Sahnede çırılçıplak

Bu yaz Queer New York Festival kapsamında sahnelenen ‘Pâquerette’ dans gösterisinde eksik olan bir şey vardı: Kostümler! Size inanması güç gelecek belki, ama Arjantinli Cecilia Bengolea ve Fransız François Chaignaud tarafından hazırlanan ‘Pâquerette’de tüm dansçılar çırılçıplaktı...

Derleyen: Merve DALAR / mervedalar@gmail.com
28.08.2012 - 14:12

Olay sanat gündemini hayli meşgul etti. Hatta geçen hafta The New York Times gazetesi ‘dansta çıplaklık’ tartışmasını sayfalarına taşıdı. Biz de merak ettik. Acaba dansta çıplaklık bu noktaya gelinceye dek, hangi evrelerden geçilmişti? Çıplak dansçılar ilk kez 1965 yılında, ‘Parades and Changes’ adlı gösteriyle sahneye çıkmış. O gün çıplaklığa ‘edepsizlik’ diyen izleyici, bu sene ‘Pâquerette’i kaçırınca “Keşke biz de izleseydik” diyor. Nereden nereye...

STRİPTİZ ŞOV ESTETİKLEŞTİ

Londra’da bundan yaklaşık elli yıl önce insanlar striptiz kulüplerine cinsel meraklarını gidermek için gidiyorlardı. Kulüplerde çırılçıplak dans edenler özgürlüklerini değil, cinselliklerini sergiliyorlardı. Fakat bir gün bu amaçla gidenler beklentilerinin karşılığını alamadılar. Çünkü sahnedeki şov, bu kez erotik bir anlam içermiyor, ilk defa çıplak bir vücut erotik bir obje olarak gösterilmiyordu. Bir erkek ve kadının çıplak vücutları müziğin içinde kayboluyor, bir bütün oluyor ve adeta düet yapıyordu. Bu tam anlamıyla insan doğasının güzelliği, vücudun estetiği ve özgürlüğüydü! Striptiz kulüpte dikkatleri üstüne çeken dansçı çiftimiz, daha sonra geleneksel İskoç dansları için çok önemli olan The Royal Caledonian Balosu’na bile davet edildiler.
Balenin değişmez kurallarına tepki olarak 20. yüzyılın başlarında gelişen modern dansın amacı vücudun doğal duruşundan yararlanmak, rahatlamak, bedeni daha da özgürleştirmekti. Tarihten alıntıladığımız bu olay da, modern dansı özgürleştirme yolunda büyük bir adım aslında.
Çünkü dansta çıplaklık, vücudun en doğal halinden yararlanma sürecinin aşamalarından... Bu özgürlük, daha sonra baletlerin dünyasını da değiştirecek, ‘Anadan doğma’ deyişi adeta baştan yaratılarak sahne özgürlüğü için verilen savaş kazanılacaktı!

İLK ÖRNEK ‘PARADES AND CHANGES’

Dansçı ve koreograf Anna Halprin, 50 yıldan fazlasını geleneksel dansa meydan okuyarak geçirdi. Amacı, insanları bedenen ve zihnen özgür bırakmaktı. Ve insanlara beynin vücudu, vücudun da beyni nasıl kullanabileceğini öğretmek. Halprin, bir grup insandan oluşan ‘Parades and Changes’i 1965 yılında sahneye çıkardı. Fakat dansta adım adım kıyafetler çıkarıldığı için sonrasında büyük bir skandal yaşanmıştı. Kimileri ‘edepsizlik’ diye bağırdı, kimileri de ‘vücut özgürlüğü’ diye. Bunun üzerine Halprin, durumu; “Bu, sahnedeki çıplaklığın başlangıcı. Bu, sahnede sadece bir yer bulma” diye yorumladı. Durum böyleyken acaba gelecekte ne olacaktı? Acaba o zaman halk sahnedeki çıplaklığa nasıl tepki verecekti? Halprin ve Fransız koreograf Anna Collod tarafından, ‘Parades and Changes’ Şikago MCA Stage’de 2009 yılında tekrar sahnelendi. Tema yine aynıydı; vücudun estetiği, özgürlüğü... Fakat bu kez izleyenlerin tepkileri oldukça normaldi. Yorumlar, “Zaten çıplak dansçıları bekliyorduk” şeklindeydi. ‘Edep’ ya da ‘özgürlük’ tartışmaları, yerlerini dansın içerdiği ‘insanlık ve kültür kavgaları’ gibi mesajlara bıraktı.

MASUMİYETE GERİ DÖNÜŞ

Arjantinli koreograf Cecilia Bengolea ve Fransız François Chaignaud tarafından hazırlanan ‘Pâquerette’, New York’ta 2012 yazında Queer New York Festival kapsamında izlendi. ‘Pâquerette’ etkileşimin yoğunluğu içinde çocukluklarına dönerek masumiyeti yeniden keşfeden bir kadın ve erkeğin düetini anlatıyordu. Dans sırasında çıplak halde, bebekler gibi ağır ağır emekleyip sürekli temas hâlindeydiler. Hatta daha iyi hissedebilmek için birbirlerinin üzerlerine bile çıkmışlardı. Bunu yaparak vücuttaki gerginliğin ve algılamanın fotoğrafı veriliyordu. Aldıkları pozisyonlarla kimi insanda erotizmi çağrıştırıyor ama aslında bu yolla etkileşim halinde olma yollarını, insan vücudunun algı gücünü, hissetmeyi, tanımayı gösteriyorlardı. Günümüzde gösteriyi izlemeye gidemeyenler, ‘Keşke bunu görseydik!’ diyorlar.

ACILAR ELİNDE OYUNCAK OLDU

Koreograf Keith Hennessy’nin, Joseph Beuys’tan yaptığı alıntıyla, “Dünyadaki yaralar iyileşmez” mesajını veren ‘Crotch’ adlı solo şovu 2009-2010 yıllarında sahnelendi. Hennessey, bu çalışmasında sanatın politikada nasıl bir rol oynadığını gösterdiğini düşünüyor. Hennessy, çırılçıplak oturduğu sandalyenin etrafına izleyicileri topluyor ve kan rengindeki iğnesiyle izleyicilerin giysilerindeki ipliklerle taze yaralarını dikiyordu. İzleyicilerin dibine kadar girdikleri çırılçıplak dansçıda dikkat ettikleriyse, adamın ruhunun acı içinde kıvranması oluyordu. Gösteri bitiminde, açılan yaraların mental bozukluğa sürüklediği dansçının elinde bir oyuncak, saf bakışlarla sağır dilsiz bir şekilde sandalyesinde oturuyor, izleyicilerin hissettiğiyse acıma hissi oluyordu.

ÇIPLAK VE SİLAHSIZ

Özgürlüğün sınırlarını aşan çalışmalardan bir diğeri Christophoner Williams’ın ‘Gobleddygook’ adlı çalışması, New York’ta Dance New Amsterdam sahnesinde 2010 yılında gerçekleştirildi. ‘Gobleddygook’, insanların ölüm endişesini gideren, Budist ayinlerinin düşsel versiyonunu canlandıran bir danstı ve sahnede dansçılara kostüm olarak tenleri, bedenleri eşlik etti. Danslarında çıplak halde savunmasız bir çocuk gibi içlerine kıvrılıp acı çektiler. Endişelerinin içinde kayboldular. Resmen çıplak halleri silahsız, ne kadar çok çaresiz ve korku içinde olmalarını anlatıyordu.

Yayınlanma Tarihi : 28.08.2012 - 14:12
Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün