Osteoporoz tedavisinde somon balığı

Hürriyet Haber
13.03.1999 - 00:00 | Son Güncelleme :

2000 yılında 1 milyar 700 bin kırığa yol açacak osteoporozun tedavisinde, somon balığından üretilen bir ilaç, kırıkların oluşmasında yüzde 36-50 arasında bir azalma sağladı. Sentetik salmon kalsitonini etken maddeli bu ilaç, gelecekte osteoporozu önlemek için de umut vaadediyor.

Menopozun doğal sonucu olan osteoporozla (kemik kaybı) kim tanışmak ister ki? Araştırmalar, insan ömrünün uzamasıyla osteoporozun 21'inci yüzyılın en önemli hastalıklarından biri olacağını gösteriyor. Önümüzdeki 60 yıl içinde dünyada, osteoporoza bağlı kırık görülme sıklığının 3 kat artması bekleniyor. Son istatistikler ise bir hayli vahim sonuçlara sahip. 2050 yılında dünyada osteoporoza bağlı 4.5 milyon kalça kırığı görülecek. 2000 yılında, dünyada yine osteoporoza bağlı 1 milyar 700 milyon kırık vakası tahmin ediliyor.

İstanbul'da düzenlenen bir toplantıda, osteoporoz tedavisinde sentetik salmon kalsitonini kullanımıyla birlikte olacağı bu konuda yapılmış bilimsel araştırma sonuçları açıklandı. Sentetik salmon kalsitonini üreten Novartis'in düzenlediği toplantıya katılan Amerikalı Prof. Dr. Charles H. Chesnut, osteoporoz ve salmon kalsitonin ilişkisini irdeleyen 5 yıllık bir çalışmanın baş araştırmacısı. Seattle'daki Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Osteoporoz Araştırma Grubu Şefi olan Prof. Dr. Chesnut aynı zamanda Amerikan Klinik Araştırma Federasyonu, Nükleer Tıp Derneği, Amerikan Kemik ve Mineral Araştırmalar Derneği üyesi.

PAHALI HASTALIK

Osteoporoz, tüm dünya ülkelerinde son derece sık görülen ve oldukça pahalı bir hastalık. ABD'deki osteoporozlu kadın sayısı 12 milyon civarında. 12 milyon kadının yıllık tedavi giderlerinin karşılığı 14 milyar dolar yani tam 49 trilyon lira. Türkiye Sağlık Bakanlığı 1999 bütçesi ise 663 trilyon. ABD'nin osteoporoz tedavisi için harcadığı bir yıllık para, bakanlık bütçesinin neredeyse 10'da birine eşit.

Kalsitonin araştırmasının sonuçları aslında daha çok hastalığı ortaya çıkmış, kırığı olan kadınları ilgilendiriyor. 5 yıl süren çok merkezli araştırma sonuçları, Kalsitonin kullanan kadınlarda, 5 yıllık bir süre içinde kemik kırılma riskinin yüzde 36 azaldığını gösterdi. Beşi İngiltere'de, geri kalanı ABD'de olmak üzere 42 merkezde süren bu çalışmanın sonuçlarını açıklayan Prof. Dr. Charles Chesnut, sözlerine, araştırmaya konu olan bin 255 kadının tamamının yaklaşık 20 yıl önce menopoza girmiş insanlar olduğunu belirterek başlıyor. Yaş ortalaması 68 olan bu grubun tamamı osteoporoza yakalanmış. Prof. Dr. Chesnut, bu konunun önemini şu sözleriyle anlatıyor:

‘‘Çok önemli, çünkü biz bu hastalığı geçirmiş, kemikleri kırılan kadınlara yardım etmek istiyoruz. Bu araştırmayı sadece kalça kırıklarını incelemek için yapmadık. Dolayısıyla, 'kalsitonin kalça kırıklarını önler' diye bir sonuca varmamız mümkün değil. Ama buna rağmen, kalça kırıklarının oluşmasında da yüzde 50'lik bir azalma sağlandı. Sentetik salmon kalsitoninin, hasta tarafından kabul edilmesi ve uygulanması son derece kolay. Çok az yan etkisi var. Araştırmaya katılan kadınların yüzde 15'inde burunda kuruluk oluştu. Fakat bu kuruluk, tedavinin yarıda bırakılmasına yolaçacak bir nitelikte olmadı. 5 yıl süreyle etkin ve emin bir ilaç. Etkisinin ne kadar devam ettiğini inceledik. İlacın kırıkları azaltma etkisinin 5 yıl boyunca devam ettiğini saptadık. Dolayısıyla, omurga ve belkemiği kırılmalarını önlemek için, 3 ila 5 yıl boyunca kullanılmalı diyebiliriz.’’

ALTERNATİF TEDAVİ

Osteoporoz tedavisinde bir diğer alternatif ise Hormon Replasman Tedavisi (HRT). Kadına menopoz sonrası östrojen verilmesinden ibaret olan HRT, son derece tavsiye edilen bir yöntem. HRT'de tek sıkıntı, yan etkileri konusunda açığa kavuşmamış bazı soru işaretleri. Prof. Dr. Chesnut'a göre, ABD'de HRT'ye ilişkin son durum, yan etkileri nedeniyle, 1 yıl içinde kesilmek zorunda kalınması. Prof. Dr. Chesnut, ‘‘İyi bir tedavi ama ABD'li kadınlar meme kanserinden daha çok korkuyor. Kadınların yüzde 75'i kesmek zorunda kalıyor. Ben östrojen yanlısı bir insanım. Doktorlar aksini önermelerine rağmen, kadınlar meme kanserine yakalanma korkusuyla bu tedaviyi yarım bırakıyorlar. Tam bu noktada, kalsitoninin avantajı ise, hem yan etkisinin çok az olması hem de kırıkları azaltma etkisinin östrojene yakın olması. Bir de ABD'deki adıyla alindironat etken maddeli fasomax'la kıyaslayalım. Bu da, osteoporozlu kadınlarda kırıkları azalttığı iddia edilen bir diğer ilaç. Burada da yan etkiler, kalsitoninle kıyasladığımızda sorun yaratıyor. Ama her şeye rağmen, osteoporoz alanında bu üç tedaviye sahip olduğumuz için şanslı hissediyoruz.’’ diyor.

Prof. Dr. Chesnut, kalsitoninin kullanım şeklinin yanısıra, ağrı kesici etkisinden dolayı da çok avantajlı olduğunu vurguluyor. Peki ne tür ağrılarda etkili? Kalsitonine en iyi cevap veren ağrı türü, belkemiği kırıklarından sonra oluşan ağrılar. Kadın veya erkeklerin yüzde 50-60'ında belkemiği ve omurgada akut kırılmalardan sonra bu tür ağrılardan yakınıyor. İşte bu ağrı kesici etkisinden dolayı, osteoporoz için birebir olan kalsitonini erkekler de kullanabiliyor.

MENOPOZDAN SONRA

Kalsitonin osteoporozdan koruyor mu? Şu anda bu sorunun kesin bir yanıtı yok. En azından, menopozdan sonraki 1-3 yıl içindeki kalsitonin kullanımına ilişkin bilimsel bir yayın yok. Prof. Dr. Chesnut, bundan sonra, kalsitoninin bu yönünü araştıracaklarını söylüyor. Menopoza giren her kadının osteoporoz riskine bağlı olarak bir tedavi görüp görmeyeceğine ilişkin olarak son bilgileri de şöyle değerlendiriyor:

‘‘Bir kere menopozdan sonra her kadın kemik kaybına uğrar. Ama başına bir kırık olayı gelse de gelmese de önemli olan kemik kaybının ne zaman başladığı. Diğer önemli kriter ise, menopoz başladığı sırada, kemik yoğunluğu neydi? Menopozdan sonra, hangi hızla kemik kaybı gelişiyor. Bu yüzden kemik yoğunluğu ölçümlerini yapıyoruz. Düşük kemik yoğunluğu olan kadınlar için, kırılmalar tam bir risk. Aile geçmişi de çok önemli. Ailesinde osteoporoz vakası olan, kemik kırığı, düşük kemik yoğunluğu olan kadınları tedavi etmek gerekiyor. Yani menopozdan sonra her kadını tedaviye almıyoruz. Kalsitonin bu grup için çok uygun. Gelecekte, kalsitonini osteoporozu önlemede östrojene bir alternatif olarak kullanmaya başlayabiliriz.’’

Osteoporoz tedavisinde gelecekteki duruma bir projeksiyon yaparsak; düşük dozlu östrojen (daha az yan etki) ve bunun yanısıra kalsitonin ve fasomax ile kombine tedavi. İskeletimizi korumak için daha çok sayıda veriye ihtiyaç var. Östrojen ve kalsitonini birlikte ele alan çalışma, şu anda hazırlık aşamasında. Östrojen ve fasomax kombine tedavisinin yararlı olduğuna doğrulayan veriler mevcut. Bu konuda araştırmalar sürüyor.

Osteoporoz gerçekleri

50 yaşında bir kadının hayat boyu kalçasını kırma riski yüzde 17.

Kadınların yüzde 40'ı 80 yaşına gelmeden en az bir omurgasını kıracak.

50 yaş ve üzerindeki kadınların yüzde 15'inin bileği kırılacak.

Kalçasını kıran kadınların dörtte biri, bir daha hiç ayağa kalkamayacak.

Kadınların kemik kütlesi, erkeklerden yüzde 10 ile 25 arasında daha az.

2020 yılında, osteoporoz sıklığı toplumsal değişiklikler nedeniyle 2 katına çıkacak.

Kalsitonin nedir?

Post menopozal osteoporoz tedavisinde kullanılan, salmon kalsitonin etken maddeli ilaç, osteoporoz (kemik erimesi) için birebir. Osteoporoz tanımını Türkiye'ye ilk getiren şirket olan Novartis tarafından üretilen bu ilacın ana fikri, osteporoz tedavisinde ilk kullanılan bileşiklerden birisi olan Kalsitonin'e dayanıyor.

Kalsitonin aslında tıpkı östrojen gibi insan vücudunda bulunan doğal bir hormon. Serum kalsiyum değerinin artmasını önleyen bu hormon, tiroid bezinin C hücrelerinde üretiliyor. Sentetik Salmon Kalsitonini, somon balığından üretiliyor. Niçin somon? Çünkü, somon kalsitonini, insan kalsitonininden daha etkili. Daha az yan etkisi var. İnsan kalsitonini, östrojen de olduğu gibi vücutta giderek azalıyor. Dünyada Kalsitonin'le ilgili ilk yayınlar 1978'lere uzanıyor. Seattle'daki laboratuvarda çalışan araştırmacılar tarafından 1984'de yapılan bir bilimsel yayına göre, bu ilacın güvenilir yanı rapor edildi. 1984'de ruhsat alan, 1995'e kadar enjeksiyon olarak uygulanan Kalsitonin’in sprey formu aynı yıl piyasaya çıktı.

Etiketler:
Son Dakika Haberler


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün