Yorgun uyanmaya, kilo almaya neden oluyor

Vücudun en önemli hormonlarından bir tanesi olan tiroid hormonunun yavaş çalışması anlamına gelen hipotiroidin en önemli belirtileri yorgun uyanma, halsizlik, çabuk yorulma, kolay kilo alma, zor kilo verme gibi belirtilerdir. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bülent Okan Yıldız hipotiroidi belirtileri, hipotiroid hastalığı nedenleri ve tedavisi hakkında bilgi verdi.

Hürriyet Haber
10.01.2018 - 15:07 | Son Güncelleme :

Hipotiroidi nedir?

Tiroid bezi, boynun ön alt kısmında yer alan, sağlıklı bireyde yaklaşık 20 gram ağırlığında ve kelebek şeklinde bir organdır. Vücudun enerji kullanımı, beyin, kalp, kaslar, tüm organ ve dokuların sağlıklı çalışabilmesi için tiroid bezinden kana normal miktarda tiroid hormonu salgılanması gerekir.

Beyin tabanında yer alan hipofiz bezinden kana TSH (tiroid uyarıcı hormon) salgılanır. Bu hormon tiroid bezinde T4 (tiroksin) ve T3 (triiyodotironin) isimli tiroidhormonları üretimini uyarır. Tiroid bezinin yetersiz çalışmasına “hipotiroidi” denir. Hipotiroidi durumunda kana salınan tiroid hormonu miktarı azalır.

Hipotiroidinin belirtileri nelerdir?

Halsizlik, yorgunluk, üşüme, cilt kuruluğu, saç dökülmesi, kabızlık, kilo alma, adet düzensizliği, yumurtlama problemleri, kas ve eklem ağrıları ve kramplar, depresyon, konsantrasyon güçlüğü, unutkanlık hipotiroidi belirtileri arasında yer alır. Görüldüğü üzere bu belirtilerin hiçbirisi hipotiroidiye özel değildir.

Hipotiroidinin tanısı nasıl koyulur? Teşhisi nasıl yapılır?

Hekim tarafından tıbbi öykünün alınması ve fizik incelemenin yapılmasını takiben basit bir kan testi ile tanı koyulabilir. İlk istenecek test TSH ölçümüdür. T4 ve T3 (ya da bu iki hormonun kan proteinlerine bağlanmayan serbest formları) da ölçülebilir. TSH değeri yüksek ve T4 değeri düşük olması hipotiroidiyi gösterir. Hipotiroidinin erken evrelerinde TSH yükselmiş iken T4 henüz normal aralıkta olabilir.

Hipotirodinin nedeni Hashimoto hastalığı olması durumunda kan testleri tiroid hasarına neden olan antikorları da saptayabilir.

Hipotiroidinin nedenleri nelerdir?

Erişkinlerde hipotiroidinin en sık nedeni Hashimoto hastalığıdır. Bu hastalıkta bağışıklık sistemi tiroidi yabancı bir doku gibi algılayarak tiroid bezini tahrip eden maddeler üretir ve tiroid hasarı sonucu yeteri kadar tiroid hormonu üretilemez.

Hipotiroidi,tiroid bezine radyoaktif iyot (atom) tedavisi, tiroid cerrahisi ya da boyuna radyasyon uygulanması sonrası gelişebilir.

Nadir nedenler:

Bir kısmı geçici olarak hipotiroidiye neden olan tiroidi iltihaplanmaları

TSH (tiroid uyarıcı hormon) salgısını bozan hipofiz bezi hastalıkları

Tiroid bezinin doğumdan itibaren normal şekilde gelişmemiş olması

Hipotiroidi de risk faktörleri nelerdir?

Hipotiroidi, kadınlarda ve 60 yaş üzerinde daha sık görülür. Ailede hipotiroidi hikayesi olması durumunda risk artar. Bunun dışında tiroid bezinin büyümesi (guatr), baş ve boyun bölgesine radyasyon alımı, tiroid cerrahisi, tip 1 diyabet vitiligo gibi diğer bağışıklık sistemi hastalıkları (otoimmün hastalıklar) ve tiroid bezinin çalışmasını etkileyebilecek bazı ilaçların kullanımı hipotiroidi riskini artırır.

Gebelerde ve gebelik planlayan kadınlarda mutlaka tiroid fonksiyonuna bakılmalıdır.

Hipotiroidi tedavisi nasıldır?

Hipotiroidi tedavisinde levotiroksin etken maddeli sentetik tiroid hormonu ağızdan hap şeklinde kullanılır. Hastaların hemen tamamında yaşam boyu tedavi gereklidir. Günlük tiroid hormonu gereksinimi yaş, cinsiyet ve vücut ağırlığına göre kişiden kişiye değişiklik gösterir. Yaşamın belirli dönemlerinde (gebelik, yaşlılık, eşlik eden başka hastalıklar) doz değişikliği gerekebilir. Takipte doz ayarlaması TSH kan ölçümlerine göre yapılır.

Tiroid hormonu sabah aç karnına ve kahvaltıdan en az yarım saat önce alınır. Tiroid hormonunun mideden emilimi için aynı anda yanında başka bir ilaç kullanılmamalıdır.

Tiroid hormonu dozunun gereğinden fazla olması uzun dönemde kemik kaybı (osteoporoz), kalp hastalığı ve kalp ritim bozukluklarına neden olabilir. Buna karşılık yetersiz ilaç kullanımında hipotiroidi belirtilerinde düzelme olmayacağı gibi mental durum bozuklukları, fiziksel performans düşmesi, kolesterol yüksekliği ve kalp hastalığı riski artar. Ciddi hipotiroidinin tedavisiz kalması durumunda hipotiroidi koması (miksödem koma) gelişebilir.

Hipotiroidi hastaları nasıl beslenmelidir? Tüketecekleri yiyecekler nelerdir?

Hipotiroidi hastaları için özel bir diyet önerilmez. Ancak ülkemizde halen orta derecede iyot eksikliği olduğu için gebelik planlayan, gebe veya emziren kadınlarda günlük 100-150 mcg iyot takviyesi yapılması gereklidir.

Prof. Dr. Okan Bülent Yıldız Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı Avrupa Endokrinoloji Derneği Yöneticisi EndoBridge Kurucusu ve Başkanı



EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün