Gündem Haberleri

    O artık bir sembol

    Hürriyet Haber
    01.05.2000 - 00:00 | Son Güncelleme:

    Vali'den TÖRE YIKAN Saadet'e ziyaret

    1966 yılında 6.9 büyüklüğündeki depremle yıkılan Muş'un Varto İlçesi'ni 34 yıl aradan sonra 16 yaşındaki Saadet'in ‘töreye isyanı’ sarstı. Bugüne kadar genç kızların ‘Başlık parası’ adı altında bir eşya gibi yüzünü dahi görmedikleri kişilerle hem de resmi nikáhsız evlenmek zorunda bırakıldıkları, hatta kuma gittikleri bölgede Saadet Aksoy, çağdışı törelere başkaldırdı. Öğretmen olmak, kendisinin seçeceği biriyle evlenmek uğruna ölümü dahi göze alan, ancak önce şansını Vali'den yardım isteyerek devlete sığınmakta arayan genç kız, yoksulluklarına çocuklarını ‘para karşılığı satarak’ çare arayan anne ve babasını dize getirdi.

    ÖRNEK OLACAK

    Muş Valisi'nin desteğiyle kendisinden 24 yaş büyük koyun tüccarıyla olan nişanı bozan Saadet, kaderlerinin ‘başlık parasıyla’ çizilmesine razı gelmeyen genç kızların direnişinin sembolü olacak. Kırmızı laleleriyle ünlü Varto İlçesi'nde 16 yaşındaki ilkokul mezunu Saadet, bölgenin çilekeş kız çocukları gibi, okutulmadı. Daha önce de bir kızını aynı töreyle evlendiren, bir kızını da kuma veren aile, 40 yaşındaki koyun tüccarı Şemdin Kocadağ'a Saadet'i 10 cumhuriyet altını karşılığında nişanladı. Ancak öğretmen olmak aşkıyla yanıp tutuşan, cesur ve bilinçli Saadet, Muş Valisi Aslan Kütük'e sığındı. Vali Aslan Kütük de, Saadet'in babası Menderes Aksoy'u makamına çağırarak, yanlışlığı anlattı, ikna etti.

    Vali'nin eşi Regaip Kütük de hem bir anne, hem de Türk Kadınlar Birliği Şube Başkanı olarak Saadet'i cesaretinden dolayı kutladı. Saadet'in annesi Dilşah Aksoy, ‘‘Oğlum Şirin, birkaç ay sonra askerden dönecek. Ona bir iş istiyorum. Kendisi okumuştur. İlkokulu bitirmiştir’’ deyince Vali Kütük, araya girerek, ‘‘Bir işe girmek için ilkokulu bitirmek yetmez. Tahsilli olmak gerekir. Ama oğlunu geçici bir işe yerleştireceğim’’ diyerek anneyi rahatlattı.

    DESTEK GEREK

    Öte yandan, Varto Kaymakamı Turan Ergün, Saadet'in önümüzdeki ders yılında okula başlaması ve hayırseverlerin masraflarına destek olması için Varto Ziraat Bankası Şubesi'nde bir hesap açacaklarını müjdeledi. Bu arada, ziyaret öncesi Jandarma Komutanlığı'nda verilen çay molası sırasında da Muş Müftüsü Muhittin Sarıkaya, genç kızların bu tür baskılarla evlenmeye zorlanmalarının sakıncalarını anlattı. Sarıkaya, ‘‘Ağrı'da görevliyken Tutak İlçesi'nde kız istemeye gittik. Aile reisi evdeki üç kızı ile birlikte bir hamile kadını karşımıza dikti. Asıl ilginç olan hamile kadına 30, diğer genç kızlara ise 10'ar milyon lira değer biçilmesiydi. Başından bir evlilik geçen ve geri dönen hamile kadının çok doğurgan olduğu için fiyatı yüksek tutulmuştu. Acı ama gerçek olan bu durum toplumun kanayan bir yarasıdır’’ dedi.

    Zorla nikah kıyılan kızlar intihar ediyor

    Muş Valisi Aslan Kütük, Muş'ta 6.5 aydır görev yaptığını, bu dönem içerisinde 28'i genç kız ve kadın olmak üzere 32 intihar olayı meydana geldiğini bildirdi. Saadet'in davranışının ‘iftihar edilmesi gereken bir örnek’ olduğunu, her zaman Saadetler'in yanında bulunacaklarını kaydeden Kütük, şunları söyledi: ‘‘Çocuk yaştaki kızların 8-10 cumhuriyet altını, 15-20 koyun, televizyon ya da uydu anten karşılığında evlendirilmeleri sosyal bir yaradır. Bu tür evliliklerde resmi nikáh da yapılmıyor. Feodal yapının dağılması, çağdışı bu zihniyetin eğitim yoluyla ortadan kalkması gerekir. Önemli nedenlerin arasında, aşiret yapısı, yoğun nüfus artışı, işsizlik geliyor. Kız çocukları değersiz görülüyor. Erkek, 3-4 kadın birden alıyor. 40-50 çocuğu oluyor. Sonra da çocuklarının adını dahi bilmiyor. Töreye başkaldıran kahraman Saadet ile gurur duyuyorum. Onu bayrak yapmalı, desteklemeyiz. İstiyoruz ki, Saadetler solmasın. Çünkü, yörede başlık parası adı altında 13- 15 yaşlarındaki genç kızlar, satılıyor.’’

    10 altına nikahsız sattılar

    Yoksulluktan, konuklarına bir bardak çay ikram edemememin ezikliğini yaşayan Saadet Aksoy, başından geçenleri anlatırken, annesinin kendisine destek vermemesinden yakındı. Saadet şöyle dedi: ‘‘Nişan sırasında 5 altın ile yüzük ve küpe takıldı. Evleneceğim insanı nişandan sonra gördüm. Beni 10 Cumhuriyet Altını başlık parasına köye gelin götürmek istiyordu. Asıl beni çıldırtan resmi nikahsız gitmekti.

    KAFANA KURŞUNU YERSİN

    ‘Gelinimiz kaçacak' diye aceleyle düğünsüz, nikáhsız götürmek istediler. ‘Bir kurşun beynine yersin' diye tehdit ediyorlardı. Odaya kapatıldım. Üç gün odadan dışarı hiç çıkamadım. Katıksız hapis cezasına çarptırılmıştım. Beni doğuran anam bile bana destek olmuyordu. Madem sütünü satacaktı, beni niye emzirdi?’’

    Açıldı

    Önceleri başını türbanla örten Saadet, artık saçlarını açık bırakıyor. Kendisini mutsuz bir evliliğin eşiğinden çeviren 'Vali Baba'sını karşılarken de saçlarını dağınık bıraktı, özenle sıkıca taradı.

    Etiketler:
    

    EN ÇOK OKUNAN HABERLER

      Sayfa Başı