Dünya Haberleri

    Laeken Zirvesi'nin gündemi AGSP

    Hürriyet Haber
    30.11.2001 - 17:00 | Son Güncelleme:

    Avrupa Birliği üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarını, 14-15 Aralık tarihlerinde bir araya getirecek olan Laeken zirvesi yaklaşırken, Dönem Başkanı Belçika’nın, gündemdeki maddelere ilişkin ‘‘kararsızlık ve karmaşa ortamı’’ nedeniyle panik yaşadığı gözlemleniyor. Zirvenin en önemli gündem maddelerinden birini, Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası’nın (AGSP) ‘operasyonel’ hale getirilmesine yeşil ışık yakılması oluşturuyor.

    Askeri kimlik arayışındaki AB, 1999 sonunda, Helsinki Zirvesi’nde, 03 yılına kadar, 60 bin askerlik bir ‘‘acil müdahale gücü’’ oluşturmayı kararlaştırmıştı. Bu oluşumun, gereğinde, 60 gün içinde müdahaleye hazır hale getirilmesi ve en az bir yıl görev sürdürebilecek yetenekte olması için çalışılıyor.

    AB, oluşturacağı askeri kimlik çerçevesinde, özellikle eksikliğini fark ettiği planlama, istihbarat ve yüksek teknoloji alanlarında, NATO’nun imkan ve yeteneklerini kullanmak istiyor ancak bunu yaparken,Türkiye gibi AB üyesi olmayan Avrupalı NATO müttefiklerini karar mekanizmasından dışlıyor.

    Ankara, bu olumsuz yaklaşım nedeniyle, AB ile NATO arasındaki işbirliği arayışlarında, ulusal menfaatlerini ön plana çıkaran bir tavır sergiliyor. AB’nin NATO imkan ve yeteneklerinden ‘‘otomatik olarak’’ yararlanması için, tüm İttifak ülkelerinin onayı gerekiyor. Türkiye, bunu reddediyor ve AB’nin, NATO imkan ve yeteneklerini kullanması için, ‘‘her seferinde’’ üyelerden onay istemesi gerektiğini belirtiyor.

    BELÇİKA’DAN YENİ ÖNERİ

    Belçika Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Louis Michel, yaptığı açıklamalarda, ‘‘Türkiye’nin vetosu’’ nedeniyle çok zor duruma düştüklerini anlatarak, ‘‘AB’nin itibarının söz konusu olduğunu’’ ifade etti.

    Ankara’nın tavrı nedeniyle, Laeken zirvesinde AGSP projesinin ‘‘operasyonel’’ olduğunu açıklayamayacaklarını belirten Michel, ‘‘NATO olanaklarından istifade edilemeyeceği için,gerçek anlamda askeri yeteneklere sahip olmadan AGSP’nin operasyonel olduğunun beyan edilmesinin itibar kaybı anlamına geleceği’’ mesajını verdi.

    Michel, bu durumda, Dönem Başkanlığı olarak yeni bir öneri hazırladıklarını, her askeri operasyon içi mevcut yeteneklere göre ayrı ayrı karar verilmesinin düşünüldüğünü anlattı.

    Bu durumda, AB, NATO’nun imkan ve yeteneklerinden ‘‘otomatik olarak’’ yararlanmayacak ve iki kurum arasında bu amaçla bir uzlaşma imzalanamayacak. AB, kararlaştırdığı operasyonun türüne ve boyutlarına göre, ‘‘gerektiği takdirde’’ NATO’dan destek isteyecek. Bu destek, tüm NATO üyelerinin onayı olursa elde edilebilecek. Buna karşılık, NATO’nun AB üyesi olmayan Avrupalı müttefikleri, AB’nin ‘‘askeri kimliğinin’’ karar mekanizmasında yer almayacak.

    Belçikalı diplomatlar, ‘‘Ankara ile temasların kesilmediğini’’ ancak uzlaşma için bir ‘‘mucize’’ gerektiğini ifade ediyorlar. ABD Dışişleri Bakanı’nın 4-5 Aralık tarihlerinde Ankara’ya yapacağı ziyaret ile 6-7 Aralık tarihinde, Brüksel’de düzenlenecek NATO Dışişleri Bakanları toplantıları sırasında Türkiye’nin, ‘‘baskılar nedeniyle’’ tavır değiştirmesi beklentisi de sürüyor.

    Belçika Dışişleri Bakan Yardımcısı Annemie Neyts’in, gelecek hafta, ‘‘son bir ikna girişimi için’’ Türkiye’ye gideceği de duyuruldu.

    ANKARA’NIN TAVRI

    AB diplomatları, özellikle 11 Eylül olaylarından sonra Türkiye’nin ABD gözünde stratejik öneminin ‘‘iyice arttığını’’,‘‘Ankara’nın kozlarının kuvvetlendiğini’’, AB karşısında geri adım atma olasılığının zayıfladığını ifade ediyorlar.

    Belçikalı diplomatlar ise, AGSP’deki ‘‘katı tavrın ‘‘, Türk Genelkurmayı’ndan kaynaklandığını, askeri temas ve toplantılarda da bunun gözlemlendiğini ileri sürüyorlar. Bu diplomatlar, Genelkurmay Başkanlığı’nın, konuya ilişkin olarak geçen Haziran ayında yayımladığı’’bilgi notu’’ üzerinde duruyorlar.

    Söz konusu yazıda, Genelkurmay Başkanlığı, ABD Savunma Bakanı Donald Rumsfeld’in Ankara temasları vesilesi ile, AGSP’ye ilişkin görüşlerini açık bir lisanla yansıtmıştı. Yazıda, ‘‘çalışmaların Dışişleri Bakanlığı ve diğer kurumlar ile etkin ve uyumlu bir eşgüdüm çerçevesinde yürütüldüğü ve ulusal çıkarların her zeminde savunulduğu’’ ifade edilmiş, Avrupa güvenlik mimarisinin ‘‘gerçekçi bir yapıya kavuşturulmasının’’ önemi vurgulanmıştı.

    Genelkurmay Başkanlığı, bilgi notunda özetle şu ifadelere de yer vermişti:

    ‘‘AB’nin, kriz bölgelerine müdahale etmek maksadıyla, NATO imkan ve kabiliyetlerini kullanarak harekat icra etmesi durumunda, Türkiye’nin tüm aşamalarda karar ve uygulama sürecinde yer alması kaçınılmaz bir zorunluluktur. Türk Silahlı Kuvvetleri, açıklanan temel görüşlerden olumsuz sapmaların, yalnız Avrupa güvenlik mimarisi açısından değil, ulusal güvenliğimiz bakımından da onarılmaz zaafiyet yaratacağı görüşündedir.’’

    Belçikalı kaynaklar, Laeken zirvesinde AGSP’nin operasyonel hale getirilememesinin veya ‘‘NATO garantisi içermeyen’’ formüllerle geçici çözüm arayışlarına girişilmesinin, zirveye ‘‘gölge düşürecek’’ bir unsur olacağı endişesini taşıyorlar.

    Etiketler:
    

    EN ÇOK OKUNAN HABERLER

      Sayfa Başı