GeriHürriyet Pazar Arktik’te buzullar eriyor, gerilim artıyor
MENÜ
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
  • Yorumlar
    0
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

Arktik’te buzullar eriyor, gerilim artıyor

Arktik’te buzullar eriyor, gerilim artıyor

Arktik bölgesinde İklimi Etki Değerlendirmesi tarafından yapılan çalışmalara göre yüzyılın sonuna kadar 4-7 derece sıcaklık artışı bekleniyor. Uzmanlar iklim değişikliğinin bölgedeki hak iddialarıyla birlikte gelen çatışmaları da artıracağını öngörüyor.

Arktik, 15 milyon kilometrekareden oluşan, büyük bir kısmı buzullarla kaplı olan Kuzey Kutbu’nun adı. Mevsime bağlı olarak Arktik’te bulunan ortalama buzul miktarı 1.6 milyon kilometrekarelik alanı kaplıyordu. Ancak 2012’den sonra bu rakam 1.2 milyon kilometrekareye kadar geriledi. Buzullardaki erimenin en önemli nedeniyse kuzey yarımküredeki iklim değişikliğine bağlı sıcak hava dalgaları ve ılık rüzgârlar. Nitekim son büyük buzul çatlamasında da Şubat 2018’den bu yana sıcaklıklarda görülen anormal artışın etkili olduğu belirtiliyor. Kademeli olarak sıcaklığın artışı, direnç gücü yüksek olan kalın buzul tabakalarının bile zayıflamasına neden oluyor...

Arktik’te bulunan buzullar küresel iklim dengesi ve okyanuslardaki su seviyesinin korunması açısından hayati öneme sahip. Bölgenin kırılganlığının en önemli nedeniyse küresel ölçekte meydana gelen bir derecelik sıcaklık artışının burada daha yüksek oranda karşılık bulması... Son 20 yılda küresel olarak sıcaklık bir derece artarken bu, Arktik’te 2-3 derece olarak karşılık buluyor. Buna bir de ılık rüzgârlar eklendiğinde söz konusu sıcaklık artışının tahrip gücü daha yüksek oluyor.

Hukuki muğlaklık

Buzulların erimesiyle hem yeni enerji kaynaklarının ortaya çıkacak olması hem de deniz ulaşımı yönünden elde edilecek üstünlükler ülkelerin bölgeye ilişkin iştahını kabartıyor. Geniş buz kütlelerinin kapladığı bölge, enerji kaynaklarının önem kazandığı 20. yüzyılın ikinci yarısında sınır ülkeler başta olmak üzere dünya ülkelerinin dikkatlerini üzerine çekmiş durumda. Özel bir sözleşmeyle statüsü netleştirilmemiş olan bölge, bu belirsizlik yüzünden zaman zaman gerilimlerin kaynağı oluyor.

Arktik bölgesinin dünya doğalgaz rezervinin yüzde 30’una sahip olduğu düşünülüyor. Bunun yanında bölge mineraller, soğuk su balıkçılığı, ulaşım açısından da iştah kabartıyor. Halihazırda Arktik bölgesi Rusya, ABD, Kanada, Danimarka ve Norveç arasında bölüşülmüş durumda. Kıyıdaşlar olarak isimlendirilen bu ülkeler kendi siyasi, ekonomik ve jeopolitik kaygıları doğrultusunda bu narin bölgede faaliyetler yürütüyor. Rusya ve Norveç uzun süredir bölgedeki doğalgaz ve petrol kaynaklarına ulaşmaya ve bunları işletmeye çalışıyor.

Bölgede sadece kıyıdaş devletler faaliyetler yürütmüyor. Yakın dönemde Çin, Rusya’nın enerji projelerine davet edilen Suudi Arabistan, Avrupa Birliği, Almanya gibi pek çok ülke ve oluşum Arktik’te görünür olmaya başladı.

Bölgenin buzullarla kaplı olması, burasının kara parçası mı, deniz mi sayılması gerektiği açısından hukuksal statüsünün belirlenmesi sorununda önemli bir rol oynuyor. Hatta geçmişte Arktik’in buzullarla kaplı olmasından dolayı buranın genel olarak deniz hukuku rejimine tabi olmaması gerektiği savunuluyor. Bu yaklaşım buzul bölgesinin kara parçası sayılması gerektiği görüşlerinin ortaya atılmasına neden oluyor. Bölgede buzulların erimesi dolayısıyla gelişen birtakım fırsatlar ülkelerin bölge hak iddia etmelerine neden olan önemli bir gelişme.

Arktik’te buzullar eriyor, gerilim artıyor

Büyük atlamaya hazır mısınız?

Big Jump’ yani ‘Büyük Atlama 2019’ için geri sayım başladı. On binlerce insan her yıl temmuz ayının ikinci pazar günü sulara atlayarak suyun önemine dikkat çekiyor. Özgür nehirler, göller ve sulak alanlar için yapılan etkinliğe katılmak isteyenler yaşadıkları yerde göle, nehre veya denize atlayarak katılabileceği gibi, Doğa Derneği’nin 14 Temmuz’da düzenleyeceği, ‘Gediz Nehri İzmir Körfezi’ne Özgür Aksın’ kampanyası için düzenlenen buluşmaya da katılabilir. Ayrıntılı bilgi için: bigjump@dogadernegi.org

 

 

 

Haber Yorumlarını Göster
Haber Yorumlarını Gizle