Lolita: Nabokov arakçı mıydı?

“Haydaaa! Adam ‘Okullarımız Yıkılmasın Kampanyası’ için Ankara’ya gidiyorum diye izin istedi, dönüşte yazdığına bak! Bunun hakikaten Millî Eğitim Bakanlığı’na gittiğine emin misiniz, yoksa bu bahaneyle bir haltlar mı karıştırıyor?” Siz söylemeden ben söyleyeyim, sonra konumuza gelelim.

Hürriyet Haber
07 Nisan 2004 - 19:40:57

Vladimir Nabokov, Lolita’yı başkasından mı arakladı? Sorduğum buydu...

Gayetle edebî bir Lolita yani...

“Yanlışlıkla” başlığa bakıp yazıyı tıklayanlar çıksın, biz yazımıza devam edelim.

Çıktılar mı?

Tamam!..

*

Önce “araklamak” fiilinden ne anladığımı söyleleyim.

Hani Cem Yılmaz “bir cümle içinde kullanarak” açıklıyor ya kelimeleri...

Mesela: “Meksefe - Ben meksefe gördüm!” gibi...

Ben de bir örnek cümle kurarak açıklayayım:

“İstanbul Üniversitesi Rektörü Prof. Dr.Kemal Alemdaroğlu başkasının eserini arakladığı için iki ay meslekten men cezası aldı.”

(Sonra bir mahkeme daha çıktı, ‘yürütmeyi durdurma’ kararı aldı. Böylece bir mahkemenin ‘yürütmeyi durdurma’ kararını diğer mahkemenin ‘yürütmeyi durdurma’ kararı bozmuş oldu. Burası Türkiye! - Not: Bu çok ince bir espriydi, üstünde durun, kaynamasın!)

Hukukçular buna “intihal” diyorlar. Türkçesi “aşırma” !

*

Bu kadar örnek size yeter, konuya gelelim...

Vladimir Nabokov, adından da anlaşılmadığı gibi Amerikalı bir yazardır. (Tamam, Rus kökenlidir, esprinin içine etmeyin!) Ve 1954 yılında piyasaya çıkan Lolita adlı romanıyla adını duyurmuştur. Edebî (ve de genel) kültür sahibi olan siz okurlarım bilirsiniz de, aramıza karışmış, “Lolita” deyince aklına, sadece, porno internet siteleriyle uygunsuz ‘fantaaaziler’ gelen mutedil sapıklar olabileceğinden, bir kere hatırlatmakta yarar var:

Lolita, küçük bir kızla olgun bir erkek arasındaki ilişkiyi anlatan bir romandır ve yayımlandığında büyük bir skandala sebep olmuştur. Kitabın adı, özel isimken “cins ismi” haline gelecek kadar dile yerleşmiş, yazarını da ihya etmiştir.

Ancaaaaak...

Michael Maar adında bir Alman araştırmacı, biraz araştırınca, Vladimir Nabokov’un bu başyapıtının... bir “arak” olması ihtimalini fena halde ortaya çıkarmıştır.

(Edebiyatta ve bilimde arak, aşır, yürüt ve malı götür ne demektir, bakınız yukarıdaki açıklama...)

Şöyle ki...

Bu Maar, Heinz von Lichberg adlı bir Alman’ın 1916 tarihli (demek ki Lolita’dan 38 sene önce çıkmış) ‘Lanetli Monaliza’ diye tercüme edebileceğim bir kitabında, adı da tam Lolita olan bir öykü keşfetmiş.

(Bu Heinz von Lichberg menşuuur bir meslektaşım benim, 1929’da Atlantik’i zeplinle - Led değil düz zeplin - geçen ilk insan ve 1933’te Hitler’in iktidara gelişini dünyaya ilk duyuran bir radyo-gazetecisi.)

Geçenlerde, Frankfurter Allgemeine Zeitung (Alman gazetesi) Michael Maar’ın bu keşfini haber yaptı ve söz konusu öyküyü yayımladı. Lichberg’in Lolita’sının kahramanı tatil için bir hafta İspanya’ya gidiyor ve burada evsahibinin küçük kızı (Lolita) ile tanışıyor. Ve tatili allak bullak oluyor. Maar, küçük kızla olgun sevgilisinin aşkının, o öyküde “O zamanın şartlarına göre olabildiğince açık” anlatıldığını söylüyor.

Ve herkesin aklına gelen suali soruyor:

Vladimir Nabokov, Lichberg’in Lolita’sını okumuş muydu?

(Not: Sen-Petersburg doğumlu olan Nabokov, 1922-1937 yılları arasında, yani Heinz von Lichberg’le aynı dönemde Berlin’de yaşamış.)

In-ın- ın -ıııııııııııııııın!

Nabokov, ‘arakçı’ sıfatıyla meslekten men cezasını hak etti mi yani?

Kemal Alemdaroğlu gibi ‘yürütmesini durdurmak’ gerekecek mi?

Le Monde des Livres (Daniel Vernet imzalı bir haberden araklamaktayım ben de!), meşhur edebiyat eleştirmeni Marcel Reich-Ranicki’ye sormuş, diyor ki:

“Nabokov Berlin’e geldiğinde Almanca bilmiyordu. Sonra, çalacak olsaydı, en azından kahramanının adını değiştirirdi. Zaten edebî açıdan da iki eser birbirinden çok farklı. Von Lichberg kabiliyetli bir yazar, öyküsü çok güzel... Ama Nabokov bir dehaydı, kitabı da muhteşem...”

*

Ben, pek ikna olmadım, ya siz?

Yayınlanma Tarihi : 07 Nisan 2004 - 19:40:57
Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,... Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün