Otistik dahi

Temple Grandin, Time dergisinin ‘2010’un En Etkili 100 İsmi’ listesinde ‘Kahramanlar’ kategorisinde yer alıyor. Çok sayıda hayranı var, seminerlerinde kalabalıklar toplanıyor. Hayatı film oldu; geçen yıl yedi Emmy ödülü kazandı. Peki onu bu kadar özel kılan ne? Grandin, otizmle doğan bir hayvanbilimci. Dört yaşına kadar konuşmayan bu tuhaf kadın, hem geliştirdiği sistemlerle Amerika’da hayvancılık sektörünü değiştirdi, hem de otizm konusunda farkındalık yarattı.

Hürriyet Haber
15.01.2011 - 00:00 | Son Güncelleme :

Temple Grandin, 1947’de Amerika’nın Boston şehrinde sağlıklı bir bebek olarak dünyaya geldi. Ağlama krizlerinden ve üç yaşında olmasına rağmen hiç konuşmamasından şüphelenen annesi, doktora götürdü: Sonuç, otizm tanısı. Doktorlar ümitsizdi. En iyisi süresiz olarak bir bakımevine kapatılmasıydı. Temple’ın annesi bu fikri reddetti. Evde her gün kızıyla birebir çalışarak, ona resimli kartlarla hayatı öğretti. Saatlerce uğraşıp kendi kendine giyinmeyi gösterdi, sinir krizlerini kontrol etmesine yardımcı oldu. Temple konuşmayı öğrendiğinde dört yaşındaydı.
ÇİFTLİK GEZİSİ HAYATINI DEĞİŞTİRDİ
Bununla da kalmadı, izole yaşamak yerine normal çocuklarla ilkokul ve liseye gitti. Okula arkadaşları sürekli dalga geçti. Ancak bir fen öğretmeni, Temple’daki parıltıyı gördü, çünkü dünyayı herkes gibi görmüyordu. Eksik değil, sadece farklıydı; resimlerle düşünüyordu. Onu teşvik etti, üniversiteye gitmesini sağladı. Üniversiteye gitmeden teyzesinin çiftliğinde geçirdiği bir yazsa, Temple’ın hayatını değiştirdi. Hayvanlara büyük ilgi duyduğunu fark etti. Onların nasıl düşündüğünü, nelerden memnun ve rahatsız olduğunu anlayabiliyordu. Franklin Pierce Üniversitesi’nde psikoloji eğitimi aldıktan sonra yüksek lisansını Arizona Üniversitesi’nde hayvan bilimi dalında yaptı. Tasarladığı hayvancılık tesisleri büyük başarı sağladı.
Dünya çapında ün kazanmasıysa 1995’te oldu. Temple Grandin, otistik bir birey olarak yaşadıklarını anlatarak otizmle ilgili tüm dünyada farkındalık yarattı. Kitaplar yazdı, seminerler vererek aileleri otizmli bir insanın dünyayı nasıl gördüğü konusunda bilgilendirdi. Grandin’in hayatı geçen yıl filme de çekildi. Claire Danes, Julia Ormond, David Strathairn ve Catherine O’hara gibi oyuncuların yer aldığı film, yedi Emmy ödülü kazandı.
HAYVANLAR İÇİN SAATLERCE TESİS TASARLARDIM
Temple Grandin (64) hem hayvancılık sektöründe hem de otizm konusunda dünyanın en ilham verici isimlerinden. Grandin bunu bilinçli aileye ve eğitime bağlıyor: “Otizmin oldukça geniş bir yelpazesi var. Bir ucunda sosyal konularda zayıf ama dâhi zekasına sahip insanlar var. Bu insanlar dışarıdan garip görünmekle birlikte, bilgisayar tasarlıyor, inanılmaz sanat eserlerine imza atıyor. Diğer ucundaysa ömür boyunca konuşamayacak bireyler bulunuyor. Eğer ailelerin benim gibi normal zekaya sahip ama duyusal hassasiyetleri olan çocukları varsa onları birebir eğitmeliler. 2-3 yaşındaki otistik bir çocuğu kesinlikle yalnız başına, kendi haline bırakmamalısınız. Onunla birebir ilgilenmeli; ona hayatı, konuşmayı, adapte olmayı öğretmelisiniz. Dünyayı göstermelisiniz ki, kendini ilgilendirecek konuları bulsun.
Teyzemin çiftliğinde bir yaz geçirmek başıma gelen en iyi şeydi. Eğer gitmeseydim, hayvanlarla ilgilendiğimi asla öğrenemeyecektim. Otistik insanlar, size basit gelen şeyleri çok farklı görebilir. Çiftlikte saatlerce oturup hayvanlar için nasıl daha iyi tesisler yapılabileceğimi düşünürdüm. Sonunda bu işten bir kariyer yaptım.”

KAMPANYAYA ÜNLÜ DESTEĞİ

Temple Grandin, 7 Emmy ödülü alan filmi beğendiğini söylüyor: “Harika bir iş çıkarmışlar. Claire Danes tıpkı benim 20’li ve 30’lu yaşlarımdaki halim... Sanki bir zaman makinesiyle 60 ve 70’li yıllara gittim. Film size yardım etmek için karşınıza çıkan iyi bir insanın, hayatınızda ne kadar fark yaratabileceğini de gösteriyor. ”
Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı, “Otizmin Farkındayım, Onların Yanındayım!” kampanyasına destek amacıyla bu akşam NTV’de ‘Biri Bana Anlatsın’ adlı bir program yayınlıyor. Saat 20.00’de başlayan program kapsamında ‘Temple Grandin’ filmi Türkiye’de ilk defa gösterilecek. Filmin gösteriminin ardından Ajda Pekkan, Tuba Büyüküstün, Beren Saat, Meltem Cumbul, Demet Evgar ve Engin Altan Düzyatan gibi ünlü konuklar otizmli çocuklara destek çağrısında bulunacak.

SARILMA MAKİNESİ İCAT ETTİ

Temple Grandin ‘Sarılma Makinesi’nin de mucidi. Bu makineyi şöyle anlatıyor: “Yaşadığım problemlerden biri duyusal hassasiyet. Yüksek ses kulaklarımı rahatsız ediyor. Beni gürültülü bir markete ya da sokağa çıkardığınızda çıkan sesi tolere edemiyorum. Kendimi sakinleştirmek için vücuduma baskı uygulama ihtiyacı duyuyorum. ‘Sarılma Makinesi’ fikrini teyzemin çiftliğinde büyükbaş hayvanları sabit tutmak için kullanılan cihazdan aldım. Hayvanları aşılamak için bu cihaza sokuyorlardı. Üstlerine binen baskıdan yatışıyorlardı. Onlarınki ahşaptandı
ama cihazı yastıklarla ya da da minderle de yapabilirsiniz. İçinde 20 dakika geçirince sakinleşiyorsunuz. Otistik çocukların yarısında işe yaradığını söyleyebilirim. Başka rahatsızlıkları olan insanlar da kullanabilir.”

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün