‘Santrallara el koyma’ finans devlerini ürküttü

Hürriyet Haber
23.10.2003 - 00:00 | Son Güncelleme:

Enerji Bakanlığı'nın el koymaya hazırlandığı toplam 10 santral, uluslararası kreditör ve finansörleri tedirgin etti. Bu santrallere finansal destek sağlayan kuruluşlar Enerji Bakanlığı üzerinde baskı kurmaya başladı.ENERJİ Bakanı Hilmi Güler'in toplam dördü doğalgazla çalışan, altısı da hidroelektrik santralı olmak üzere 10 Yap-İşlet-Devret (YİD) santralı için aldığı el koyma kararı, bu şirketlerin arkasında bulunan uluslararası kredi kuruluşları ile yatırımcı bankaları rahatsız etti.Operasyonu başlatmak için EPDK'dan gelecek yazıyı bekleyen Enerji Bakanlığı, yabancı ülkelerin ihracat kredi bankaları-aracı kurumlar-bankalar zincirinin baskısıyla karşı karşıya kaldı.Bugüne kadar yapılan görüşmelerde uluslararası kreditörlerine güvenerek, yüzde 85 alım garantisinden küçük bir bölümün serbest piyasaya satılması önerisine bile sıcak bakmayan işletmelerin, operasyon sürecinde de yine kreditörlere ve uluslararası tahkim sürecine güvendiği ifade edildi.Operasyon kapsamında bulunan büyük bir şirketin üst düzey yöneticisi, uluslararası kredi kuruluşlarının çok tedirgin olduğunu belirtirken, gelen para trafiği nedeniyle kreditörlerin kaygısının yatırımcılardan daha önde geldiğini ifade etti.Gelen paranın krediyi sağlayan uluslararası bankalara direkt gittiğini, orda kredi ve işletme ödendikten sonra kalanın yatırımcıya ödendiğini kaydeden yetkili, bu uluslararası zincirin karmaşık ve uzun bir süreç sonunda belirlendiğinin de altını çizdi. Yetkilinin verdiği bilgiye göre sistem şöyle işliyor:AĞIR TOP OPIC ABD, İngiltere, Almanya, Fransa, Japonya, Belçika gibi birçok ülkenin ihracat kredi bankalarının projelere başta verdiği güvence üzerine aracı kurumlar yoluyla yüzlerce bankayla bağlantı kurluyor. Başvurulan bankalardan projelere sıcak bakanlar ile Türk Hazine Müşteşarlığı'nın uzun ve zorlu görüşmeleri sonucunda anlaşmalar sağlanıyor. Bu kapsamda bir santralın arkasında 40'a yakın yabancı banka bulunuyor. ABD'nin uluslararası alanda yatırımcılara destek veren kuruluşu OPIC (Overseas Private Investment Cooperation) de bu zincirin en güçlü bölümlerinden birini oluşturuyor. Bu nedenle Hürriyet'in santral oparesyonunu duyurmasının ardından ABD'nin Türkiye Büyükelçiliği'nin konuyu ilgili kurumlar nezdinde yakın incelemeye aldığı bildirildi.GERİ ADIM ATMAYIZ Santrallara el konulmaması yönünde yapılan baskıyı değerlendiren Enerji Bakanlığı'ndan bir yetkili, geri adım atmalarının sözkonusu olmadığını söyledi. Hem Bakanlık hem de Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu raporlarının yolsuzlukların ulaştığı inanılmaz boyutları ortaya koyduğunu kaydeden yetkili, şöyle konuştu: ‘‘Ben kamu olarak Ambarlı Santralında 1350 mw'lık işletme için 652 milyon dolar yatırım yapmışım. Trakya Elektrik 478 mw için 620 milyon dolarlık yatırım faturası ortaya çıkarmış. Uluslararası kreditörler izin versinler onların ülkelerinde kuralım bir santral, ne kadara maloluyormuş görsünler. Burda milletin kaynağı sözkonusu. Biz geri adım atmayız.’’4 santral için operasyon maliyeti 1.8 milyar dolarEnerji Bakanlığı'nın hesaplarına göre, operasyon için adı geçen YİD yöntemiyle kurulan dört doğalgaz santralının sözleşme şartlarında bir risk gerekçe gösterilerek devralınması halinde 1,8 milyar dolarlık bir ödeme yapılması gerekiyor.Bugüne kadar zaten ‘‘şişirildiği’’ ifade edilen maliyetlerin büyük kısmı ‘‘kamuya yüksek fiyatla elektrik satışı’’ yoluyla çıkarılmış durumda olduğu, bundan sonra devralınması halinde kamunun zarar edeceği görüşleri de bulunuyor. Zira ilk başlarda 12 centi geçen fiyatlarla kamuya elektrik satan söz konusu 4 doğalgaz şirketinin şu anki satış fiyatları 5 centlere kadar düşmüş durumda olduğu savunuluyor.Ciner aldı, borç devlete kaldıİşletme hakkı devri (İHD) yöntemiyle Turgay Ciner'e ait Park Holding'e devredilen Çayırhan Termik Santralı'nın 326.4 milyon dolarlık dış kredi borcunu üstlenen kamuya, özelleştirme kapsam ve programında bulunan santralların da milyar dolarlık dış kredi borçlarının kalma olasılığı kaygıları ve uyarıları gündeme taşıyor.Enerji sektöründe bugüne kadarki en başarı özelleştirme olarak sunulan Çayırhan Termik Santralı, 23 Haziran 2000'de 20 yıllığına işletmek üzere Park Holding'e devredildi. Devir bedeli olarak 185 milyon dolar değer biçildi. 20 yıl için devir bedeli olarak 185 milyon dolar belirlenmesine karşılık santralın devir tarihindeki dış kredi borcu 326 milyon 400 bin dolar düzeyinde bulunuyordu. Devir tarihinden başlayarak yapılan ödemeler düşüldüğünde geçen ay itibariyle santralın kalan dış kredi borç tutarı 228 milyon dolar düzeyinde seyrediyor. 3 yılda santralın ancak 100 milyon dolarlık dış borcunun ödendiği dikkate alındığında, kalan 228 milyon doların da en erken 7 yılda ödenebileceği hesaplanıyor. Santralın 20 yıllığına devredildiği göz önünde bulundurulursa kamunun, bu sürenin yarısına denk düşen 10 yıllık dönemde, işletme hakkı devri yöntemiyle özelleştirdiği santralın borcunu ödemeyi sürdürecek olması dikkat çekiyor.Santral için alınan dış kredi nedeniyle eylül ayı sonu itibariyle kamunun ödediği faiz tutarının da dikkat çekici biçimde yüksek olduğu belirlendi. Eylül ayı sonu itibariyle santral için 714 bin dolar, 377 milyon Euro, 8.5 milyar yen ve 4.5 milyon sterlin faiz ödemesi yapıldığı hesaplandı. Bir kamu şirketi olan Elektrik Üretim A.Ş.'nin (EÜAŞ) işlettiği Hamitabat, Soma A ve B, Orhaneli, Seyitömer, Ambarlı Doğalgaz, Ambarlı Ful-oil, Hopa, Ali Ağa, Bursa Doğalgaz ve Jeotermal santralları özelleştirme kapsamına alındı. Yeniköy, Kemerköy ve Yatağan santralları da özelleştirme kapsam ve programında bulunuyor. ANKAUnimar: Her şey hukuka uygunEnerji Bakanlığı'nın el koymaya hazırlandığı 4 santralden birinin işletmecisi olan Unimar, yaptığı yazılı açıklamada sözkonusu santralin tamamen hukuki mevzuata uygun şekilde tesis edilip işletmeye alındığını savundu. Açıklamada şöyle denildi:‘‘Dünyanın enerji sektöründe önde gelen Avrupalı, Amerikalı ve Japon büyük yatırımcı şirketlerinin 1992-1996 yılları arasında 4 yıl süren sözleşme müzakereleri sonucunda ve yüzlerce imza sahibinin kontrolünden geçerek neticelendirilen bu anlaşmalarda yolsuzluk iddiasında bulunulması diye bir durum mümkün olamaz. Bu meyanda, hiçbir kasdi davranış ve yanlışlığa yatırımcıların ve finansörlerin onay vermiş olması mümkün değildir.’’
Etiketler:

EN ÇOK OKUNAN HABERLER

    Sayfa Başı