Gündem Haberleri

    Sayılarla bilim dili

    Hürriyet Haber
    11.01.2002 - 00:00 | Son Güncelleme:

    Bazı diller ölüyor, Türkçe genişliyor Quis loquitur latine? Yani bugün kim Latince konuşuyor? Sezar ve Çiçero’nun dilini bugün 0 insan ana dili olarak konuşuyor. Ancak Latinceden Fransızca, İtalyanca, Portekizce ve İspanyolca gibi dünya dilleri gelişti. Diller her zaman uzun zaman dilimi içinde değişip durdular. Bazen tamamen yeni bir dile dönüştüler, bazen de arkalarında iz bile bırakmadan veya izler bırakarak ölüp gittiler. Çince, Farsça, Tamil dili gibi çok az sayıda dil iki bin yılı aşarak bugüne gelebildi. Bugün bilim adamları dillerin ölmekte olduğundan yoğun şikayetçi. 21. yüzyılda, dilbilimcilerin kestirimlerine göre, bugün hala yaşayan dillerin 1/3’ü ölecek. Hatta kötümserlere göre yaşayan dillerin 9/10’u tamamen körelecek. Sadece son yüzyıl içinde Avrupa’da 12 dil öldü. Örneğin Manx dili. Uzmanlar, dünya genelinde her 14 günde bir bir dilin yok olduğunu ileri sürüyor.16.yüzyıldan itibaren Avrupalıların fetih seferlerinden bu yana, kültürel ve dilsel çeşitlilik hızlı bir şekilde azaldı. O zamana kadar varolan dillerin en az yüzde 15’i kurban verildi. 1788’de Avustralya’da 250 dil varken, bugün sadece 20 dil yaşıyor. Dillerin ölümünden ağırlıklı olarak politik nedenler sorumlu. Örneğin Tasmanya dili, Tasmanyalıların katledilerek ortadan kaldırılmasıyla yokoldu. Eski Mısır dili, Firavunların sahneden silinmesiyle öldü. Ulusal devletlerin merkezileşmesi, en azından dillerin marjinalleşmesine neden oldu. Örneğin Bask veya İrlanda dili. Ayrıca bazı dillerin ayakta kalmasının ve daha avantajlı duruma gelmesinin ekonomik nedenleri olduğunu bilmeliyiz. Anneler babalar, örneğin çocuklarını, bazen, ana dili yerine yabancı dille yetiştirmeyi tercih edebilmektedir. Örneğin Afrika’da Dahalo dili konuşan Kenyalılar, bugün çocuklarını esas olarak Suaheli dilinde yetiştiriyor.Tabii günümüzde küreselleşme dil çeşitliliği için büyük bir tehlike oluşturuyor. Küreselleşme, dil uzmanlarına göre, bugün en çok 1000 kişiden az sayıda insanın konuştuğu dilleri tehdit ediyor. Örneğin Yeni Gine’de, 4,6 milyon nüfus yaşamasına rağmen, birbirinden farklı 1000 ‘ağız’ var. Bugün dünyada 6.000 dil olduğunu söylersek şaşırır mısınız? Bu dillerin yarısı kadarını konuşan insanların sayısı 10.000 den az. Dilbilimciler, bir dilin yaşayabilmesinin önkoşulunun, o dili en az 100.000 insanın konuşması olduğunu belirtiyor. Dün asgari sayı çok daha düşüktü, ama bugün küreselleşme olgusu, dillerin yaşama şansını çok düşürdü.Bilim insanları dünyada her iki insandan birinin günlük hayatta, dünyada en yaygın 9 dilden birini konuşuyor. Bunların başında da Mandarin dili geliyor, bu dili tam 885.000.000 Çinli konuşuyor!Buna rağmen İngilizce küreselleşme rüzgarını da arkasına alarak dünyayı sardı. Bugün dünyada 2.000.000.000 insan İngilizce konuşuyor. Ancak diplomaside, ekonomide, bilim ve teknolojide büyük ağırlığına ve önemine rağmen, İngilizce de çok farklı varyasyonlara sahip. Örneğin ABD, Avustralya, Nijerya veya Jamaika’da sözcüklerde vurgular, anlamlar bazen ‘Oxford İngilizcesi’nden çok farklı. Fakat, yine de Latince örneğini unutmayalım: Bir dil, hem yaygınlaşabilir hem de yerini başka bir dile bırakabilir. Dünya tarihi uygarlıkların yükseliş ve çöküşlerinin tarihidir, aynı zamanda.Türkçe’ye gelince, dünyada 200.000.000 kadar Türk nüfusu yaşıyor. 160.000.000 insan Türkçeyi anadili olarak kullanıyor. Türkçe, sağlam temelleri ve yaygınlığı ile yaşayan ve yaşayacak, hatta giderek yaygınlaşacak diller arasında bulunuyor. (geo)
    Etiketler:

    EN ÇOK OKUNAN HABERLER

      Sayfa Başı