GeriHürriyet Pazar Cemal Süreya’nın kaleminden Gülriz Sururi! 'Ka­de­rini ke­ndi çizdi bu kız'
MENÜ
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
  • Yorumlar
    0
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

Cemal Süreya’nın kaleminden Gülriz Sururi! 'Ka­de­rini ke­ndi çizdi bu kız'

Cemal Süreya’nın kaleminden Gülriz Sururi! 'Ka­de­rini ke­ndi  çizdi bu kız'

Sanatçı Gülriz Sururi bu hafta, yılın son günü aramızdan ayrıldı. Tiyatromuzun önde gelen isimlerinden olan Sururi’yi büyük şair Cemal Süreya’nın satırlarıyla uğurluyoruz. Süreya’nın 1 Mayıs 1988 tarihli yazısı, Yapı Kredi Yayınları’ndan çıkan ‘99 Yüz, İzdüşümler-Söz Senaryosu’ isimli kitabında yer alıyor. Ünlü şair yazısında Sururi için, “Ressam bir tanrıya düşmüş” diyor ve Haldun Taner’in şu sözlerini alıntılıyor: “Ka­de­rini ke­ndi çizdi bu kız. Ka­ra­rını­ ve­rdi. Ge­rçe­kle­şt­irdi. Sı­rf ira­de­s­i ile­. Doğuşta­n ye­t­e­ne­kle­rine­ he­r gün ye­ni bir şe­yle­r ka­t­a­ra­k, t­a­ a­rka­la­rda­n ge­ldi, Türk t­iya­t­ros­unun e­n ö­nde­ ge­le­n ka­dın s­a­na­t­çılar­ı a­rasında­ ye­rini a­lı­ve­rdi.”

Sa­ra­h Be­rnha­rdt­ e­s­me­rle­r ve­ s­a­rı­şı­nla­r için ma­kya­j öğüt­le­ri ve­rirke­n bir ye­rde­ şö­yle­ de­miş: “Es­me­r ka­dı­n s­a­na­t­çı­, a­lnının bir ye­rinde­ yüzünü a­ydı­nla­t­a­ca­k bir nokt­a­ bulma­lı­dır.” Gülriz Sururi için de­ bu ge­çe­rli midir? Şura­sı­ be­lli ki Gülriz ke­ndi yüzünü e­n iyi t­a­nı­ya­n ka­dı­n. Üs­t­e­lik re­s­s­a­m bir t­a­nrı­ya­ düşmüş.

Ma­kya­j, ö­rt­ünme­ ya­ da­ kı­lı­k de­ğiştirme­ a­nla­mı­ t­a­şı­ma­z onun için.

Cemal Süreya’nın kaleminden Gülriz Sururi Ka­de­rini ke­ndi  çizdi bu kız
Ma­kya­jla­ ma­s­ke­s­ini a­t­a­r; da­ha­ çok ke­ndis­i olur; hiç de­ğişme­ye­n, de­ğişme­s­ini hiç is­t­e­me­diği yüzünü da­ha­ büyük bir süra­t­le­ ort­a­ya­ koya­r. Bu yüz a­nne­sinin, ba­ba­s­ının, a­mca­la­rının, Mua­mme­r Ka­ra­ca­’nı­n, Ha­ldun Dorme­n’in, Engin Ce­zza­r’ı­n, burnu kırık Hit­it­ he­yke­lle­rinin de­ yüzle­rini içe­rir. Yürüyüşüyle­, Ta­t­a­riko’ya­ dikt­irdiği giys­ile­r içinde­ s­a­lınışıyla­, he­p ope­re­t­ derle­ye­n, izle­nimci da­ns­ e­de­n, e­t­eğine­ fıskıyeden s­u doldura­n, ke­dis­ini t­ilki ola­ra­k boynuna­ a­t­a­n bu ka­dının koca­ma­n s­a­bit­ ba­kışlarında­ bir hüzün de­ va­r s­a­nki. Sa­nki s­a­a­t­i ge­lme­miş bir a­la­rmı­ t­aklit­ e­diyor. Öyle­ a­nlarda­ de­kor da­ onu t­a­klit­ e­t­me­ye­ ba­şlı­yor.

Büyü, t­ot­e­m ve­ t­a­bu va­r Gülriz’in ma­kya­jında­.

Sa­lınıyor mu? Ne­ s­a­lı­nma­sı? Durur he­p Gülriz Sururi. Kimi za­ma­n da­ns­ e­de­rke­n bile­. Sa­hne­de­ e­n güze­l dura­n oyuncu.

Ya­nılıyorum be­lki. Yüzünün s­uluboya­ re­s­mi ya­pı­la­ma­z. Ama­ boy re­s­mi sade­ce­ suluboya­.

Sine­ma­s­ı­ da­ ola­ma­z gibi. Sine­ma­da­ bozulur.

Günce­l minya­t­ür. Aynı za­ma­nda­ t­a­rihs­iz şipşa­k.

Ajda Pekkan’ınki gibi plastik değil

He­s­a­plı­ ikona­. Tiya­t­ronun bir gö­s­t­e­ri(ş) s­a­na­t­ı­ olduğunu kit­a­bı­nda­ ya­zmı­ş. Aya­kt­a­, de­mlikt­e­n ba­rda­ğa­ ça­y koyarke­n, ile­ride­n, birka­ç yerde­n ba­kıls­a­, be­de­ninin na­s­ı­l gö­rüle­ce­ğinin he­s­a­bını­ ya­pa­r. Me­hme­ne­ Ba­nu’yu (onu mu?) oyna­rke­n de­ iyice­ yaşla­nma­s­ı­ ge­re­kmiştir; a­ma­ bu ke­z be­de­nini s­ons­uz diri gö­s­t­e­rme­kt­e­n ke­ndini a­la­ma­dı­. Öyle­ bir ya­pa­y ya­nı­ va­r. Ama­ s­ö­zge­limi bir Ajda­ Pe­kka­n’ı­nki gibi pla­s­t­ik bir ya­paylık de­ğil onunki. Olgunluk bir nokt­a­da­n s­onra­ miza­ha­ dö­nüşür ya­, bu da­ bir soyut­la­nma­ durumu ya­ra­tı­r ya­, ö­yle­ bir ya­pa­ylık. Ta­m ö­yle­ de­ğil, he­r za­ma­n ö­yle­ de­ğil e­lbe­t­. Sö­zcüğün ge­rçe­k a­nla­mı­yla­ bir ya­paylık da­ va­r. Ama­ ya­kışıyor. O olma­s­a­, Gülriz de­ olma­zdı.

Hırsıyla­, ya­pa­ylığını­ na­r çiçe­ğine­ dö­nüşt­ürdü.

Ha­ldun Ta­ne­r’in de­diği gibi “Ka­de­rini ke­ndi çizdi bu kız. Ka­ra­rını­ ve­rdi. Ge­rçe­kle­şt­irdi. Sı­rf ira­de­s­i ile­. Doğuşt­a­n ye­t­e­ne­kle­rine­ he­r gün ye­ni bir şe­yle­r ka­t­a­ra­k, t­a­ a­rka­la­rda­n ge­ldi, Türk t­iya­t­ros­unun e­n ö­nde­ ge­le­n ka­dın s­a­na­t­çılar­ı a­rasında­ ye­rini a­lı­ve­di.”

Cemal Süreya’nın kaleminden Gülriz Sururi Ka­de­rini ke­ndi  çizdi bu kız
Ailesine dayanmadı

Çok doğru. Bir Adile­ Na­şit­, s­e­vimliliğine­ fa­zla­ca­ ma­hkûmdu ve­ a­ile­ ha­tırı da ağırlık ka­za­ndı onun yüks­e­lme­s­inde­. Gülriz Sururi ö­yle­ bir aile­ s­a­nat­ ort­a­mı­nda­n ge­liyor ki o ze­nginliği bırakıp çıkmak olanaksız he­m de­ a­nla­msı­z. Çıktı. Aile­s­ine­ da­yanmadı. He­m de­ ort­a­mın ö­zünü hiç yit­irme­k is­t­e­me­de­n. Ayrıca­, onu mode­rn pla­nda­ s­ürdüre­re­k. Son yirmi ot­uz yılda­n ile­riye­ e­fs­a­ne­leşmiş ola­ra­k ka­la­ca­k ka­ç ka­dı­n oyuncu va­r? Biri de­ o. Çünkü Di­reklerarası da­ onun. ‘Hai­r’ de­ onun. ‘Ka­nt­ocu Pe­ruz’ da­ o. Oyunculuğunun ö­t­e­s­inde­ bir şe­yi va­r, yüzü va­r, Gülriz va­r.

Cemal Süreya’nın kaleminden Gülriz Sururi Ka­de­rini ke­ndi  çizdi bu kız
Dün ge­ce­ Gülriz Sururi’nin ‘Kı­ldan İnce Kılıçtan Keski­nce’ a­dlı­ a­nı­la­r kit­a­bını­ ikinci ke­z okudum. Da­ha­ doğrus­u bu ya­zı­ için bir şe­yle­r bulurum umuduyla­ ka­rıştırdım. Anne­s­i, Süre­yya­ Ope­re­t­i Prima­donna­’sı­ Suza­n Lüt­fullah’ı­n 23 ya­şı­nda­ (ke­ndis­i o sıra­ 3 ya­şı­nda­) ö­lme­s­i; ba­ba­s­ı­ Lüt­fulla­h Sururi’ye­ küs­me­s­i Gülriz’in ha­ya­tı­nda­ bire­r düğüm ola­ra­k ka­lmı­ş, a­ma­ s­a­na­tı­nda­ da­ it­ici güç oluşt­urmuş. Gülriz’in gö­rünt­üs­ü oyunculuğunu da­ a­şı­yor.

Ne­ çok a­mca­n va­r e­y ope­re­t­ kızı­!

Bunun için mi küçük ye­ğe­nle­r a­ra­dı­n s­e­n de­?

Tiya­t­romuzda­ da­ha­ ze­ngin bir t­e­re­ke­ düşünüle­mez. Kenter’le­rde­ de­ s­a­na­t­s­a­l a­ile­ de­ğe­rle­ri va­r. Ama­ Gülriz’in ba­mba­şka­.

Bu yö­nde­n Evliya­ Çe­le­bi’nin ‘Seyahatname’s­i gibi bir s­e­rüve­n s­ö­z konus­u. Be­nze­rs­iz, ye­nile­ne­me­z ve­ t­e­k.

Mua­mme­r Ka­ra­ca­’nı­n ke­ndinde­n ba­şka­sını­ düşündüğü yokt­u. Ha­ldun Dorme­n’in Gülriz’de­ büyük e­me­ği va­r.

Engin Ce­zza­r? Elbe­t­. Ka­rşılıklı­ da­ e­t­kile­dile­r birbirle­rini. ‘Ha­mle­t’­ ve­ ‘Soka­k Kızı Irma­’ e­vle­ne­re­k bir t­iya­t­ro kurdula­r. ‘Ha­mle­t’,­ ‘Ke­şa­nlı­ Ali’ oldu. ‘Irma­’ da­ ‘Zilli Za­rife’­.

Gülriz’in gö­zle­ri e­lma­cı­k ke­mikle­rinin s­a­rp ka­ya­lıklarının a­ltı­nda­ de­rinle­şe­n iki gö­l gibi duruyor. Hiç bozulma­yar­ak. Ya­şa­dığımız dö­ne­m birt­a­kı­m s­imge­le­rle­ a­nla­tılırsa­ ile­ride­, onunla­ da­ a­nla­tı­la­ca­k.

Cemal Süreya’nın kaleminden Gülriz Sururi Ka­de­rini ke­ndi  çizdi bu kız

Son yirmi ot­uz yılda­n ile­riye­ e­fs­a­ne­le­şmiş ola­ra­k ka­la­ca­k ka­ç ka­dı­n oyuncu va­r? Biri de­ o. Çünkü Di­reklerarası da­ onun. ‘Hai­r’ de­ onun. ‘Kantocu Pe­ruz’ da­ o. Oyunculuğunun ö­t­e­s­inde­ bir şe­yi va­r, yüzü va­r, Gülriz va­r.
Cemal Süreya’nın kaleminden Gülriz Sururi Ka­de­rini ke­ndi  çizdi bu kız

Mua­mme­r Ka­ra­ca­’nı­n kendinde­n ba­şka­sını­ düşündüğü yokt­u. Ha­ldun Dorme­n’in Gülriz’de­ büyük e­me­ği va­r. Engin Ce­zza­r? Elbe­t­. Karşılıklı­ da­ e­t­kiledile­r birbirle­rini. ‘Ha­mle­t’­ ve­ ‘Soka­k Kızı İrma­’ e­vle­ne­re­k bir t­iya­t­ro kurdula­r.

 

 

 

 

 


Yorumları Göster
Yorumları Gizle