Gündem Haberleri

GÜNDEM

    Petrol piyasası serbestleşiyor

    Hürriyet Haber
    20.10.2003 - 00:00 | Son Güncelleme: 20.10.2003 - 00:01

    Petrol piyasasını serbestleştirmek için uygun altyapıyı oluşturmayı amaçlayan Petrol Piyasası Yasa Tasarısı, TBMM Başkanlığı'na sunuldu.Geçen yasama döneminde kadük kalan ancak yenilenerek Meclis'e sunulan tasarı ile devlet tekelinin ağırlıkta olduğu petrol sektöründe, ham petrol arama, üretim ve ticareti dışında kalan, ham petrolün işlenmesinden elde edilen ürünlerin pazarlanmasına kadar uzanan zincirle ilgili düzenlemeler yapılıyor.  Rafinaj, işleme, iletim gibi faaliyetleri dağıtım faaliyetleri ile birleştirerek tek bir yasa altında toplayan tasarı, petrol piyasası faaliyetlerini, elektrik ve doğalgaz gibi enerji kaynakları ile birlikte ele alarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu bünyesinde bütünleştiriyor.     Piyasalarda güvenin sağlanması açısından, faaliyet gösterecek gerçek ve tüzel kişilerin Türkiye'de yerleşik olmasını öngören tasarı, ancak Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararı ile muafiyet uygulanmasına da olanak sağlıyor. Tasarı ile lisansların düzenlenmesi konusundaki usul ve esaslar ile bunlar üzerinde Kurum tarafından kullanılacak tasarrufların yetki çerçevesi, hükme bağlanıyor.      Tasarıya göre, lisans sahipleri, faaliyetleri nedeniyle üçüncü kişilere veya çevreye verilecek zarar veya ziyanları tazmin etmekle de yükümlü olacak.    ÜRÜN GÜVENLİĞİNİN SAĞLANMASI  Ürün güvenliğinin sağlanmasına yönelik önlemleri de içeren tasarıda, hileli ürün teslimi ve bunun sonucu haksız kazanç sağlanmasının engellenmesine yönelik tedbirler yer alıyor.  Buna göre, mecburi standardı belirlenmeyen ve Türk standardına uygun olmayan akaryakıt, piyasaya sunulamayacak. Akaryakıt teslimleri sadece akaryakıt toptan satıcılarına, ileticilere, bayilere yapılabilecek.  Karayollarında yolcu, yük ve hayvan taşıyan araçlara yapılacak akaryakıt teslimleri, akaryakıt istasyonları dışında yapılamayacak. Tasarıya göre, yurt dışından ham petrol ve akaryakıt temin edilmesi için rafinerici, dağıtıcı veya ihrakiye teslim lisansına sahip olunması gerekecek. Türkiye'de ham petrol üreten şirketler de düşük graviteli yerli ham petrol ile karıştırılacak miktarda ham petrol ithal edebilecek. Ham petrolün yurt içinde ticareti ise rafinericiler ve üreticilerce ya da birbirleri arasında yapılabilecek. İhrakiye teslimleri de ancak rafinerici, dağıtıcı ve ihrakiye teslim şirketlerince yapılabilecek.         FİYATLAR SERBEST PİYASA KOŞULLARINDA OLUŞACAK Tasarı, petrol fiyatlarının serbest piyasa koşullarına göre oluşmasına da olanak sağlıyor. Buna göre, petrol alım satımında fiyatlar en yakın erişilebilir dünya serbest piyasa koşullarına göre belirlenecek. Yerli ham petrol için teslim yeri olan en yakın liman veya rafineride teşekkül eden ''piyasa fiyatı'' fiyat olarak kabul edilecek. Petrole ilişkin hizmetlerle, teslim ve hizmetlerin birlikte yürütüldüğü bazı faaliyetlerde, fiyatın tarife esasına göre belirlenmesini öngören tasarı, tarifeleri; onaya veya bildirime tabi olanlar ile düzenlenmesi ihtiyari olanlar şeklinde üç grup altında topluyor.       MÜLKİYET VE KAMULAŞTIRMATasarıya göre, bu kanun kapsamındaki tesisler için gerekli arazi, arsa ve binalara ilişkin hak veya mülkiyet edinimlerinin öncelikle anlaşma yoluyla yapılması esas olacak. Bu kanunda öngörülen faaliyetlerin gerektirmesi halinde rafineri, lisanslı depolama tesislerine, iletim hatlarının mecralarına isabet eden arazi ve arsalarda irtifak hakkı tesisine ve bu hatların ayrılmaz parçası durumunda bulunan diğer binalar ve civarına isabet eden taşınmazlara ve işleme tesislerinden Kurumca belirlenecek olanlara ilişkin edinimler, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nda belirtilen esaslar dahilinde kamulaştırma yoluyla da yapılabilecek.Kamulaştırılan taşınmazın mülkiyeti Hazine'ye, kullanma hakkı kamulaştırma bedelini ödeyen lisans sahibine ait olacak.                     ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU MÜDAHİL  Petrol piyasasını ilgilendiren konularda idari karar sürecinde aksaklıklar yaşanmaması amacı ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na müdahil olma hakkı tanınıyor.  Buna göre Kurum, petrol piyasası ile ilgili olarak ''lisanslı  tesisler açısından büyük tehlikeler doğurabilecek hallerde, piyasada haksız rekabet yaratacak ve yanıltıcı nitelikte reklam ve ilanlar ile benzeri faaliyetlerin yapılması durumunda, piyasada faaliyet gösteren malzeme ve cihaz ithalatçı ve satıcıları ile bunların yetkili servisleri hakkında düzenleme ve uygulamalarda, görüş bildirmeye veya ilgili makamlardan talepte bulunmaya'' yetkili olacak.      Kurum ayrıca davalara müdahil olabilecek, suç duyurusu ile adli ve mülki makamlardan yaptırım isteminde bulunabilecek.      Lisans kapsamında yürütülen faaliyetler için sigorta yaptırılması zorunlu olacak. Bakanlar Kurulu kararıyla sigorta kapsamından muaf tutulacak faaliyetler belirlenecek.      PETROL STOKLARI Piyasada sürekliliğin sağlanması, kriz veya olağanüstü hallerde risklerin önlenmesi ve uluslararası anlaşmalar gereği olağanüstü hal petrol stokları ile ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmesi amaçlarıyla bir önceki yıl günlük ortalama kullanımının içindeki net ithalatın en az 90 günlük miktarı kadar petrol stoğu tutulacak. Ulusal petrol stoğu, rafineri, akaryakıt ve LPG dağıtım lisansı sahiplerinin ikmal ettiği günlük ortalama ürün miktarının minimum 20 katını kendi depolarında veya lisanslı depolama tesislerinde topluca veya statülerine göre ayrı ayrı bulundurma yükümlülüğü ile sağlanacak. Akaryakıt ve LPG dağıtım lisansı sahiplerinin, tank dibi hariç toplam stoğunun 20 günlük kısmı şirketlerin minimum işletme stoğu olarak alınacak ve ulusal petrol stoğundan sayılacak. Serbest kullanıcıların belirlenmesine ve lisans verilmesine ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenecek.      CEZALAR Tasarı, suç oluşturan fiilleri, ceza gruplarına göre sınıflandırarak, uygulanacak cezaları da belirliyor.  Buna göre, lisans almaksızın lisansa tabi faaliyetlerde bulunanlar, serbest fiyat oluşumunu dolaylı veya dolaysız olarak engelleyenler veya buna teşebbüs edenler, yasada öngörülen kısıtlamalara uymayanlar ve yasanın öngördüğü koşulları yerine getirmeyenler hakkında 500 milyar lira idari para cezası uygulanacak.  Lisansı olmaksızın usu yapılan tesislerin yapımına veya işletimine başlaması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin yapılması, sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi, lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülüklerinin yerine getirilmesi, iletim ve depolama tesislerine erişimin dolaylı veya dolaysız olarak engellenmesi durumunda sorumlular hakkında 200'er milyar lira idari para cezası verilecek. Bunlar dışında kalan ancak yasanın getirdiği yükümlülüklere uymayanlara da Kurumca 50'şer milyar lira idari para cezası uygulanacak. İdari para cezalarının miktarı her yıl Yeniden Değerleme Oranı'nda arttırılacak. İDARİ YAPTIRIMLAR Lisans sahibi kişiler hakkında bu kanuna göre, bu kanuna göre yürürlüğe konuşmuş yönetmeliklere, Kurum'un yazılı talimatlarına veya lisanslarına kayıtlı hususların herhangi birine riayet edilmediği takdirde, Kurum tarafından ön araştırma veya soruşturma başlatılacak. Ayrıca ilgiliye 15 gün içerisinde aykırılıkların giderilmesi, aksi halde söz konusu piyasa faaliyetlerinin geçici bir süre için durdurulabileceği veya doğrudan doğruya iptal yaptırımının uygulanabileceği ihbar edilecek. Bu ihbara rağmen 15 günlük sürenin bitiminde aykırılıklar giderilmezse, Kurum piyasa faaliyetini 30 günden az 180 günden çok olmamak üzere geçici olarak durduracak. Geçici durdurma süresince, tehlikeli eylemin veya kötü niyetin veya ürünlerde zarar oluşmasının önlenmesi ile faaliyetin durdurulmasına neden olan durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin faaliyetler dışında hiçbir piyasa faaliyeti yapılamayacak. Lisans iptalleri, kurumca yapılacak soruşturma neticesine göre karara bağlanacak. Kaçak veya menşei belli olmayan ürün ikmal edenlerin lisansı iptal edilecek. Teknik düzenlemelere uygun olmayan ürün ikmal edenler zararı tazmin etmekle yükümlü olacak.     Lisans iptaline veya mühürlemeye rağmen, faaliyetlerini sürdüren gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yetkilileri hakkında TCK'nın 274. maddesi uyarınca 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası istenebilecek. Bu kanuna göre yapılan talep ve işlemlerde, kanuna karşı hile veya gerçek dışı beyanda bulunulduğunun tespiti halinde de lisans iptal edilecek. Piyasa faaliyetlerine ilişkin hususlar, bu Kanunun ilgili maddelerinde atıfta bulunulan yönetmelikler ve piyasanın işleyişi esnasında ihtiyaç duyulan diğer hususlarda Kurum tarafından yürürlüğe konulacak yönetmeliklerce düzenlenecek. Bu yönetmelikler Resmi Gazete'de yayımlanacak.
    Etiketler:

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı