Siyah pelerin, ipek çamaşır, rugan ayakkabı ve Mustafa Kemal

Atatürk’le ilgili bazı şeyler tartışılabilir belki ama tartışılmayacak tek konu: Dillere destan şıklığı. Derimod’un kurucusu Hasan Yelmen onun zarafetinden öyle derinden etkilendi ki, kitabını yazmaya karar verdi. Atatürk’ü tanıyan ve çoğu artık yaşamayan 28 kişiyle görüştü. Bu söyleşiler 20 yıl aradan sonra nihayet gün yüzü gördü ve Nebil Özgentürk tarafından kitaplaştırıldı: “Gazinin Son Tanıkları Anlatıyor: O Daima Şıktı”.

Yeşim ÇOBANKENT
23.05.2010 - 00:00 | Son Güncelleme :

BU FOTOĞRAFLAR İLK KEZ YAYINLANIYOR

HASAN YELMEN
Gelmiş geçmiş en şık devlet adamı


Hasan Yelmen cumhuriyetle yaşıt. Üsküp doğumlu. Babası Vardar nehrinin kenarında tabakhaneler kurmuş bir derici. İlkokuldan sonra İstanbul’a göçtüklerinde baba mesleği dericiliği Kazlıçeşme’de devam ettirdi ve tabakhaneyi deri fabrikasına dönüştürdü. Bu arada deri uzmanı kimya mühendisi oldu ve Beykoz Deri Fabrikası’nda staj yaptı. 1975’te de dört yeğeniyle birlikte Derimod markasını kurdu. Yıllarca dericilik konusunda İstanbul Üniversitesi’nde ders verdi.
“Türkiye’de şıklık onunla başladı” dediği Atatürk’ün zarafetinden etkilenerek 1989 Aralık’ta onu tanıyan 28 kişiyle konuştu. Su katılmamış Atatürk hayranı Yelmen’in röportajlarının ortak teması Atatürk’ün şıklığıydı. Yola çıkarken yanında Emre Kongar da vardı. Tesadüf bu ya Kongar, Pertevniyal Lisesi’ndeki felsefe hocası İhsan Kongar’ın oğlu. Ancak o zaman bu röportajlar çeşitli sebeplerle 20 yıllık derin bir uykuya daldı. Bu kıymetli fakat ham malzeme, nihayet geçen yıl Nebil Özgentürk’ün eline geçti. Hem Yelmen hem de Özgentürk “geç olsun ama temiz olsun” dediler ve sonunda “Gazinin Son Tanıkları Anlatıyor: O Daima Şıktı” kitabı ortaya çıktı. Yelmen’e göre Atatürk gelmiş en şık devlet adamı. Giysilerini beğendiği diğer siyasetçilerse Adnan Menderes ve Ali Babacan.

NEBİL ÖZGENTÜRK
Eskilerin hafızası inanılmaz

Kitabın hazırlanmasına Hasan Bey’in manevi kızı Sinem Kalkan’ın vesile olduğunu söylüyor Özgentürk. Taşınırken tesadüf eseri 20 yıl önce yapılan görüşmelerin kayıtlarını buldu ve Özgentürk’ün kapısını çaldı Kalkan. Ünlü belgeselci işin içinde Kongar’ın da olduğunu öğrenince, hiç tereddüt etmeden kitabı hazırlamayı kabul etti. Böylece aralarında Berat Günçıkan ve Melda Davran’ın da bulunduğu 8-9 kişilik bir ekiple çalışmaya başladılar. Röportajlarda bazen daldan dala atlanıp, konu dışına çıkıldığı için kitabın asıl temasını sabırla damıttılar. Özgentürk’ün deyimiyle “200 sayfalık bir kitabı mücevher gibi yonttular”. Bu arada onlarca kaynağı taradılar. Ayrıca kitapla verilen kısa bir belgesel DVD’si hazırladılar. Daha da hoşu, kitabın ilginç hikayesini de 50 dakikalık bir başka belgesele dönüştürdüler.
“Eski insanların hafızalarına saygı duyuyorum” diyor Özgentürk: “90 yaşındaki biri 30’lu yılları dün gibi anlatıyor. Bir lider ancak bu kadar kalpten sevilebilir. Atatürk’ü 10 dakika görenler bile ağlayarak kare kare hatırlıyor. Time Dergisi’ne kapak olan zarafetinin yanı sıra, kadınlara nazik davranan çok insani halleri de var. Ayrıca iyi giyinmesi sayesinde olduğundan çok daha heybetli görünüyor.”

HASTA YATAĞINDA BİLE ŞIK

Dönemin ünlü terzilerine diktirilen incecik çizgili takım elbiseleri, kendi adıyla anılan kolalı Atatürk yakaları, süslü kırbaçları, golf pantolonları, ipek iç çamaşırları, deri ceketleri, zarif kol düğmeleri, zevkli renk seçimleri ve pırıl pırıl rugan ayakkabılarıyla hep dikkat çekiyor Atatürk... Dolmabahçe’deki hasta yatağında bile giyimine itina gösteren fevkalade şık bir devlet adamı portresi çiziyor. İyi giyinmekten zevk aldığını etrafındakilere de ifade ediyor. Ancak tanıkların üzerinde uzlaşamadığı iki konu var: Birincisi, bazıları Atatürk’ün Paris’teki ve Londra’daki terzilerde ölçüleri olduğunu ve kıyafetlerinin dikilip oradan geldiğini söylüyor. Buna şiddetle itiraz edenlerse kıyafetlerini Türkiye’deki terzilere hazırlattığını anlatıyor. İkinicisi, Atatürk’ün kullanmadığı eşyalarını etrafındakilere dağıttığını da, tam tersine elinin biraz sıkı olduğunu da söyleyenler var.

ASTRAGAN KUZUSUNA KIYAMADI

Tarihçi Cemal Kutay’dan Kocatepe’de giydiği ve simge haline gelen astragan Buhara kalpaktan yola çıkıyor: “Atatürk astraganı seviyor. Ankara’daki Orman Çiftliği’nde Karagül koyunu yetiştirebileceklerini söylemişler. Karagül koyunu doğurduğunda kuzunun dokuz nefes almasına müsaade ediyorlar. Kuzu nefes aldıkça o postun kıvırcıklığı genişliyor, dokuz nefesten sonra da boğuyorlar. Derisini işleyip astragan yapıyorlar. Mustafa Kemal kuzuyu boğduklarını görünce ‘Böyle hunharlık olur mu?’ diye çiftlikte çalışanların dokuzunu kovuyor. Bütün o tesisi kaldırıyor. Bu kadar harp görmüş adam kan görmeye dayanamazdı.”

SİYAH PELERİNLİ YAKIŞIKLI

Füreya Koral: “Atatürk babamın askerden arkadaşıydı, ben dokuz yaşındayken bir gün bizi uğurlamaya istasyona gelmişti. Üstünde siyah bir pelerin vardı ve ben hiç pelerin görmemiştim. İstanbul’da pelerin olduğunu zannetmiyorum ama Atatürk pelerin giymeyi adet haline getirmişti. İstasyondaki bütün kadınlar “Bu siyah pelerinli yakışıklı kim” diye bakıyorlardı.”

KİTAPTA KİMLER VAR

Aralarında Müzeyyen Senar, Sabiha Gökçen, Füreya Koral, Coşkun Kırca, Sadi Irmak, Hıfzı Veldet Velidedeoğlu, Nadir Nadi, İlhan Selçuk, Arı İnan, Vasfi Rıza Zobu, Bedia Muvahhit, Özden İnönü (Toker), Altemur Kılıç, Fuat Bayramoğlu, Sabri Çağlayangil, Faruk Kenç, Abbas Parmaksızoğlu, Fevzi Günalp, Cemal Kutay ve Melek Tokgöz gibi isimlerin olduğu 28 kişiyle yapılan söyleşilerden oluşuyor kitap.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün