Sağlıklı beslenme bağımlılığı Ortoreksiya

Sonunda olacağı buydu. Daha obezite (aşırı şişmanlık), bulimia (aşırı yeme hastalığı), anoreksiya nervozayı (yememe hastalığı) yeni yeni kavramışken şimdi de ortoreksiya (orthorexia nervosa) yani sağlıklı yemek yeme takıntısı çıktı başımıza.

Mesude ERŞAN
18.02.2007 - 00:00 | Son Güncelleme :

Neredeyse her hastalıktan kötü beslenmenin sorumlu tutulması, modern hayatın etkisiyle bellerin giderek kalınlaşması, neyi yiyip neyi yemeyeceğimizle ilgili mesaj bombardımanına tutulmamız sonucu nurtopu gibi bir hastalık doğdu. Uzmanlar "ortoreksiya"nın gelecek 10 yılda hızla yaygınlaşmasını bekliyor.

Sağlıklı beslenmenin insan yaşamı üzerindeki olumlu etkisi tartışılmaz elbette. Ancak bunu abartan, yemeğin lezzetinden çok "doğru"luğunu gözeten, hayatı zindana çevirip sosyal ilişkilerini zedeleyen bireylerin sayısı artıyor. Amerikan Diyetisyenler Derneği’nin son yayınlarında, sorunun 10 yıl içinde yaygınlaşacağı belirtiliyor. İngiliz Beslenme Bozuklukları Derneği’ne göre ortoreksiya gelecek yıllarda insanlığı tehdit eder boyutlara ulaşacak.

Ortoreksikler için yiyeceklerin saf, katkısız ve işlenmemiş olması önemli. Bu yüzden çoğu sebze ve meyveyi çiğ yer, vejetaryenliği seçer. Bildiklerinin tek doğru olduğuna inanırlar. Şişenin etiketindeki kalsiyum miktarını çok bulup, içmekten vazgeçebilirler. Yaşamları kısır döngüye girmiştir: Bir sonraki öğünü planlamak, sağlıklı yiyecek satan marketleri dolaşmak, ürünlerin etiketlerini dikkatle incelemek, kara listeler hazırlamak hayatlarının merkezine yerleşir.

Sağlıklı gıdalara bağımlılık geliştiren kişilerin, diyet yapanlardan farkı yok. İlerlemiş vakalarda hastalar, tıpkı anoreksiya nervoza hastalarında olduğu gibi hızla kilo kaybedebiliyor. Zararlı maddeye karşı duyulan derin korku sebebiyle çok sayıda gıda ve yiyecekten vazgeçiyor. Gide gide beslenme listelerinde sadece bir-iki tür yiyeceğe yer kalıyor. Vücut günlük alması gereken kaloriden mahrum kalıyor. Güçsüzleşiyor. Aynen sağlıksız ve kontrolsüz yapılan diyetlerde olduğu gibi ciddi sağlık sorunları beraberinde geliyor.

Bahçe kiralayıp gübresiz hormonsuz sebze yetiştirdi

59 yaşındaki ev hanımı A.K., kendi farkında olmasa bile tipik bir ortoreksik. Sağlıklı yemek yeme ve yaşama takıntısı kendini bildi bileli var. Eski evinin karşısındaki boş arsayı kiraladı, bahçe yaptı. Sekiz yıl boyunca, domates, salatalık, soğan, maydonoz, biber, taze fasulye, mısır gibi mutfak ihtiyaçlarını hiçbir kimsayal ilaç, gübre kullanmadan yetiştirdi. Evini taşıyınca semt pazarından alışverişe başladı. Her perşembe, pazardan aldığı yeşillikleri ayrı ayrı yıkıyor, sirkeli sularda bekletiyor, iplere serip kurutuyor, paketleyerek saklıyor. Asla evi dışında yemek yemiyor. Davetlere evde hazırladığı yiyecekleriyle gidiyor. Eve kola, alkol, sucuk, salam, pastırma, mayonez, ketçap sokmuyor. Sigara içirmiyor, patates kızartması asla yapmıyor, bulaşıkları iyi durulamadığını düşündüğü bulaşık makinesini kullanmıyor. Meyve suyunu kendi sıkıyor. Sirkesini dahi kendi yapıyor. Halen evinde mantar yetiştirme hazırlıkları içinde.

