Kiralık deniz fenerleri

Türkiye’de 420 deniz feneri var. Bazıları sarp kayalıklara, ıssız adacıklara kurulu. Ama bu ışık evlerinden bir kısmı da dünya güzeli koyların, tılsımlı körfezlerin girişinde, üzerinde sadece fenerin bulunduğu cennet adalara kurulmuş. Bazılarında, bekçilerin aileleriyle yaşadığı eski lojmanlar var. Bir kısmının bakımı da teknisyenler tarafından yapılıyor.

Ersin KALKAN
01.07.2007 - 00:00 | Son Güncelleme :

Ama kapıları görevliler dışında hiç kimseye açılmıyor. İşte geçen yıl, ilk kez Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma Genel Müdürlüğü, bu fenerleri halka açmaya karar verdi. 2006’da beş deniz feneri arsalarıyla birlikte kiraya verildi, bu yıl da 12 fener ve 8 gayrimenkul ihale yoluyla yeni kiracılara kavuştu. Bundan böyle, bekçilerin 24 saat yaşamak zorunda kalmadığı bu fenerler, butik otel, lokanta, hediyelik eşya dükkanı, hatta ev olarak kullanılacak.

Deniz fenerleri, denizciler için yüzyıllarca en önemli can kurtarma istasyonlarıydı. İstanbul’da Sarayburnu yakınındakine boşuna Cankurtaran Feneri adı verilmemişti. Türkiye’deki fenerlerin çoğu, 19. yüzyılın ikinci yarısında inşa edildi. İhaleye çıkarılanlar arasında en eskisi 1863 yapımı Çeşme’deki Süngükaya, en yenisi ise 1973’te kurulan Hopa Feneri.

Fenerlerin çoğunda, 24 saat görev başında bulunan fener bekçisinin ailesiyle yaşadığı bir lojmanı var. Ama günümüzde uydu kanalıyla sinyalizasyon sistemleri gelişti, gemiler bilgisayar ağına entegre oldu. Artık bir fenercinin fenerin başında durmasına gerek yok. Tabii bu, fenerin işlevini tamamen ortadan kaldırmadı. Çünkü bilgisayar sistemindeki bir arıza durumunda fenerlerden başka gemicilere yol gösterecek bir cankurtaran yok. Kıyı Emniyeti, internet yoluyla arıza bildiren fenerlere en geç bir günde teknik ekip gönderiyor.

Teknolojinin ulaştığı bu noktada, Kıyı Emniyeti Genel Müdürü Salih Orakcı, kendisine bağlı fenerleri değerlendirmek için açık artırmayla kiraya vermeyi kararlaştırdı. Kıyı Emniyeti, toplam 70 feneri kademe kademe kiraya vermeyi planlıyor. Şu anda 529 bin YTL’lik yıllık gelir elde ettiler, önümüzdeki yıl bu rakamı 2 milyon YTL’ye çıkarmayı hedefliyorlar.

Geçen yılki ilk ihalede beş deniz feneri yeni kiracılarına kavuştu. Bozcaada Batıburnu, Fethiye Kızılada, Marmaris Kadırgaburnu ve Keçiadası ile Trabzon Işıklı Feneri 10 yıllığına kiraya verildi. Kiralanan fenerler, tarihi dokularına zarar verilmeden kafe, restoran, müzeye dönüştürülebilecek. Yeni işletmeciler, fenerin tarihçesini, özelliklerini anlatan broşürler basmak ve bunları gelen misafirlere ücretsiz dağıtmakla yükümlü olacak. Tarihçenin bir özeti fenerlerin girişine koyulacak plaketlerde yer alacak. Ayrıca, yeni kiracılar, fener sönerse hemen Kıyı Emniyeti’ne bildirmekle yükümlü.

KIZILADA FENERİNE 3 MİLYON YTL’YE BUTİK OTEL

Fenerlerden bazıları butik otel olarak kullanmaya uygun. Bir kısmı ise sadece konut, küçük bir lokanta ya da hediyelik eşya dükkanı olabilecek kadar küçük. Örneğin Çeşme’deki Süngükaya Feneri’nin, tam 21.5 dönümlük bir arazisi var. Arazide iki lojman ve gemicilerin konaklaması için bir bina daha var. Ancak, fenerlerin gördüğü ilginin arazinin büyüklüğüyle ilgisi yok. Yapılacak restorasyonun maliyeti ve fenerin bulunduğu yöre çok daha önemli. Nitekim Süngükaya için sadece iki başvuru yapıldı. Aylık 1.500 YTL ile ihaleye çıkan fener 1.600 YTL’ye kiracı bulabildi. Çünkü Süngükaya, neredeyse çökmek üzere ve restorasyon maliyetinin 2.5 milyon YTL’yi bulması bekleniyor. Buna karşın Bodrum Eskiçeşme’nin yeri turizm açısından çok iyi. Bodrum Eskiçeşme’deki 300 metrekarelik araziye sahip fener, aylık 15 bin 500 YTL’ye kiralandı.

Geçen yıl kiralanan fenerlerin en ilginçlerinden beri, Fethiye kıyılarının hemen karşısındaki Kızılada Feneri. Bu küçük adada fener ve lojmanından başka bir şey yok. Bugüne kadar sivillere kapalı kalan adanın çok güzel koyları ve iki büyük kumsalı var. Geçen yıl 103 bin YTL yıllık bedel karşılığında Kızılada Turizm ve Denizcilik AŞ tarafından kiralandı. Şirket adaya 3 milyon YTL’lik yatırım yapıyor. Butik otel ve lokanta yakında açılacak, tesise ait tekneler misafirleri Fethiye’den buraya taşıyacak. Bazı fenerler ev olarak da kiralanabiliyor. Örneğin Bozcaada Feneri, kendisine bir bağevi yapmak isteyen bir Bozcaadalı’ya ihale edildi.

KİLYOS’TAKİ İKİ TARİHİ EVE TALİP ÇIKMADI

Kıyı Emniyeti Genel Müdürü Salih Orakcı bu özelleştirmeden umutlu: "Türkiye’de denize ilgi yeterli değil. Türk denizcileri olarak bunu değiştirmek, halkı mümkün olduğu kadar denizle haşır neşir hale getirmek istiyoruz. En güzel bölgelerdeki fenerleri halka açarak hem atıl durumdaki kamu kaynaklarını harekete geçiriyoruz hem de fenerlerin büyüsünün de etkisiyle yeni bir deniz kültürü oluşturmaya çalışıyoruz."

Bu yıl 5-8 Haziran’daki yeni ihalede ise 9 deniz feneri, bir dalgakıran ve iki tarihi bina için açık artırmaya çıkıldı. Ayrıca Kıyı Emniyeti’ne ait Kilyos’taki Hekim Evleri de kiraya çıktı. Bu iki tarihi binadan biri 486, diğeri 299 metrekare. İkisi için istenen toplam kira 1.650 YTL’ydi ama talip çıkmadı. Aylık kirası 2 bin YTL olan Tütünçiftlik ve 500 YTL olan İnebolu fenerleri de kiraya verilemedi. Bunlar yeniden ihaleye çıkarılacak.

Rekor fiyat Bodrum Feneri’nde

Foça Feneri: 380 metrekare. Aylık 2.100 YTL’ye kiraya verildi.

Bodrum Feneri: Eskiçeşme’deki fener 300 metrekare. Aylık 15.500 YTL’den kiracı buldu.

Turgutreis Hüseyinburnu Feneri: 3 bin 640 metrekare alanlı. 8.100 YTL’ye kiralandı.

Hopa Feneri: Arhavi Hacılar Mahallesi’nde 2 bin 3 metrekare. Aylık 1.300 YTL’ye kiraya verildi.

Perşembe Çamburnu Feneri: 2 bin 798 metrekare. Aylık 411 YTL’ye müşteri buldu.

Çeşme Süngükaya Feneri: Çiftlik Mahallesi’nde, 21.460 metrekare. Aylık 1600 YTL’ye alıcı buldu.

Şarköy Hoşköy Feneri: 2 bin 950 metrekare. Aylık 950 YTL’ye kiraya verildi.

Kadıköy Mendireği’ndeki arazi: Mendireğin ucundaki 182 metrekarelik alan 600 YTL’ye kiralandı.

BEŞİNCİ KUŞAK FENERDE ÇALIŞABİLECEK Mİ?

Fener bekçiliği, genellikle aynı ailede kuşaktan kuşağa geçen bir iş. Örneğin şimdi kiraya verilen Perşembe’deki Çamburnu Feneri, tam 127 yıldır Koç ailesi tarafından yakılıyordu. 1880’de kurulan fenerin ilk bekçisi Mustafa Efendi, 45 yıl görev yaptı. 1925’te yerine oğlu Ahmet Koç, 1945’te ise onun oğlu Mehmet Koç geçti. 1983’te Mehmet Koç’un oğlu Hasan Koç işbaşı yaptı. Hasan Koç, işi oğlu Ayhan’a devretmeyi düşünüyordu. Ama otomatik sinyalizasyonun devreye girmesiyle ve özelleştirmeyle Koç ailesi işini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Kıyı Emniyeti, feneri kiralayanlardan, yeni kurulacak tesiste bu aileye iş verilmesini istiyor. Ancak tabii, 26 yaşındaki Ayhan’ın dedeleri gibi burada çalışıp çalışmayacağı belli değil.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün