Washington ile Tel Aviv arasındaki ilişkiler, 1990 yılında, dönemin İsrail Başbakanı İzak Şamir’in ABD’nin yerleşimlerin durdurulması yönündeki taleplerini reddetmesiyle gerilmişti. Daha sonra George H. W. Bush’un harekete geçip, İsrail’e gönderilecek 10 milyar doların iptal edileceğini açıklamasıyla Tel Aviv geri adım atmıştı.
Daily Star gazetesinin başyazısında hatırlatılan bu olay bugünkü durum için de önemli dersler taşıyor zira iki ülke arasında 20 yıl sonra bir kez daha yerleşimlerle ilgili ciddi bir gerginlik yaşanıyor.
Geçen hafta ABD Başkan Yardımcısı Joe Biden’ın ülkeyi ziyareti sırasında İsrailli yetkililerin Doğu Kudüs’teki yerleşimciler için 1.600 yeni konut inşa edeceğini açıklaması tansiyonu yükseltti. Washington’dan birkaç gündür gelen sert açıklamalar ise insanların kafasına “Acaba İsrail yine haddini aştı mı?” sorusunun takılmış olabileceğini gösteriyor.
Şamir’den sonraki İsrail hükümetleri Batı Şeria’da yerleşimlerin inşasını hiç ara vermeden sürdürdü. Daily Star bu durumun hem sağlıklı bir Filistin devleti, hem sağlıklı bir toplum hem de barış sürecine zarar verdiğini söyledi.
ABD İSRAİL'E SÖZ GEÇİREMEDİ
ABD’den bu dönemde gelen zayıf itirazlar İsrail hükümetleri için caydırıcı olmadı. Beyaz Saray’ın geçmişte Baba Bush’un yaptığı gibi İsrail’e yönelik finansal ve askeri desteği çekmemesi de bu durumda etkili oldu.
Başyazıda ABD’nin yıllar boyunca İsrail’e verdiği tereddütsüz ve koşulsuz desteğin sonuçlarının ne olduğu sorgulandı. ABD’nin çıkarlarına tehdit olarak gördüğü örgütler, Washington’ın İsrail’e verdiği desteği kullanarak kamuoyunda öfke dalgaları oluşturmayı ve arkalarındaki kitleleri genişletmeyi başardı. Örneğin El Kaide, İsrail’in Araplara karşı işlediği suçların ABD destekli olmasını “Amerikalıların İslam’a karşı savaşının” kanıtı olarak gösterdi.
Gazete, İsrail’in şiddet eylemlerine karşı ABD’nin sessizliğinin, hatta zaman zaman açık desteğinin sonuçlarını Filistin ve Lübnan halklarının çok iyi bildiğini ifade ederken, Hizbullah ve Hamas’ın güçlenmesinin sırasıyla İsrail’in 1996 ve 2006 tarihli Lübnan operasyonlarının ve Gazze üzerindeki ablukasının doğrudan sonucu olduğunu savundu.
BU İLK HAKARET DEĞİL
“İsrail, ABD’den gördüğü desteğe hiçbir şekilde olumlu karşılık vermeyerek Washington’a defalarca hakaret etti” yorumu yapılan başyazıda, ABD’nin İsrail’i en basitinden yerleşimlerin dondurulmasına ikna edememesinin, arabulucu konumuna ciddi zarar verdiği ifade edildi.
Böyle bir zamanda duyurulan yeni yerleşim projesinin ABD’yi 1990’daki gibi ağır tepkiler göstermeye yöneltip yönetmeyeceği henüz belli değil.
Ancak Daily Star’da yapılan yorumda hiçbir söylemin eylemden daha etkili olamayacağı vurgulandı: “Washington’dan istediğimiz, yüz yüze olduğumuz bu yasa dışı yerleşim inşaatları karşısında, artık eyleme geçmesi.”
