Ohrid Gölü’nün suyu gözyaşı kadar duru

Dilbilimci, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi öğretim üyesi Çiğdem Ülker, Makedonya tutkunu bir gezgin. Yıllar önce St. Kiril ve Metodiy Üniversitesi’nde dört yıl ders verdi. Bu dönemde bölgeyi gezdi. Makedonya ziyaretlerini her fırsatta sürdürüyor. Ülker, UNESCO’nun Dünya Kültür Mirası listesindeki Ohrid Gölü ve çevresini yazdı.

Hürriyet Haber
10.11.2008 - 00:00 | Son Güncelleme :

Üç harfli, tek heceli göl sözcüğünü aşan derinliğiyle bir kez daha açıldı önümde Ohrid Gölü.

Yıllar önceki tanışmamızda sadece seyrettiğim suyuyla kucaklaştım, Galicitza Dağı’nı, Srno Drim Nehri’ni tekrar selamladım.

A. Haşim’in "Bir sırma kemerdir suya baksam / Göllerde bu dem bir kamış olsam / Akşam yine akşam yine akşam" dizeleri dilimde gölü seyrettim.

Ohrid, insancıl bir yumuşaklıkla bağrına bastı beni; izin verdi derinine dalmama, bir Ohrid incisini kolye yapıp boynuma takmama.
/images/100/0x0/55eade13f018fbb8f89bc8a5
Sert karakterli Galiçitza’nın eteğinde, Avrupa’nın en yaşlı gölüdür Ohrid.

Etnik, dinsel, dilsel türlü Balkan anlaşmazlığının tel tel çözüldüğü, suyunda durulduğu bir şeffaf göldür. Eski Ortodoks manastırı Saint Naum ve arkasında Srno Drım Nehri öyle enfes görüntüler sunarak gölle buluşur ki buranın niçin UNESCO Şehri seçildiğini anlarsınız.

AZİZ NAUM’UN KALP ATIŞLARINI BU KEZ DUYAMADIM

Bu cömert doğada efsaneler de iş başındadır elbet. Saint Naum’un kabrine kulağınızı dayarsanız sadece iyi insanların duyabildiği söylenen kalp atışlarını dinlersiniz. On yıl sonra bu kez, sesi duymamamın sebebi ise, eskiden daha iyi biri olmam mı yoksa şimdilerde kulaklarımın zayıflaması mıdır bilemem.

Ohrid restoranları, sizi horo ile karşılar. Melodisi bazen Türkçedir, bazen Makedonca. İster çifte faytonlar diye başlasın ister Srtze moje Jovana diye müziğin aşkın sesi olduğunu kim inkar edebilir ki?

Sadece aşkın enerjisi değildir Makedon müziğini böyle canlı kılan. Bu toprakta enerji birikmesini fark etmemek olası değildir. 1990’ların koca Yugoslavya’sı için bu sıkışıklığa alışmak da kolay değildir. Eski dostlar mı? Onlar çoktan başka sulara yelken açmıştır. Sırbistan, 1992’deki savaşta herkesi kendinden uzaklaştırmıştır. Hırvatistan ve Slovenya AB’nin yeni üyeleridir, Kosova’da bir Arnavut Devleti kurulmuştur.

AB’ye girme çabası hatta adı bile Yunanistan’ca engellenen Makedonya; şarkıya, şiire dökmektedir enerjisini.

ATATÜRK’ÜN TÜRKÜSÜNDEKİ HAVUZ YERLİ YERİNDE

Uluslararası Struga Şiir Akşamları her yaz aynı şiirle açılır. Tga Za Jug (Güneye Özlem)

Bu arada güney Makedonya’nın leziz üzümleriyle şarapçılığını geliştiren Makedonya’nın kırmızı şaraplarından birinin adı ne dersiniz: Tga Za Jug.

Şarabın ve şiirin kardeş olduğunu kim inkar edebilir ki? Hani bizim şair Nedim’in dediği gibi: Bir elinde gül, bir elinde mey geldin sakiya / Hangisin alsam; gülü yahut meyi, yahut seni?

Makedon şiirinde ise tek bir sözcük defalarca çarpar kulağınıza. Makedonya! Makedonya!

İşte onlardan biri: "Bitola moj roden kraj " (Bitola güzel memleketim / Ben sende doğdum / Sen benim yarimsin)

Bitola’nın Manastır kenti olduğunu, Mustafa Kemal’in okuduğu Askeri İdadi’de onun adına bir müze bulunduğunu söyleyelim. Atatürk’ün sevdiği türküdeki havuz da çeşme de işte hálá buradadır. Hani "Manastır’ın ortasında var bir havuz / Canım havuz" diye başlayan türkü...

Yahya Kemal, Kaybolan Şehir’de "Üsküp ki, Şar dağında devamıydı Bursa’nın" der ama Ohrid de Safranbolu’nun kardeşidir. Karabey Mahallesi’nde bir Türk evinde Rumeli böreği yemek, beni eskiden tanıdığım o dünyaya geri götürür.

Ohrid’de minare alemlerindeki hilale bir de yıldız eklendiğini içim sızlayarak fark ederim. Bu ay yıldız soydaşlarımızın ana vatana pek içli bir selamıdır.

Ohrid beş asırlık Türk izleri taşımasının yanı sıra ilk Makedon devletinin ve ilk Pan-Slavik üniversitenin merkezidir.

Aslında kent, bu bilimsel misyonunu hálá devam ettirmekte her yaz düzenlenen Makedon Dili Semineri’nde Prof Çrvenkovska ve ekibi konuklarına bir bilgi şöleni sunmaktadır.

(Çiğdem Ülker’in Ohrid’le ilgili daha kapsamlı bir yazısını Varlık Dergisi’nin kasım sayısında okuyabilirsiniz)

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün