‘Passion’un çilesi

Hürriyet Haber
18.04.2004 - 00:00 | Son Güncelleme :

Redhouse sözlüğü, İsa adının önüne geldiği zaman ‘Passion’u bakın nasıl açıklıyor: ‘İsa’nın çarmıha gerilmesinde çektiği ıstırap’. Murat Bardakçı, her nedense, ‘Passion’un Latince ‘Passio’ sözcüğüyle hiçbir ilişkisi bulunmadığını yazsa da herhangi bir ‘Petit Robert’ sözlüğüne bakacak olursa, karşısında ‘soufrance’ (Acı, ıstırap) yazdığını görebilir.Murat Bardakçı yazısını (Hürriyet, 11.04.04) keşke bu kadar geciktirmeseydi. O zaman ‘Passion’a karşılık önerdiği ‘Azap’ sözcüğüne şimdi itiraz etmek zorunda kalmazdım. Murat Bardakçı, ‘Azap’ sözcüğü için Redhouse sözlüğünün belki de yüz yıl önce basılmış Eski Türkçe baskısını tanık gösteriyor. Oysa aynı sözlüğün 1999 yılında yapılan 29. basımında ‘Passion’ karşılığı olarak ‘Kuvvetli his, hırs; tutku, ihtiras, aşk, hiddet, öfke; ıstırap, elem; özlem, iştiyak; aşırı heves; delilik’ karşılıkları var ama ‘Azap’ sözcüğü yok. Ayrıca ‘çile’ sözcüğü de yok. Yok, çünkü ‘çile’ benim yorumum.Böyle bir yoruma neden gerek gördüm onu açıklayacağım:*Redhouse sözlüğü, İsa adının önüne geldiği zaman ‘Passion’u bakın nasıl açıklıyor: ‘İsa’nın çarmıha gerilmesinde çektiği ıstırap’.Aynı sözlükte şu açıklamalar da var: Passion Music: Hazreti İsa’nın çarmıha gerilişini canlandıran müzik parçası. Bach’ın ‘Aziz Yuhanna’ya Göre Passion’ ve ‘Aziz Matta’ya Göre Passion’ adlı iki oratoryosu vardır.Passion Play: Hazreti İsa’nın çarmıha gerilmesini canlandıran piyes.*Murat Bardakçı, her nedense, ‘Passion’un Latince ‘Passio’ sözcüğüyle hiçbir ilişkisi bulunmadığını yazmaktadır. Büyüğüne gerek yok ama herhangi bir ‘Petit Robert’ sözlüğüne bakacak olursa, orada, Yunanca ‘Pathos’un Latince’ye çevirisi olan ‘Passio’ sözcüğünü bulabilir ve karşısında anlamı olarak ‘soufrance’ (Acı, ıstırap) yazdığını görebilir.*‘Çile’ karşılığını kuşkusuz kafadan atmadım. Hiç kuşkusuz Osmanlıca ve Türkçe sözlüklerde araştırma yaptım. Dahası Arapça bilen bir arkadaşım bana ‘azap’ sözcüğünü önerdi. Ancak ‘azap’ sözcüğünü sözlükte araştırınca, karşılığı olarak şunları buldum:1. Ceza; 2. Günahlara karşı ahirette çekilecek ceza; 3. Eziyet, işkence; 4. Büyük sıkıntı; 5. Şiddetli acı.‘Azap’ sözcüğünden beni ‘Ahiret’ (öbür dünya, son dünya) anlamı caydırdı.İsa, cezasını öteki dünyada değil bu dünyada çekiyor; üstelik günahlarının cezasını çekmiyor. Dediğim gibi sözcüğün içerdiği öteki dünya anlamı yüzünden ‘azap’tan vazgeçtim.‘İsa’nın Cezası’, ‘İsa’nın Eziyeti (işkencesi, acısı)’ kullanımları da filmin adının işaret ettiği içeriğin anlamını vermiyordu. O zaman, ‘Passio’ sözcüğü için referans verilen ‘Pátir’ fiili ve Türkçe’deki anlamları (yüklenmek, üzerine almak, dayanmak, katlanmak, çekmek, -e uğramak, başına....gelmek) aklıma geldi. Bunun üzerine, Matta, Markos, Luka ve Yuhanna İncillerinde anlatılanları anımsadım: İsa’nın satıcıları tapınaktan kovmasını; Başkahinlerin, Din bilginlerinin, Ferisilerin, Sadukilerin İsa’ya kurduğu tuzakları; Yahuda’nın ihanetini, Petrus’un inkárını; iftira yüzünden tutuklanmasını, Yüksek Kurul’un önüne çıkartılmasını, yargılanmasını, sırtındaki haçla Via Dolorosa’daki yolculuğunu ve Golgota Tepesi’nde çarmına gerilişini...*Gelelim ‘Çile’ sözcüğünün anlamına. Elbette dervişlerin kırk gün hücreye kapanmalarıyla ilgili, ama halk bu sözcüğü (aşamalı bir şekilde) acı çekmek, zahmet ve sıkıntı çekmek anlamında kullanır; dervişlikle ilgili anlamını bilmez. Halk ‘azap’tan çok ‘çile’yi bilir. Aşamalı bir süreçle örtüştüğü için ‘çile’yi tercih ettim. Çünkü, İsa kendisine yapılan maddi ve manevi eziyetlere, işkencelere katlanıyor. Bu bir süreçtir. Sadece bir anlık, bir seanslık işkenceden ibaret değil. İsa en yakın dostlarının ihanetine uğramıştır, kendisine ihanet edecek olanları önceden bilmiştir. Bütün bunlar öteki dünya’da değil, bu dünyada olmaktadır.Bunlar da yetmedi, Vatikan’ın İstanbul temsilcilerinden ‘Monseigneur’ unvanlı bir din adamıyla konuştum, ‘İsa’nın Çilesi’ çevirimin doğru olduğunu söyledi. Türkiye Hıristiyanlarının yayınladığı ‘Gerçeğe Doğru’ dergisinin Mart-Nisan 2004 sayısının kapağında da ‘İsa’nın Çilesi’ yazıyor.*Bütün bunlardan sonra Murat Bardakçı, Eski Türkçe Redhouse sözlüğünün verdiği anlamı (‘azap’) tercih edebilir. Ama ben Eski Türkçe’yle basılmış sözlükleri sevmem!

Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün