Kritik yaz öncesi Kapalıçarşı'da bir gün

Sultanahmet’te, Kapalıçarşı’da eskiden iğne atsan yere düşmezdi... Terör saldırılarından sonra Batılı turistler çok sevdikleri İstanbul’u pas geçmiş görünüyor. İki gün boyunca Kapalıçarşı’da dolaştık... Çarşı aynı ama keyif de kaçmış, turist de!

Yenal BİLGİCİ- Fotoğraflar: Murat ŞAKA
16.04.2016 - 11:55

Kapalıçarşı yine şıkır şıkır... Kuyumcu vitrinlerinde ışıldayan altın, gümüş takılar, bakır cezveler, sahanlar, paşmina şallar, ipekli halılar... İnsana hep büyülüymüş gibi gelen çarşıda her şey yine, ayağını toprağa sıkı sıkıya basıyormuşçasına güven verici, eski usul... Hep bildiğimiz, alıştığımız gibi...

Ama görüntüye aldanmayın!

Alışıldık duran sadece vitrinler. O güzel loşluk, kapılardan pencerelerden sızan ışık, camlarda, aynalarda büyüyen çarşı... Öylece duruyor her şey, tamam ama vitrinlerin ardında, Binbir Gece Masalları’na yaraşır o albenili ürünlerin yüzüne bakan yok. Eski görkemli günlerinin uzağında Kapalıçarşı.

 

Kritik yaz öncesi Kapalıçarşıda bir gün

İskoçyalı bu çift, Kapalıçarşı’da bugünlerde çok nadir görülen Batılı turistlerden. John Bruce, sorduğumuzda Türkiye’ye Beyoğlu’ndaki saldırının hemen ardından geldiklerini ve korkmadıklarını söylüyor.

 

Bir defa ses yok çarşıda. Hani aksiyon filmlerinde, yönetmenin tüm sesi birdenbire ‘zıııpp’ diye çekip aldığı sahneler vardır; kahraman sanki bir rüyadaymışçasına, yanından akıp giden insanlara, taşıtlara, dalgalara, yangına, rüzgâra bakıp durur ya...

 

Kritik yaz öncesi Kapalıçarşıda bir gün

Yılmaz Baykal, kısa sürede çok dükkân kapandığını anlatıyor.

 

İşte öyle Kapalıçarşı şu anda. Çarşıyı baştan aşağı sarıp sarmalayan uğultu artık yok. Herkes sadece fısıldaşıyor sanki. Ya da konuşmuyor. Konuşacak ne heves kalmış ne takat. Yüzler gülmüyor. Yıllardır çarşıda esnaflık yapanlar neşesiz, durgun. Herkes kapısının önünde, ya iskemle çekmiş oturuyor ya ayakta dikiliyor. İçeride müşteri yok; yapacak iş de yok. On yıllardır çarşının nabzını tutanlardan, kuyumcu Yılmaz Baykal bize çevresini işaret ediyor: “Kimse alışveriş yapmıyor ki! Herkes zararda. Dükkânlar kapanıyor. Böyle giderse daha çok dükkân kapanacak burada.”

 

PARA BATILI TURİSTTEN

Kritik yaz öncesi Kapalıçarşıda bir gün


Baykal, onun esnaf arkadaşları, tüm Kapalıçarşı, İstanbul... IŞİD ve PKK saldırılarıyla darbe üstüne darbe alan turizm sektörünün tüm ağırlığını üzerlerinde hissediyorlar. ABD, İngiltere gibi ülkeler vatandaşlarına yönelik uyarılar yayımlayınca Batılı ülkelerden üst üste rezervasyon iptalleri gelmeye başladı. Sadece bu değil. Kasımda Rus savaş uçağının Suriye sınırında düşürülmesiyle başlayan gerginlik, neredeyse tüm Rus turistlerin Türkiye seyahatlerini iptal etmesiyle daha da sıkıntı verici bir hal aldı.Turizm gelirlerine bel bağlayan bölgeler, ‘para harcayan’ Batılı, Rus ve Uzakdoğulu turistlerin yokluğunu şiddetle hissediyor. Sultanahmet civarında neredeyse tamamen Arap turistler dolaşıyor. Bölge esnafı “Batılılar kadar para harcamıyorlar” diyerek onları pek coşkuyla karşılamıyor ama onlar olmasa piyasa sadece yerli turiste kalacak. Bu da kirasını bile altınla ödeyen Kapalıçarşı esnafına yetmeyecek.

 

Kritik yaz öncesi Kapalıçarşıda bir gün

Fotomuhabiri Murat Şaka bu fotoğrafı geçen yıl Sultanahmet’te, yer gök turistken çekmişti. Bu sene onunla Batılı turist görüntüleyebilmek için iki gün dolaştık. Artık uzak bir hatıra gibiler.

 

Kendi adıma şu kadarını söyleyeyim: Hafta içi iki gün, salı ve çarşamba öğleden sonraları Kapalıçarşı ve Sultanahmet’te, fotomuhabiri Murat Şaka’yla dolaştık. Bu süre içinde Kapalıçarşı’da bir çift Batılı turist gördük. Sultanahmet Meydanı’ndaysa bir çift backpacker (sırt çantalı) ve bir Uzakdoğulu kafile... Etrafta çoğunluk Arap ve İranlı turistler dolaşıyordu. Bir de Türkler elbette. Sultanahmet ve Kapalıçarşı açısından sıradışı bir durum.

 

HERKES BİR SIFIR ATTI

Kritik yaz öncesi Kapalıçarşıda bir gün

Uğur Akarcan’a göre çarşıdaki ekonomik gidiş Körfez Savaşı döneminden bile daha kötü.

 


Kapalıçarşı’ya ilk gelişim değil. Onlarca defa gezdim bu dev çarşıyı. Her defasında da etkilenecek, gülecek, bazen de kızacak bir şeyler buldum... Mahmutpaşa tarafından da Nuruosmaniye’den de girseniz değişmezdi; çarşının sesleri sizi içine çeker, sarmalardı. Halıcılar müşterileri beş-altı dilde dükkânlarına çağırır, tavla pullarının şakırtısı çay kaşıklarının şıkırtısına karışırdı. Sadece birbirine neşeyle takılan esnafı seyretseniz, sizin keyfiniz yerine gelirdi (Bazen de turistlere yönelik ısrarcılık ya da arkalarından söylenen lafları duymanız asabınızı bozardı ama geçelim!)

Şimdi hepten tat yok. Öyle ki eskiden dükkânlarının önünden geçen yabancıları kaçırmamak için neredeyse ağ atan esnaf, içeride tek tük görünen Batılı turiste bir ‘buyur’ bile demiyor.

 

Kritik yaz öncesi Kapalıçarşıda bir gün

 

Heves kaçmış bir kere. Çarşı’da dilden dile dolanan, konuştuğumuz esnafın da onayladığı bir cümle can yakıyor: Kim ne kazanıyorsa, kazancından bir sıfır attı! Bu, günde 10 bin kazanan bine, bin kazanan 100’e düştü demek...

Daha kötü günleri olmadı mı Kapalıçarşı’nın? Nuruosmaniye Kapısı’na yakın Nur Halı’nın ortaklarından Uğur Akarcan, “Esnaf, 1991’de Körfez Savaşı’nda dibi görmüştü; ya da biz onu dip sandık, bugünler ondan da beter” diye anlatıyor vaziyeti. Akarcan, 20 Temmuz’da Suruç’taki saldırıyla beraber (IŞİD’in saldırısında 34 kişi ölmüş, 100’den fazla kişi yaralanmıştı) turistlerin tedirgin olduğunu, bu tedirginliğin 10 kişinin hayatını kaybettiği 12 Ocak Sultanahmet saldırısıyla zirve yaptığını anlatıyor. Ortağı İbrahim Demir’se “Kimse kalmadı etrafta” diyor. “Esas para harcayanlar Batılı turistler, onlar gitti; bir zamanlar buralardan zorla uzaklaştırılan seyyar satıcılar bile gelmiyor artık. Taksiciler de uğramıyor. Neden uğrasın, müşteri yok.”

 

Kritik yaz öncesi Kapalıçarşıda bir gün

 

Ne olacak peki? Akarcan’a göre birçok insanın kaderini nisan-mayıs aylarının ritmi belirleyecek. “Yeni saldırılar yaşanmazsa rahatlarız; belki yaz aylarında biraz kıpırtı olur o zaman. Yoksa zararını finanse edemeyecek durumda olanlar dükkân kapatır.”

Dükkândan çıkıyor, meydana doğru yürüyoruz... Fatih Belediyesi ‘Sultanahmet Hatırası’ adında bir platform yerleştirmiş meydana. Hoş bir düşünce... Ama kullanan pek yok.

Sultanahmet’in bizdeki hatırası da hiç böyle değil zaten.

 

HERKES PAYINI ALACAK
Sıkıntının boyutunu Hürriyet yazarı Uğur Gürses anlatıyor 

Kritik yaz öncesi Kapalıçarşıda bir gün

 

* OECD üyesi Batılı ülkelerden gelen turist kaybı özellikle önemli. Çünkü esnafı esas mutlu eden, para harcayan turist onlar. Toplam turist sayısına bakmanın çok faydası yok; bu yanıltır, para bırakan turistlerin azalması sıkıntı.
* Daha sezon başlamadan bombalar patladı. Bu yüzden esas etki yaz aylarında görülecektir ama turizm
erbabı zaten şimdiden işin boyutlarını görmeye başladı.
* Rusya’dan turistler charter uçaklarla geliyordu. Putin’in müdahalesiyle bunların tümü iptal oldu. Rus turist, ülkelerindeki krizden dolayı zaten azalıyordu şimdi sayı neredeyse sıfırlanacak.Tarifeli uçakla Rus turist gelmez.
* Turist başına kayıp kabaca 750 dolar. Yani her bir milyonluk düşüşte 750 milyon dolar çıkacak
ekonomiden.
* Turistler 2015’te 26.6 milyar dolar bırakmış; bu rakam 2014’te 29.5 milyar dolardı. Halihazırda düşüş vardı zaten.
* Bu da ödemeler dengesini etkileyecektir. Durum böyle devam ederse döviz kurlarına baskı yapacak, daha yüksek bir cari açık olacaktır.
* Sadece otelci, lokantacı değil, bağlantılı herkes bundan payını alacak. Servis sektöründe çok ciddi istihdam problemi yaşanacak.

 

Yayınlanma Tarihi : 16.04.2016 - 11:37


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün