"Melis Alphan" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Melis Alphan" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Melis Alphan

Sorumluluk sahibi jean

Orta Anadolu’nun üretimine yeni başladığı geri dönüştürülmüş jean kumaşı ile her 100 pantolon için 100 kilogram pamuk ve 10 bin litre su doğaya kalıyor, 120 kw elektrik ile 50 metreküp doğalgazdan tasarruf ediliyor. Bunun yanı sıra evinde işsiz oturan kadınlara iş imkanı doğuyor.

Kahramanmaraş’ın Hacı Mustafa Çiftliği’ndeki evlerden birinde dört köylü kadın verandaya yayılmış jean pantolonları kesiyorlar. Etrafta çocukları oynuyor; büyük bir tepside üzümler, pestil ve tarhana geliyor ikram olarak. Üzümler bahçeden, tarhanayı ve pestili kendileri yapmışlar.
Bu gelen jean’ler altıncı partiymiş. Her parti jean’i kesip parçalara ayırmaları 3-4 gün sürüyor.
“Memnun musunuz bu işten?” diye soruyorum, “Dağ işine gitmeden, oturduğumuz yerden yapıyoruz. Niye memnun olmayalım” diyorlar. Kocaları inşatta çalışıyormuş, onlar da iş geldikçe birkaç komşu birinin evinde buluşup başlıyorlar kesmeye.
“Niye kesiyorlar” derseniz... Hikaye 2009’da Orta Anadolu’nun İstanbul’daki strateji toplantısında başlıyor. Satış direktörü Ebru Karakoç, “Jean pantolonları nasıl geri dönüştürebiliriz? Bir kıyma makinesine atsak mesela” diyerek ortaya bir fikir atıyor.
Bunun üzerine ürün müdürü Aykut Çam Kahramanmaraş’ta bu işi kotarabileceğini düşündüğü, bu tip çılgın işleri yapan iplik firması Karacasu Tekstil’in genel müdürü Fatih Işık’ı arıyor. Kumaşı tekrar elyaf haline getiren Laroche makinesinin çalıştığı bir yer olup olmadığını soruyor. Işık’tan “O işleri bana bırak, sen bana sadece pantolon ayarla” yanıtını alıyor.
Jean pantolonu geri dönüştüren ilk firma olan Orta Anadolu, şu anda dünyada tek. Çam ilk etapta Işık’a 500 adet jean yolluyor. Bunlar Orta Anadolu’nun müşterisi markaların üretim fazlası jean’ler.
Normalde altı ay saklanıp sonrasında imha ediliyorlar.
Işık jean kumaşını parçalayamayan Laroche makinesinde bazı değişiklikler yaparak, makinenin elyaf açıcı aparatlarını değiştiriyor, bu kumaş için de çalışmasını sağlıyor.
Fakat jean pantolonlarla ilgili sorun şu ki bunları olduğu gibi, düğmesiyle, fermuarıyla, kalın yan ve cep dikişleriyle makineye atamıyorsunuz. Bu bölümlerinin kesilmesi, ayrıştırılması gerek.
Makineyle yapılacak iş de değil, elde tek tek kesilmeleri icap ediyor.
“Bunu nasıl yaparız” diye düşünürken ilk etapta Aksu Köyü’ndeki evlerinde işsiz oturan 11 köylü kadına bu işi veriyorlar.

Makası nasıl kullanacaklarını, dikişi, kopçayı, fermuarı nereden kesmeleri gerektiğini izah ediyor, altı günlük çalışma sonucunda da kesme işini köylü kadınlara devredip işi böyle yapabileceklerine kanaat getiriyorlar.
Bu çalışma hem kadınlara iş olanağı sağlıyor hem de çevreyi korumaya alıyor. Bu şekilde 100 jean pantolon üretimi için 100 kilogram pamuk, 2 kilogram kimyasal boya, 2 kilogram deterjan benzeri kimyasallar kullanılmayacak, 10 bin litre su, 120 kw elektrik, 50 metreküp doğalgaz tüketilmeyecek.
Böylece bir yandan doğal kaynaklar tüketilmezken, diğer yandan evinde işsiz oturan kadınlara iş verilmiş olacak.
Orta Anadolu bu şekilde hazırladığı “recycled” koleksiyonunu kasım sonunda Paris’te tanıtacak.
Levi’s’a 5 bin metrelik geri dönüştürülmüş jean kumaşı ürettiler. Levi’s 2012 bu kumaştan yaptığı ürünleri “recycled (geri dönüştürülmüş) koleksiyon” olarak satışa sunacak. 5 bin metreden 1200 civarında jean çıktı, 24 kadın ekmek parası kazandı.

X