B12 vitamini neden çok önemli?

Prof. Dr. Osman MÜFTÜOĞLU

Yaşasın Hayat ekibinin katkılarıyla...

Vitaminlerin her biri önemli olsa da onların da ’daha az’ veya ’daha fazla’ görev yüklenenleri, ’hayati/yaşamsal’ olanları olmayanları var. Mesela B12 vitamini / siyanokopalamin hayati vitaminlerden biri. Nedeni ise şu...

B12 vitamini yetersizliğinde hücrelerde işler aksamaya başlar. Aksamadan en çok nasibini alanlar da kemik iliğinde üretilen kan hücreleri ile sinir hücreleri olur. Eğer hücrelerinizin ihtiyacını karşılayacak kadar B12 vitamininiz yoksa kan hücrelerinin üretimi yavaşlar, üretilen hücreler de kalitesiz, güçsüz olur. Sinir hücreleri yeteri kadar B12 vitamini bulamazlarsa “bilgi oluşturma, üretme, saklama ve aktarma” süreçlerini aksatmaya başlar. Kısacası B12 vitamini eksikliği önemlidir. 

Mühim bir nokta da şudur: B12 vitaminini biz üretemeyiz. Onu mutlaka dışarıdan yiyeceklerle alıp mide-bağırsak sisteminden problemsizce geçirerek vücudumuza kazandırmak zorundayız.  

B12’nin temel kaynağı hayvansal proteinlerdir. Sık tükettiğiniz, her gün yediğiniz gıdaların çoğunda (şekerli, unlu gıdalar, tahıl ve bakliyat grubu, sebze ve meyveler) zerre kadar B12 vitamini bulunmaz. Eğer yeteri kadar B12 vitamini kazanmaktan söz ediyorsak ihtiyacımız “hayvansal gıdalar” ile karşılamak zorundayız.

 

Küçük bir not:

Bağırsaklarımızda da bir miktar B12 vitaminini oradaki probiyotik bakteriler vasıtasıyla üretebiliyoruz ama bu bize yetmiyor. İkinci bir önemli not da şu: Yiyeceklerle kazandığımız B12 vitamininin bağırsaklardan emilebilmesi için midemizin ürettiği bir “iç faktör” ile birleşmesi (evlenmesi!) lazım. Eğer midemizde yeteri kadar iç faktör üretemezsek gıdalarla alınan B12 vitamininin emilmesi de riskli hale geliyor.

 

Lütfen unutmayalım: B12 olmadan sağlığımızı koruyamaz, hasta oluruz. Vücut bu vitamini gıdalar ya da besin takviyeleri ile alıp karaciğerde depolar. Hücreler B12’ye ihtiyaç duyunca da karaciğerdeki depo devreye girer. Ama bu “depolanmış/rezerv” B12’nin de bir sınırı vardır. 

Deponuz tıka basa dolu da olsa yerine yenisi konulmadığında en çok iki yıl yeter! Beslenme sisteminizde yeteri kadar B12 vitamini var mı, bedeniniz gıdalardaki B12’den kafi oranda faydalanıyor mu bir araştırın. 

Yıllık sağlık taramalarınıza B12 ölçümlerini de ekleyin. Bugün ve yarın size kısa bir B12 vitamini hakkında bilgilendirme turu hazırladık. Umarız beğenirsiniz... 

İLAÇLARA DİKKAT!

İlaçlar, sağlık sorunlarınızı çözmek için vardır. Ama maalesef bazen yarar kadar zarar da verebilirler. Bu yüzden bir ilacı uzun süre kullanmanız gerekiyorsa dikkatli olmakta ve ilaç hakkında daha detaylı bilgi edinmenizde fayda var.

Mesela, söz konusu B12 vitamini olduğunda, bu önemli yapı taşının eksikliğinin nedeni kullandığınız ilaçlar da olabilir. Mide asidini alan ilaçlar B12 emilimini de durdurur. Bu yüzden mideniz her kaynadığında ilaca sarılmayın.

Hele her sabah aç karnına yuttuğunuz mide ilaçları, mide asidini tamamen yok eder. Dolayısıyla, B12 vitamini emilemeden bağırsakları terk edip gider.

 

Kanser ve ülser gibi bazı mide hastalıkları da B12 emilimini sekteye uğratıyor. Ayrıca, metabolik sendrom ya da insülin direnci için bir süredir kullandığımız metformin içeren haplar etkili ve faydalı olsalar da, bilinçsiz kullanıldıklarında B12 vitamini eksikliğine yol açıyorlar.

VEJETARYENLİK RİSKLİ

Vejetaryenlik, belli bir kesimde hızla yayılıyor. Sayıları giderek artan vejetaryenler gururla “Ağzıma et sürmem” diyorlar ama sağlıkları açısından tehlikeli bir kumar oynuyorlar. Hele hele hiçbir hayvansal gıda tüketmeyen, süt, peynir, yoğurt, yumurta gibi besinlere el sürmeyen veganların durumu daha da vahim.

Üzgünüm ama böyle bir beslenme düzeninin B12 vitamini eksikliğine yol açmaması imkânsız; bu yüzden kansızlık, huzursuzluk, depresyon, yorgunluk ve unutkanlık gibi birçok probleme hazırlıklı olsunlar. Bu yüzden, eğer vejetaryenseniz en azından ılımlı bir beslenme düzenini seçmenizi öneriyorum. Et yemiyorsanız, en azından yumurta, süt ürünleri, mümkünse de balık yemeye çalışın.

Kırmızı et ve tavuk dışındaki hayvansal gıdaları tüketseniz bile, demir eksikliği problemi ile karşı karşıya kalmanız kaçınılmaz. Çünkü ete kırmızı rengini veren demirdir ve bu önemli mineral tavuk ve balıkların sadece sırt bölümündeki siyah kısımlarda bulunur.

YAŞLILIKTA ÇOK ÖNEMLİ!

Yaşlılık, bütün hayatınızı temize çektiğiniz harika bir dönemdir. Bu değerli zaman dilimini mutsuz ve sorunlu geçirmeniz ciddi bir kayıptır. Yaşlılıkta B12 eksikliği kendiliğinden oluşan doğal ve beklenen bir durumdur.

Nasıl cildiniz kırışıyor, saçlarınız beyazlıyorsa, mideniz de eski marifetlerini kaybeder ve B12 emilimi için gerekli olan maddeleri üretemez hale gelir. Dolayısıyla yaşlılığa bağlı yorgunluk, unutkanlık ve uyku sorunları artar.

Çoğu insan gibi biz hekimler de hata yapabiliyoruz ve bize yorgunluk, halsizlik, unutkanlık şikâyeti ile başvuran hastaları, “Yaşlılıkta bunlar normaldir” diyerek geri gönderiyoruz. Bunun yerine basit bir kan testi yaptırarak kandaki B12 değerine baktırsak, o insanın yaşam kalitesinde büyük bir fark yaratabiliriz.

Bu vitaminin eksikliği, iki üç aylık bir B12 enjeksiyonu kürü ile giderilebilir. Vücudu B12’ye doyurduğunuzda, beyin, beden, karaciğer ve sinir sistemi bir oh çekip çiçek gibi açar. Bu yüzden, hangi yaşta olursanız olun, özellikle kronik hale gelmiş yorgunluk ve halsizlik problemi yaşıyorsanız ve unutkanlıktan yakınıyorsanız B12’nizi bir kontrol ettirin.

B12 EKSİKLİĞİ NE YAPIYOR?

B12 vitamini değerlerinizin azalması aşağıdaki belirtilerle kendini gösterebilir:

* Unutkanlık

* Yorgunluk

* Uykusuzluk ve bitkinlik

* Kulak çınlaması

* Denge bozukluğu ve ayağa kalkınca baş dönmesi

* Odaklanma sorunu

* Ayak ve el uyuşması

* Kaslarda yorgunluk ve gevşeme

* Dilde yanma

* Kramplar

* İştah bozukluğu

* Hızlı kilo alma, zor kilo verme

* Kansızlık

Bu haberi okuyanlar bunları da okudu