« Hürriyet.com.tr
MENÜ

Satürn’de yeni halkalar ve uydular bulundu

Bilinmeyen halkalar, minik uydular ve tuhaf yapılar: Satürn’e gönderilen Cassini uydusu ilk sonuçları Dünya’ya iletti. Ayrıntılı görüntüler bilim adamlarını büyüledi. Cassini sondasının görevi dört yıl daha devam edecek.

Hürriyet Haber
SON GÜNCELLEME
Satürn’e giden sonsuz yolda Cassini için yedi yıl boyu görülecek pek fazla bir şey yoktu. Fakat son on iki ay tüm zahmetlere değdiğini gösterdi. Geçen yılın Şubat ayında Satürn nihayet Cassini’nin görüş alanına girince, bilim adamları sayısız görüntülerle ödüllendirildi.

Uydu henüz planlanan yörüngeye oturmadan önce 800’ü aşkın fotoğraf çekti. Ekim 2004 tarihinde ise halkalı gezegenin yörüngesine ulaştığında bunlara 90 geniş açı fotoğrafı eklendi. Bu çekimlerin amacı Satürn halkalarının yapısını ayrıntılı bir şekilde görebilmek idi.

Uluslararası bir araştırma ekibi şimdi ilk verileri değerlendirdi. Science dergisinde yayımlanan değerlendirmeye göre Cassini (geçen yaz tahmin edildiği gibi) en az üç yeni Satürn uydusu bulmuş. Methone, Pallene ve Polydeuces olarak isimlendirilen minik uyduların çapları dört kilometreyi bile bulmamakta.

Üç yeni uydu

En içteki uydu olan Methone, gaz gezegeninin yüzeyinden en fazla 2,2 Satürn yarıçapı uzaklıkta.. Ve küçük yörüngesi üzerindeki dönüş süresi 1,01 dünya günü kadar. Pallene buna karşılık sürpriz bir biçimde yuvarlak olmayan bir yörüngeye sahip. Uydu olasılıkla bir kuyrukluyıldızın daha büyük bir Satürn uydusuyla çarpışması sonucunda oluşmuş. Bu geçmişteki şiddetli çarpışmalar için bir kanıt sayılabilir.

Araştırmacılar halka sisteminin içinde yine Satürn etrafında döndüğü sanılan üç yeni uydu daha buldular. Ancak halihazırdaki veriler kesin düzenleme için yeterli değil. Hatta Colorado Uzay Bilimleri Enstitüsü’nden Carolyn Porco, bunların uydu ya da topak olup olmadıklarını bile bilmiyoruz henüz dedi.

Halkaların yapısını çözmek, Cassini kamerasının yüksek çözünürlüklü görüntüleri sayesinde daha kolay oldu. Son dijital fotoğraflarda 100 ila 350m uzunluğundaki her alana bir piksel düşüyor. Voyager sondasının seksenli yılların başında Satürn’den göndermiş olduğu görüntüler 50 misli kötüydü.

Bu tür yüksek çözünürlüklü görüntüler sayesinde bilim adamları örneğin bilinmekte olan halkalar arasındaki boşluklardaki "mini" halkaları ve dalgalı motifler saptadılar.

Saf buzdan oluştu

"Bulgularımızın çoğu halkaların kolektif davranışları hakkında yeni bilgiler vermekte" diyor Porco, Science dergisinde. Anlaşıldığı üzere parçacıklar arasındaki çarpışmalar kadar bunların karşılıklı kütle çekim kuvvetleri de halkaların görünüşlerinde etkili olmakta.

Bilim adamları sürpriz bir şekilde halkaların değişken olduklarını da fark ettiler. Mesela bir bölgede ince ama çok düzensiz yapılar saptanmış. Ve sadece 2000 kilometre uzaklıkta ise ayrıntılı motifler yerine sadece geniş alanla dalgalanmalar görmüş astronomlar. Bu gözlemlerden sonra şimdi araştırmacılar halkaların biçimleri üzerinde hangi kuvvetlerin ve diğer hangi gökcisimlerinin etkili olduğunu inceleyecekler.

Renkli görüntüler öte yandan halkaların farklı kırmızı tonlarında ışıdığını da gösterdi. Fakat tüm halkalar neredeyse tümüyle saf (dolayısıyla da renksiz) su buzundan geliştiği için araştırmacılara tek bir açıklama kalıyor: Halkalar zaman içinde diğer maddelerle kirlendikleri için kimi halkalar daha parlak diğerleriyse daha donuk ışımakta.

Bunları da Beğenebilirsiniz