Reel sektörün tercihi likit kalmak

Hürriyet Haber
18.12.2000 - 00:00 | Son Güncelleme:

Merkez Bankası'nın 1997-1999 sektör bilançoları raporuna göre, 1998 yılında reel sektörde faaliyet gösteren firmalar, iç talepte başlayan daralma karşısında vadeli satışlara yönelerek net satışları artırmak yerine likit kalmayı tercih etti.

Özel firmalar 1999 yılında ise vadeli satışlar yoluyla net satışlarını artırarak, mamul ve ticari mal stoklarını azalttı.

Merkez Bankası, 7 bin 604 firmanın mali tablolarından yararlanarak hazırladığı "1997- 1999 Dönemi Sektör Bilançoları Çalışması ve Değerlendirme Raporu'nu yayımladı.

Rapora göre, 1998 yılında finansal fonların sınırlı ve reel faizlerin yüksek olması nedeniyle, reel sektörde faaliyet gösteren özel firmalar, iç talepte başlayan daralma karşısında vadeli satışlara yönelerek net satışları artırmak yerine likit kalmayı tercih etti.

Türkiye'de 1999 yılında iç talepteki daralma devam ederken dış piyasalarda da durgunluk yaşanmasına rağmen, yeni sermaye girişleri ile finansal piyasalardaki baskının azalmasıyla, reel sektörde faaliyet gösteren özel firmalar, vadeli satışlar yoluyla net satışlarını artırarak mamul ve ticari mal stoklarını azalttı.

Finansal piyasalardaki fonların azalması ve faizlerin yükselmesi karşısında, reel sektörde faaliyet gösteren firmaların fonlarını farklı yatırım alanlarında değerlendirmeleri ve bankacılık sektörü dışında farklı kaynak arayışlarına girmeleri nedeniyle de, finansal aracılık sektöründeki firmaların net satışları, inceleme döneminde sabit fiyatlarla artmaya devam etti.

Bu arada ithalat fiyatlarının, inceleme dönemi içinde azalan bir seyir izlemesi, ücretler ve petrol fiyatlarındaki artışların maliyetler üzerindeki baskısını hafifletmiş ise de, özel firmalarda satışların maliyetinin net satışlar üzerinde payı, satılan hizmet maliyetindeki artışa bağlı olarak yıllar itibarıyla yükseldi.

Özel firmalarda yıllar itibarıyla azalan brüt kar marjına paralel, vergi öncesi kar marjı da geriledi. Hesap dönemini karla kapatan firma sayısı giderek azaldı.

Reel sektörde faaliyet gösteren özel firmalarda, devir hızlarının inceleme döneminde yavaşlaması ile finansman baskısı arttı. Öz kaynak ve aktif karlılığı düşerek faiz yükümlülüklerini karşılama gücü azaldı.

Kamu kuruluşları'nın net satışları 99 yılında azaldı

Rapor uyarınca, kamu kuruluşlarının net satışları, sabit fiyatlarla 1998 yılında artarken 1999'da azaldı.

Bakanlar Kurulu'nun 1 Temmuz 1998 yılında aldığı kararla, kamu kuruluşlarının bir bölümünde stok ve stratejilerini müstakil olarak oluşturma olanağı sağlanması, bu kuruluşlarının gelir ve finansman yapılarında iyileşme sağladı. Ancak bu iyileşme 1999 yılında sürdürülemedi.

Özel firmalarda benzer bir eğilimle stoklarının dönen varlıklar içindeki payını yıllar itibarıyla azaltan kamu kuruluşları, bu şekilde oluşan nakitlerini gelir getirici nakit varlıklar yerine, bağlı ortaklık ve iştiraklerin de yer aldığı diğer alacakların finansmanına yönlendirdi.

Bu arada, 1998 yılında kamu kuruluşlarında varlıkların öz kaynakla finansman oranı, zararların azalması ve dönem karlarının yüksek oranlı artışı sonucunda yüzde 50'ye yaklaşsa da, 1999 yılında karlarının gerilemesi, oto finansman açığını artırarak yabancı kaynak payının yeniden yükselmesine neden oldu.

Faaliyet kar marjı en yüksek sektörler

Merkez Bankası, geçen yıl imalat sanayinde faaliyet kar marjı en yüksek sektörlerin sırasıyla, makina ve teçhizat sanayi, kimya sanayi, elektrik ve optik aletler sanayii olduğunu bildirdi.

Merkez Bankası, 7 bin 604 firmanın mali tablolarından yararlanarak hazırladığı "1997-1999 Dönemi Sektör Bilançoları Çalışması ve Değerlendirme Raporu'nu yayınladı.

Rapora göre, 1999 yılında imalat sanayiinde öz kaynak karlılığının en yüksek olduğu sektörler sırasıyla petrol ürünleri sanayi, makina ve teçhizat sanayi ile mobilya sanayi ve başka yerde sınıflandırılmamış diğer imalat sanayi oldu.

Geçen yıl imalat sanayi dışındaki sektörlerde ise faaliyet kar marjı en yüksek sektörler sırasıyla finansal kiralama (leasing), emlak komisyonculuğu, kiralama ve işletme hizmetleri-holdingler ve eğitim olarak gerçekleşti.

İmalat sanayi dışındaki sektörlerde 1999 yılında öz kaynak karlılığı en yüksek sektörler sırasıyla finansal aracı kurumlar, sigortacılık ve factoring oldu.

Ekonomide daralma devam etti

Raporda, sektörler itibarıyla yapılan inceleme sonucuna göre, imalat sanayiinde, özel firmalar ile kamu kuruluşlarının net satışları, ekonominin daralmaya başladığı 1998 yılı ile bu daralmanın devam ettiği 1999 yılında sabit fiyatlarla azaldı.

İmalat sanayiinde, özel firmaların net satışları içinde, satışların maliyetiyle, faaliyet ve finansman giderlerinin paylarının yıllar itibarıyla artması nedeniyle vergi öncesi kar marjı geriledi. Kamu kuruluşlarının vergi öncesi kar marjı ise yıllar itibarıyla artarken, bu artış 1998 yılında daha yüksek gerçekleşti.

Yatırımların bir göstergesi olan brüt maddi duran varlıklar, imalat sanayiinde, özel firmalarda 1999 yılında önemli oranda yavaşlamakla birlikte her iki yılda da sabit fiyatlarla artarken, kamu kuruluşlarında üç yıllık inceleme dönemi itibarıyla azalış gösterdi.

1999 yılında imalat sanayiinde özel firmalar ile kamu kuruluşlarında varlıkların öz kaynakla finansman oranı düşerken, yabancı kaynaklar içinde uzun vadeli borçların payı arttı.

Raporun imalat sanayinin alt sektörleri bölümüne göre, ağaç ve ağaç ürünleri, kağıt, gıda, makina sanayileri ile mobilya ve başka yerde sınıflandırılmamış diğer imalat sanayinde faaliyet gösteren özel firmalar ekonomide daralmanın yaşandığı 1999 yılında net satışlarını sabit fiyatlarla artırabildi.

1999 yılında sadece petrol ürünleri sanayindeki özel firmaların vergi öncesi karı sabit fiyatlarla artarken, tekstil ve deri sanayinde faaliyet gösteren özel firmalar zarar etti.

İmalat sanayi dışı sektörlerde durum

Raporun imalat sanayi dışındaki sektör bölümüne göre, 1999 yılında madencilik ve taş ocakcılığı ile taşımacılık, depolama ve haberleşme sektörleri dışında kalan tüm sektörlerde toplam varlıklar sabit fiyatlarla artış gösterdi.

Geçen yıl turizm sektöründe faaliyet gösteren firmaların net satışları sabit fiyatlarla azalırken, diğer sektörlerde net satışlar sabit fiyatlarla artış gösterdi.

1999 yılında sadece finansal aracılık sektörü, sağlık sektörü ve diğer toplumsal, sosyal ve kişisel hizmet sektörlerinde yer alan firmaların vergi öncesi karı sabit fiyatlarla artarken, madencilik ve taş ocakcılığı, turizm ve eğitim sektörlerinde faaliyet gösteren firmalar zarar etti.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNAN HABERLER

    Sayfa Başı