Ruhun cennete bedenin huzura kavuşsun diye

Sanatçı Zeren Göktan, boncuk işi kefenleriyle katili azabından, maktulü ‘araf’tan kurtarıyor. ‘Sayaç’ isimli serginin hedefinde kadına karşı şiddet var.

Tuba Parlak
23.03.2013 - 00:00 | Son Güncelleme :

Galeri CDA-Projects’te 15 Mart’ta açılan kişisel sergisinde Antik Mısır’daki kefenlerden ilham aldığı boncuk işi üretimlerini sergileyen Zeren Göktan, bunlara ek olarak yaşamını erkek şiddetine maruz kalarak yitiren kadınların adına dijital bir anıt da oluşturuyor.
Antik Mısır’da ölülerin üstünü örtecek örtüler boncuktan üretiliyor. Bunların bedeni kaplayan kısmı file şeklinde örülüyor. Bu da ruhun bedenden çıkıp özgürleşmesine imkân sağlamak amacını güdüyor.
Göktan da bu formu kullanarak bu kadınların hesabı asla tam anlamıyla sorulmayan ölümleriyle ‘araf’ta bırakılan ruhlarının, ebedi huzura kavuşturulması ritüelini gerçekleştiriyor. Bunu sadece kefenlerle değil, sergiye adını veren ‘Sayaç’ adlı işiyle bu ölümlerin hesabını da sorarak yapıyor.
Sanatçının bir dijital anıt olarak kurguladığı ‘Sayaç’, 2008 yılından bugüne, erkek şiddetiyle hayatını kaybeden kadınların hem rakamsal olarak envanterini tutuyor hem de bu kadınların isimlerini yaşatıyor. ‘Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’ ve ‘Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın verilerinden faydalanılarak oluşturulan sayaç, gelen yeni verilerle sürekli güncelleniyor.

BEDENİN GÜNAHLARDAN SIYRILMASI/images/100/0x0/55ea1f7bf018fbb8f86ca1e9

Sergideki boncuk işler, Zeren Göktan tarafından Ümraniye T. Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’ndaki erkek hükümlülere uygulatılmış. Başak Şenova bu üretim eylemine dair gözlemini Sayaç için hazırlanan katalog yazısında şöyle ifade ediyor: “Erkek hükümlüler ipe boncuk dizerek zaman öldürüyor. Saatlerce, günlerce aynı deseni tekrar tekrar diziyorlar. Kodlamaya denk bir işlemle her piksel, her boncuk bir nesnenin oluşmasını sağlıyor, emeklerinin tanığı olarak canlı, renkli bir nesne. Bu emeğin adına hapishane örgüsü diyorlar, boncuklar kendi ruhlarını bulup, onları terk edinceye kadar, sonsuz kere bu boncukları sayıyorlar.”
Şenova’nın tanımı, mahkûmların eyleminde ‘çile doldurmak’ deyişini somutlayan türden bir kendini yineleme ve kendine zulmetme eğilimini vurgular cinsten. Sanki bu boncuklar varsayımsal olarak üstünü örttüğünü bedenlerden çıkmış olan ruhları huzura kavuşturduğu gibi onları işleyen bedenleri de kendi günahlarından arındırıp bir tür huzura kavuşturma işlevi görüyor.
Kefenlerin ortasındaki filenin etrafındaki kısımlarda yine Antik Mısır geleneğine paralel olarak boncuklarla oluşturulmuş türlü figür var. Antik Mısır inanışında bu figürlerin anlattığı hikâyelerle ölülere diğer dünyada yol göstermesi ve onları koruması amaçlanıyor. Göktan’ın kefenleriyse kenar kısımlarda geleneksel figürleri QR kodlarla bir arada sunuyor. İzleyici bu QR kodları akıllı telefonuna okuttuğunda dijital sayacın web linkine ulaşabiliyor.

ÇÖZÜMLEMEK İZLEYİCİYE KALIYOR

Kefenlerin üzerine ayrıca her bir işin bir musiki eserinden esinlenilerek verilen adı da işlenmiş. İlk bakışta anlaşılması pek de kolay olmayacak bir biçimde modifiye edilmiş harflerle yazılan bu yazıların gerektirdiği ‘çözümleme’ işlemiyle izleyici ‘seyirci’ pozisyonundan çıkartılıyor. Hapishanedeki mahkûmların ‘düğümlediği’ boncuklardaki kodları ‘çözümlemek’ sorumluluğu omuzlarına yüklenen izleyici, tüm eylem ve akışın bir parçası haline getiriliyor.
Sanatçının ‘Bir İhtimal Daha Var’ adlı boncuk işinde yer alan siyah ve beyaz kuğu figürleriyse kendisinin 2011 yılına ait ‘Siyah Kuğu Etkisi’ serisine gönderme yapıyor.

ASLINDA ŞİRİN DEĞİLLER

Sergideki en ilginç detaysa sergileme alanının hemen girişine asılmış ipler halinde dizilmiş boncuk bebeklerin bir anlam ekseni üzerinde kayan yapısı. Serginin bütünüyle iletişime girmeden önce şirin ve dekoratif bir unsur gibi karşımıza çıkan bu iş, sergi turu bittiğinde ruhları ‘araf’ta asılı kalmış kadınların kimliğine bürünüyor. Sergiyi gezmek ve salondan çıkmak için iki defa içinden geçmek zorunda olduğumuz bu tünelimsi format, serginin etkisinde yaşadığımız değişimi somutladığı gibi söz konusu olanın şiddet olması halinde bu işe ‘kenardan köşeden’ bakmakla yetinemeyeceğimizi, işin içine batıp çıkmak zorunda olduğumuzu haykırıyor.

Zeren Göktan’ın ‘Sayaç’ adlı sergisi 27 Nisan’a kadar CDA-Projects’te görülebilir.
(212) 251 12 14

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün