Gündem Haberleri

GÜNDEM

    Neden 5 parmak

    Hürriyet Haber
    18.09.1998 - 00:00 | Son Güncelleme: 18.09.1998 - 00:01

    Neden canlıların parmak sayılarında farklılıklar var. Türkiye'nin en iyi bilim dergilerinden Focus, eylül sayısında 5 parmak konusunu araştırdı. Bugün bilim adamlarının üzerinde en çok kafa patlattıkları konulardan biri, parmakların hangi nedenlerle evrim geçirdiği... Bir grup bilim adamı, Darwinci yaklaşımla ‘‘çevrenin evrimi zorladığı’’nı savunuyor. Diğer bir grup bilim adamı ise ‘‘çevre koşullarınının parmakların anatomik evrimini belirlediği’’ görüşünde. Bu ikinci görüşe daha çok embriyolojistler sahip çıkıyor ve genetik belirlemeye daha çok önem veriyorlar.

    İlk canlıların günümüzden 360 milyon yıl önce sudan karaya çıktılar ve 8 parmağa sahiptiler. Karaya çıkmalarını izleyen 30 milyon yıl içinde, organlar, evrimin zorunlulukları çerçevesinde biçimlendi ve 5 parmak oluşumu da bu süreç içinde sabitlendi. Bu konuda bütün bilim adamları, hemen hemen anlaşıyorlar. Tartışma, 5 parmağın değişmez (sabit) mi, yoksa genel bir kural mı olduğu noktasında yoğunlaşıyor.

    Paleontologlar, Darwinci düşünceye daha yakın bir teoriyi benimsiyorlar. Onlara göre hayvanlar dünyasındaki çeşitliliği göz önüne alırsak, 5 parmaklı olmak, değişmez ve sabit bir kural. Örneğin balinalar ve boğa yılanları, dört ayaklı canlılar. Yani temel özellikleri, her birinde 5 parmak bulunan 4 ayağa sahip olmaları... Ancak bu teoride geçerli bir kural. Çünkü balina ve boğa yılanı, fizyolojik olarak bu tanıma uymuyorlar. Aynı şekilde kuşlar, bugün 3 parmağa sahipler. Embriyon gelişmesinin bir noktasında 1. ve 5. parmaklarını yitirdiler. Yine başlangıçta 4 ayaklı olan yılanlar, evrim sonucunda ayaklarının tümünü yitirdiler. Kısacası 4 ayaklılarda 5 parmağın varlığı, sabit değil, sadece bir kural. Evrimin başlangıcında dört ayaklılar büyük bir olasılıkla 5 parmağa sahiptiler, ama bazı türlerde bu sayı evrimin zorlaması sonucu giderek azaldı. Buna en mükemmel örnek, 4 ayaklı ve tek parmaklı olan at... Oysa 60 milyon yıl önce atın atası sayılan ‘‘eohippus’’un boyu sadece 35 santimdi ve ön ayaklarında 4, arka ayaklarında 3 parmak vardı.

    Şimdi bilim adamları şu bilmeceyi çözmeye uğraşıyorlar. Atın dört nala gitme isteği mi parmakların oluşumunu belirledi; yoksa parmakların evrimi mi ata dörtnala koşma imkanı sağladı? Bu bilmece hâlâ çözülmüş değil....






    Etiketler:
    

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı