Sıcak paranın merkezi Ankara ve İstanbul

Hürriyet Haber
26.10.2005 - 10:03 | Son Güncelleme: 26.10.2005 - 10:03

Türkiye Bankalar Birliği’nin (TBB), şube, kredi ve mevduatın illere göre dağılımına ilişkin 2001 kriz dönemini kapsayan araştırması, sıcak para giriş ve çıkışlarının Ankara ve İstanbul’dan yapıldığını ortaya koydu.

TBB Bankacılık ve Araştırma Grubu Uzmanı Emre Alpan İnan’ın 1998-2004 dönemini kapsayan "Türk Bankacılık Sisteminde Şube, Kredi ve Mevduatın Coğrafi Dağılımı" başlıklı çalışması, 2001 krizinin bankacılık sistemine etkisini gösterdi. Çalışmada, 2000’de 68.4 milyar YTL olan toplam mevduatın, 2001’de 116.6 milyar TL’ye yükseldiği belirlendi. Toplam mevduat içinde yüzde 59 paya sahip olan TL mevduatların ağırlığı 2001 sonunda yüzde 44’e gerilerken, yabancı para mevduatın ağırlığı yüzde 41’den yüzde 56’ya yükseldi.

MEVDUAT ARTIŞININ NEDENLERİ

Sıcak para çıkışının TL mevduata olumsuz etkisi anlatılırken, mevduatlarda yaşanan değişimin yüzde 77’sinin yabancı para, yüzde 23’ünün ise YTL mevduattan geldiği ortaya konuldu. Yabancı para mevduatta yeni kazanımların 3.5 milyar dolarla oldukça sınırlı kaldığı ve toplam değişimde yalnızca yüzde 10.7’lik, kur değişiminin yüzde 66.8 etkiye sahip olduğu belirlendi. TL mevduatta ise mevduat çekilişinin yüzde 28 olumsuz etki yarattığı, buna karşın faiz artışı kaynaklı olarak yaşanan cari büyümenin toplam değişimin yarısını oluşturduğu anlatıldı.

DÖVİZ MEVDUAT DEĞİŞİMİNİN YÜZDE 75’İ ANKARA VE İSTANBUL’DA

Çalışmada, yabancı para mevduatında krizin etkisiyle yaşanan değişimin iller bazında normal dağılım gösterdiği, ancak Ankara ve İstanbul’un yüzde 63 yabancı para mevduat payına karşılık buradaki değişimin yüzde 75’ini, yüzde 68’lik TL mevduat payına karşılık da değişimin yüzde 83’ünü gerçekleştirdiği saptandı.

SICAK PARA HAREKETLERİ

Ankara ve İstanbul’un kriz dönemindeki mevduat değişimine etkisi, çalışmada şöyle değerlendirildi: "Bu iki ilimizde mevduat paylarına oranla hem daha çok TL mevduat bozdurulmuş ve yurtdışına çıkmış, hem de kur etkisi değişemeyeceğine göre TL mevduattan yabancı para mevduata geçiş daha yoğun olmuştur. Bu iki ilimiz, tek başlarına TL mevduattan yabancı para mevduata geçen toplam yüzde 15.4’lük pay kaymasının, TL ayağında 12.8 puanını, yabancı para mevduatta ise 11.5 puanını açıklamaktadır. Mevduat gibi yurt çapına dağılmış bir ürün türünde, bu illerimizin krizden daha çok etkilenmesi, sıcak para hareketlerinin özellikle bu iki ilimizde yoğunlaştığı düşüncesini doğurmaktadır. 2000 yılında uygulanan dezenflasyon programının göreli fiyat yapılarını bozan etkisinden faydalanmak amacıyla Türkiye’ye gelen sıcak para niteliğindeki sermayenin tamamına yakınının Ankara ve İstanbul illerimizde sisteme girdiği ve yine 2001 yılında aynı şekilde çıktığı düşüncesini oluşturmaktadır."

MEVDUATIN KREDİYE DÖNÜŞÜMÜNDE KRİZ ETKİSİ GİDERİLEMEDİ

"Türkiye genelinde mevduatın krediye dönüşme oranı düşüktür ve 2001 krizinin olumsuz etkisi henüz giderilememiştir" denilen çalışmada, 2001 kriziyle birlikte yüzde 32’ye kadar gerileyen kredi-mevduat oranının 2001-2004 döneminde düzenli olarak artış gösterdiği, ancak 1998 yılındaki yüzde 58.4 oranına ulaşamadığı kaydedildi.

"RİSK ALGILAMA ETKİSİ ŞAŞIRTICI ŞEKİLDE YÜKSEK"

Kriz döneminde riskin artışına paralel olarak kredi kullanımının köklü ve yüksek itibara sahip firmalara ve büyük illere yoğunlaşmasının beklenebileceğini, ancak bu etkinin derecesinin "şaşırtıcı şekilde yüksek olduğu" kaydedildi. Yalnızca Ankara ve İstanbul’un krizden toplam kredi paylarını arttırarak çıktığı belirtilti.

KRİZLE KREDİ STOKU YÜZDE 43 REEL KAYBA UĞRADI

Toplam kredi stokunun 2001’de yüzde 8.4 artış göstererek 37.1 milyar YTL’ye çıktığı, ancak reel bazda yüzde 43 gerilediği kaydedildi. Reel bazda kredi stoku kayba uğramayan il kalmazken, nominal bazda da 72 ilin kayıp yaşadığı belirtildi. Çalışmada, 1998-2004 yıllarını kapsayan dönemde kredi yoğunlaşmaları azalırken, 2001 krizinin bu genel eğilimi tersine döndürdüğü ortaya konuldu. Kredi stokundaki payları düşük olan illerdeki kredilerin hızla azaldığı, ancak krizi izleyen 3 yıllık sürede yoğunlaşma konusundaki bu olumsuz etkinin giderildiği anlatıldı.

YOĞUNLAŞMADAKİ AZALMA SICAK PARA KAÇIŞINDAN OLABİLİR

"2001 krizi, mevduatın il bazında dağılımı dikkate alındığında yoğunlaşmayı düşürmüştür, ama bunun nedeni sıcak paranın kaçışı olabilir" denilen çalışmada, Ankara, Kocaeli ve Konya’nın toplam mevduat içindeki paylarının önemli ölçüde gerilediği, bu illerin kaybettiği payların bir kısmını İstanbul’un kazandığı kaydedildi.
(ANKARA/ANKA)
Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Sayfa Başı