Selahattin Dönmez (Uzman Diyetisyen)

BU MODA DEĞİLVAKALAR HER YIL ARTACAK

Ortoreksiya moda değil, algılamayla ilgili ciddi bir sağlık sorunu. Bu takıntı zayıflama diyetlerine başlayanlarda, hamilelerde, vejetaryenlerde ve beslenme haberlerini takip edip hassasiyet geliştirenlerde sık görülüyor. 5’inci Uluslararası Beslenme ve Diyetetik Kongresi’ne, Türkiye’de sağlıklı beslenme takıntısının değerlendirildiği bir çalışmanın sonuçları sunuldu. Araştırma 318 kişi üzerinde yapılmıştı. Katılanların yüzde 45’inde ciddi takıntı bulundu. Kadınlarda daha fazlaydı. Bana başvuran her 100 kişiden 1-2’sinde ortoreksi saptıyorum. Saf, katıksız besin bulma arayışının yoğunluğu, ruh sağlıklarını bozuyor, zamanla aneroksiyaya dönüşebiliyor. Sağlıklı beslenmenin takıntıya dönüşmesi patalojik bir durum.

Treysi Kazmirci (Psikolog)

BELLİ YEMEKLERDEN NEFRET EDİLİYOR

Ortoreksiya sıkı diyetlerin doğal beslenme biçimine dönüştükten sonra kişinin sosyal hayatını ciddi şekilde, olumsuz etkileyecek boyuta ulaşması halidir. Temelinde belli yemeklere karşı nefret vardır. Anoreksiyada amaç zayıflama, ortoreksiyada sağlıklı beslenmektir. Tıpkı anoreksiya nervosa gibi aşırı kilo kaybı ve kalp yetmezliğine bağlı ölümle sonuçlanabilir. Ortoreksikler, kendilerini doğal, saf ve sağlıklı hissetmek ister. Çok sevdikleri halde, sağlıksız olduğunu düşündükleri bir şey yediklerinde suçluluk hissederler. Sağlıksız beslenenleri küçük görür, davranışlarını değiştirmeye çalışabilirler. Aralarında mükemmeliyetçilerin, obsesif-kompulsif bozukluklukları olanların sayısı yüksektir.

Aslıhan Kurt (Psikolog)

MÜKEMMELİYETÇİLERDE DAHA SIK GÖRÜLÜYOR

Ortoreksiyanın nedenleri tartışmalı. Kimilerine göre değişen dünya, yeme alışkanlıkları ve modernleşmenin bir sonucu. Kimilerine göre obsesif kişilik yapısına bağlı. Bu tip davranış gösterenler, sağlıklı olma gerekliliği ile ilgili inanç ve tutumlarını birleştirip, beslenme konusunda aşırı kaygılı olur. Gözlenen davranış, sağlıklı olmak adına yeme(me)dir. Kendi standartlarını belirlerler. Alacağı her ürünün içeriğine kafa yoran, besinlerdeki katkı maddelerinin kanserojen olup olmadığı konusunda aşırı saplantılı, sağlıklı beslenmek için çiğ sebze yiyen, et ve süt ürünlerinden kesinlikle uzak duranların bu takıntıya sahip olduğu düşünülmekte. Tedavi için kişi öncelikle sorunu kabul edip, harekete geçmeli.

Kendinizi test edin

İşte sorun tanımlayan Dr. Steven Bratman’ın ortoreksiya testi. Bunlardan en az 4 tanesine "evet" diyorsanız, beslenme kurallarınızı biraz gevşetin. Tüm sorulara "evet" yanıtını veriyorsanız, otoroksiksiniz.

4 Günde üç saatten fazla zamanınızı beslenmenizi düşünmeye ayırıyor musunuz?

4 Yemeklerinizi günler öncesinden planlıyor musunuz?

4 Beslenmenizin kalitesi artarken, yaşamınızın kalitesi azaldı mı?

4 Yediklerinizin besin değerleri, sizce beslenme zevkinden daha mı önemli?

4 Kendinize karşı hoşgörünüz yakınlarda azaldı mı?

4 Sağlıklı beslenme kararlılığı kendinizi daha çok beğenmenizi sağladı mı?

4 Sevdiğiniz, keyif aldığınız besinlerden vazgeçip yerine sağlıklı besinler koydunuz mu?

4 Beslenme düzeniniz, sizi aile ve arkadaşlarınızdan uzaklaştıracak derecede etkiliyor mu?

4 Sağlıklı beslenme düzeninizden biraz uzaklaşınca, suçluluk duyuyor musunuz?

4 Sağlıklı beslendiğinizde kendinizle barışık oluyor ve sağlığınızı iyi kontrol edebildiğinizi düşünüyor musunuz?

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün