Sanki ekmek almaya çıkmış birazdan evine dönecek

Yesenin’in intihar haberinin yayımlandığı gazeteyi gördüm Mayakovski Müzesi’nde.

Hürriyet Haber
03.09.2012 - 16:34 | Son Güncelleme :

27 Aralık 1925’te Raboçaya’nın yedinci sayfasında tek sütunluk küçük bir haber. Solmuş bir vesikalığın altında yalnızca şu satırlar: “Şair Leningrad’da Anglea Oteli’nde kendini astı. Üzerinde oğlunun yırtılmış bir fotoğrafı ve kanıyla yazdığı son şiiri bulundu.”


Ne tuhaf, Yesenin’in intiharını “Bu dünyada / ölmek güç bir şey değil/ bir yaşam kurmaktır / asıl güç olan” dizeleriyle kınayan Mayakovski de intihar etti 40’ına varmadan. “Aşkın kayığı hayatın kayalıklarına çarptı” diye yazdıktan sonra kalbine bir kurşun sıkarak. Ertesi gün 17 Nisan 1930 tarihli Literaturnaya Gazeta şairin intihar haberini büyük bir fotoğrafıyla birlikte tam sayfa vermişti. Gazetenin bu sayısı da, nice başka belgeyle birlikte sergileniyordu müzede ama tüm bilgiler Rusçaydı. Neyse ki çevirmenim Marina vardı yanımda. Mayakovski’nin Amerika’da tanıştığı çevirmeni Yelizaveta’ya sırılsıklam aşık olduğunu, birlikte yaşamak üzere Fransa’da buluşmaya karar verdiklerini ama yönetimin, sevgilisi Lili Brik’in de karşı koymasıyla bunu engellediğini ve şairin özel yaşamı hakkında daha pek çok şeyi de ondan öğrendim. Örneğin Yelizaveta’dan bir kızı olduğunu, intiharı öncesinde, devrimin kendi çocuklarını yiyeceği vehmine kapıldığını...

O OLAY, BİR BAHAR GÜNÜ BURADA YAŞANDI


Dört katlı müzenin Mayakovski’ye yakışır fütürist ortamında dolaşırken şairin intihar ettiği odaya da düştü yolum. Köşede yatak, pencerenin önünde çalışma masası aynen duruyordu. Yeşil karpuzlu lâmba Lenin’in siyah-beyaz bir portresini aydınlatıyor, az sonra kötü haberi verecekmiş gibi eski telefon kapkara, çalmaya hazır bekliyordu. Şairi camekânlı bir bölmeye özenle asılmış nefti paltosu ve Moskova’nın sert kışına inat kazıttığı başında biraz aykırı duran fötr şapkasıyla hayal ettim. Elyazmaları, Brik’e neredeyse her gün yazdığı mektuplar, darmadağın fotoğraflar ve kendi elleriyle çizip boyadığı, sonra da bastığı afişlerin arasında hâlâ yaşıyor gibiydi. Bir paket sigara almak için çıkmıştı dışarıya. Ya da gazete. Belki bir somun ekmek. Rus toprağının o kara ve katı ekmeği. Koltuk altına sıkıştırdığı gazeteyle dönüp gelecekti az sonra. Bıraktığı yerden devam edecekti şiirine. Ya da oyununa...

OYSA SÖZ VERMİŞTİ


Hayat da bir oyun değil miydi zaten? Evet, öyleydi ama oyuncular değişiyordu sürekli. Bugün baş rolde oynayan bir de bakmışsın ertesi gün figüran olmuş. Ya da düpedüz kovulmuş sahneden. Devrimin oyuncularıyla pek iyi değildi arası, aşksa, hayatın aksine, tehlikelerle doluydu. Hele kayık su almaya başlamışsa, ilişkiler yumağı karışmışsa büsbütün ve sevilen kadın başkalarıyla da yatıp kalkıyorsa. Lili’ye seslendiğini duyar gibiydim:
“Atmayacagım / bir boşluğa kendimi / zehir içmeyeceğim. / ve dayayıp / şakağıma namluyu / çekmeyeceğim tetiği.”
Sözünde durmadı ne yazık ki, 1930 Nisanı’nda burada, rastlantı bu ya KGB’nin iç karartan merkez binasının bulunduğu Lubianka Alanı’nın hemen yanındaki evinde kıydı canına. Sonunda o da çekti tetiği, bir başka şaire, Bolşeviklerin kurşuna dizdikleri Gumilov’a değil ama, kendine. Aleksandr Blok içsavaş sırasında Petrograd’da açlıktan öldü. Ve Vladivostok’dan bir daha geri dönmedi Osip Mandelstam.

 

NAZIM ANITTA YÜRÜYOR İSTEKLE VE ÜMİTLE

 

/images/100/0x0/55eaf4dbf018fbb8f8a195d1Dostoyevski, Moskova’daki Puşkin Anıtı’na çelenk koymuştu. Ben ise Nâzım’ın mezarına gittim çelenkle. Şair “rüyalarının beyaz sehri” Moskova’da bugünkü gibi bir haziran günü ölmüş, sürgünde toprağa verilmişti. “Alıp götürün / Anadolu’da bir köy mezarlığına gömün beni” diye vasiyet etmesi boşunaydı. Siyah kaya parçasından yontulmuş, ona yakışan bir mezar taşı vardı. Öne doğru hamle yapar gibiydi. Karanlıktan sıyrılmış aydınlığa doğru yürüyordu sanki. Ne var ki böyle istekli ve ümitli, çok uzun süre daha yürümesi gerekecekti. Belki de amacına varmadan, bir menzile ulaşmadan. Amacı, özlemiyle yanıp tutuştuğu tek ülkü komünizmdi evet, öte yandan İstanbul’a varabilseydi bununla da yetinecekti. “Şehrime ulaşmadan bitirirken yolumu / bir gül bahçesinde dinlendim senin sayende” diye seslenmişti son aşkı Vera Tulyakova’ya. Moskova’ya ilk gelişimde Vera, Nâzım’la yaşadıkları evde beni ağırlamış, Macar konyağı eşliğinde ve “bizim” Vera’nın (türkolog Vera Feonova) çevirmenliğinde anılar denizine dalmıştık. Eskidendi, çok eskiden. Deve tellâl pire berber iken. Vera da, “gelin” Vera, Nâzım’ın mezarına gömülmüş. Şairi aşktan (belki de hasretten) öldüren, ona “gelsene/ kalsana / gülsene / ölsene” diyen “saçları saman sarısı kirpikleri mavi” genç kadın, onun toprağına karışmış...

 

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün