"Osman Müftüoğlu" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Osman Müftüoğlu" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Osman Müftüoğlu

Kolesterol ilaçları tehlikeli mi?

Yüksek LDL kolesterolü düşürmek için ilaç kullanmamız söz konusu olduğunda aklımıza hemen bazı sorular, tereddütler gelir:

“Bu ilaçlar olmadan da kolesterolümü düşüremez miyim?, “Bu ilaçlar karaciğerime zarar verebilir mi?”, “Kaslarımı eritebilir mi?”, “Cinsel gücümü azaltabilir mi?”, “Belleğimi zayıflatabilir mi?”, “Saç dökülmesine yol açabilir mi?” Bu soruları daha da çoğaltmak mümkün.
Öncelikle şu noktayı belirtmekte fayda var: Bu soruların hepsi de haklı sorular ve mutlaka sorulmalı! Daha doğrusu doktorunuz size herhangi bir ilaç önerdiğinde, özellikle bu ilaç kolesterol ilacı, tansiyon ilacı, reflü ilacı, kemik erimesi ilacı, romatizma ilacı gibi uzun süre kullanılması gereken bir ilaç olduğunda benzer sorular hep sorulmalı, hatta sayısı daha da artırılmalı!
Çünkü hepimizde gereğinden fazla ilaç kullanma eğilimi var ve bu eğilim yalnız hastalarda değil maalesef biz doktorlarda da mevcut...
Aşırı ilaç kullanmaya, her sorunu ilaçla çözmeye kalkmaya karşı olmanızı ben de destekliyor ve öneriyorum. Kullandığınız her ilacı iyice sorgulamanızı ben de tavsiye ediyorum. Bir sağlık sorununu ilaç kullanmadan çözüp çözemeyeceğinizi araştırmanızı ise yürekten destekliyorum.

BUNLARA DİKKAT!

Ama bütün bunlar gerektiği zamanlarda da ilaç kullanmayacağınız anlamına da gelmiyor. Aşırı ilaç kullanmak, gereksiz yere ilaç yutmak, her sorunu ilaçlarla çözmeye kalkışmak yanlış ama bazı durumlar var ki o anlarda ilaçlardan yararlanmadığınızda başınız ciddi şekilde sıkışabiliyor, tehlikeli sağlık sorunları kapınızı çalabiliyor.
Doğrusu, ben de kolesterol ilaçlarının çoğu zaman gereksiz, lüzumsuz yere ve genellikle de dikkatsiz kullanıldığı düşüncesindeyim.
Ayrıca çok uzun zamandır kullanılıyor olsalar da bu ilaçların tümüyle güvenli olduklarını söylemek zor. Karaciğer hasarı (yüzde 1-2) yapabiliyorlar. Kaslarda problemlere (yüzde 1-2) sebep olabiliyorlar. Bunlar en sık görülen yan etkiler ve her ikisi de ilaçları kesince tümüyle ortadan kalkıyor.
Kolesterol ilaçlarının bazı hastalarda özellikle kadınlarda bellek problemlerine yol açtığını düşündürebilen veriler var. Cinsel güçte azalma yapabileceklerini gösteren bulgulara da sahibiz.
Daha birçok yan etkiden bahsediliyor ama bunların hangisinin ne kadar doğru olduğu bilimsel olarak kanıtlanmış değil. Yukarıda yazdığım yan etkiler ise kanıtlanmış yan etkiler.

NE YAPMALI

Peki, o zaman ne yapmalıyız? Mutlak gereklilik olduğu durumlarda bu ilaçları tabii ki kullanmalıyız ama yalnızca doktorumuz tavsiye ettiği zaman ve iyi bir araştırmadan geçtikten sonra.
Kullanırken de düzenli takip altında kalmalıyız. Uzun süre kullanmamız gerekiyorsa, en düşük dozda ilaç kullanarak sorunu çözmenin çaresine bakmalıyız.
İlacı aklımıza göre zaman zaman kesip yine kendi kararımızla yeniden başlamamalıyız.
Başkalarının kullandığı kolesterol ilaçlarını doktorların bilgisi dışında kullanmamalıyız.
İlaç kullanıyorum diye kolesterolden ve zengin yağlardan doymuş yiyecekleri örneğin yağlı etleri, salam, sosis, sucuk gibi mandıra ürünlerini, hayvansal yağların her çeşidini fazlaca tüketmemeli, bu yanlış gıdaları tüketmeye devam etmemeliyiz.
Aktif bir yaşam sürmekten ise asla vazgeçmemeliyiz.

Kalp hastası değilseniz...

Birçok araştırma, gerekli zamanda ve bilgili biçimde kullanıldığında koroner kalp hastalığını tedavide ilaçların işe yaradığını gösteriyor. Ama yine çok sayıda araştırma, kanıtlanmış bir koroner kalp hastalığı olmayan kişilerde statin grubu kolesterol ilaçlarını koruyucu amaçla kullanmanın toplam ölüm oranını azaltmadığını da ortaya koyuyor. Bu nedenle önceden bilinen bir kalp damar hastalığınız, kanıtlanmış koroner kalp hastalığı probleminiz, geçirilmiş bypass operasyonunuz filan yoksa kolesterol sorununu “diyet ve aktivite” önlemlerine başvurmadan, yalnızca ilaçlarla çözmeye kalkmanızı tavsiye etmem.

Hasta da doktor da eczacı da dikkatli olmalı!

Gereksiz yere ilaç kullanma konusunda güvenilir bir araştırma bulamadım. Ama öyle tahmin ediyorum ki kullandığımız ilaçların çoğunu gereksiz yere alıyoruz.
Daha da önemlisi kullandığımız ilaçlar konusunda yalnız bizim değil, doktorlarımızın da yeteri kadar bilgili ve dikkatli olduklarını söylemek zor.
Üzülerek belirtelim, pek çok meslektaşımız yazdığı ilacın içindeki aktif maddenin ne olduğundan, yan etkileri ve diğer ilaçlarla etkileşim sistemi durumundan pek haberdar değil!
Hastaların da bu konuda yeteri kadar özenli olduğunu söyleyemeyiz. Onlar da bazen “doktoruma ayıp olur” diye utanarak, bazen de “işin ciddiyetinin farkına varmayarak” kullandıkları ilaçlar konusunda bilgilenmeyi ihmal ediyorlar.
Burada önemli bir noktayı da hatırlamamız lazım: Eczacılar hastaları ilaçlar konusunda bilgilendirmek, doktorları reçetelerin içeriği, ilaç etkileşimleri ve ilaçların dozları hakkında uyarmak ve gerektiğinde müdahale etmek yetkisinde olan meslek mensuplarımızdır. Ama bana göre çoğu zaman onlar da üstlerine düşen görevi yeteri kadar yapmıyorlar.

X