin Irak’ta istikrarı sağlayamadığını ve Irak’ın ekonomik yeniden yapılanması için gerekli olanların yapılmadığını vurgulayan Stiglitz, ‘Irak’ta kötü ekonomik yönetim, başarısızlığın nedenlerinden biridir’ dedi ABD ekonomisinin de kötü yönetildiğini söyleyen Stiglitz, şöyle devam etti:

‘ABD ekonomisi kötü yönetiliyor. Bütçe açığı Gayri Safi Milli Hasıla’nın yüzde 5’i düzeyine geldi. Oysa Clinton döneminde ABD yüzde 2 bütçe fazlası veriyordu. Bush Hükümeti sadece Irak’ta değil, ABD’de başarısız.’

Stiglitz, Amerikan değerlerinin de aşınmaya uğradığını, özerk bilimsel kurumların politize edilerek kirletildiğini belirterek, ‘Bilimsel kurumların kirletilmesi gibi bir sorunla ABD tarihinde ilk kez karşılaşıyoruz’ diye konuştu.

Finans piyasasında iniş çıkış, kırılma yaratıyor

NOBEL
Ödüllü İktisatçı Joseph Stiglitz, Türkiye’nin küreselleşmeden ihracatını artırarak yararlanacağını, ancak önünde bir çok handikapın da bulunduğunu söyledi. Türkiye’nin mali piyasalarındaki istikrarsızlık nedeniyle sorunların yaşandığını vurgulayan Stiglitz, ‘Türkiye’de finans piyasalarında iniş çıkışların çok sert olması, genel ekonomide kırılmalara yol açıyor’ dedi.

Skandallar için önlem alındı ama yeterli değil

JOSEPH
Stiglitz, ABD’de şirket skandallarının önlenmesi için yasal düzenlemeler yapıldığını, ancak bunun tek başına şirket skandallarını engellemeye yetmeyeceğini söyledi. ABD’de şirket içi usulsüzlükleri engellemeye çalışan yasanın yürürlüğe girmesinin ardından çeşitli usulsüzlüklerin ortaya çıktığını hatırlatan Stiglitz, ‘Burada yasaların etkin uygulanması gerekir. Bush yönetiminin bu konuda eksik kaldığını görüyoruz’ dedi.

Irak başarısızlığı ABD seçimlerini etkiler

JOZEPH
Stiglitz, Irak’ta yaşanan başarısızlığın ve ABD ekonomisindeki kötü gidişin yaklaşan ABD seçimlerini de etkileyeceğini söyledi. Stiglitz, ‘ABD halkı yaşanan olumsuzlukları düşünmek zorunda. ABD’li seçmen, işsizliği, bütçe açığını hesaba katarak karar verecektir’ diye konuştu. Stiglitz, Bush döneminde 2 milyon yeni işsiz ortaya çıktığını ve son aydaki istihdam yükselmesinin tek başına başarı işareti sayılamayacağını bildirdi.
Etiketler:


EN ÇOK OKUNAN HABERLER

    Sayfa Başı