Hollanda, Descartes’ı nihayet tanıdı

Düşünebiliyor musunuz, 2005 yılındayız ve dünyaca meşhur Utrecht Üniversitesi’nin Senatosu ölümünden 355 yıl sonra, modern felsefenin babası René Descartes’ın eserlerinin okunmasına ... ancak izin veriyor. Bu iznin arkasında, Almanlar’ın Fransa’ya ‘gıcık olması’ yatıyor olabilir mi?

Hürriyet Haber
30.03.2005 - 18:03 | Son Güncelleme :

Fransız filozof, fizikçi, matematikçi René Descartes (1596-1650) ‘görece fikir özgürlüğü’ sebebiyle, kısa ömrünün 20 yılını Hollanda’da geçirmiş, <ı>Meditationes de prima philosophia (İlk Felsefe Üzerine Metafizik Düşünceler, 1641) ve <ı>Principia philosophiae (Felsefenin İlkeleri, 1643) adlı eserlerini Hollanda’da yayımlamıştır.

Ancak, hoşgörülü ama katı Kalvenci Hollanda’da, Katolik Descartes’ın şöhreti Kilise’yi ve Üniversite’yi rahatsız etmiş, Descartes - Galileo Galilei’nin 1633’te yargılanmasından beri tedbirli olmasına rağmen - Aristoteles yandaşlarının, Fransız Cizvitlerinin ve Hollanda’daki Protestan yöneticilerin saldırılarına maruz kalmaktan kurtulamamıştır.

1636’da açılan Utrecht Üniversitesi’nin meşhur İlahiyat Kürsüsü Başkanı Gisbertius Voetius, kartezyen düşünceyi mahkûm ettirmeyi başarır. 17 Mart 1642’de Üniversite Senatosu Descartes’ın eserlerinin okunmasını yasak eder, “...çünkü, bir kere bu felsefe yenidir ve sonra, gençliği eski ve sağlıklı felsefeden uzaklaştırmaktadır!” <ı>Acta est fabula!

Derler ki, resmen olmasa da, çok değil 8 yıl sonra, 1650’dan itibaren, kartezyen felsefe Utrecht Üniversitesi’nde öğretilmeye başlanmış, ama yasak kalkmamış!

İşte üniversitenin kaldırdığı yasak bu ‘düşünce yasağı’dır !

Senato 23 Mart’ta, <ı>Metod Üzerine Konuşmalar’ın yazarıyla ilgili bir sempozyumdan istifade ederek, Latince bir deklarasyon yayımladı ve Descartes’ın itibarının iadesine ve felsefesinin ve kitaplarının Hollanda üniversitelerinde ‘bundan böyle’ ders olarak okutulmasına karar verdi.

Derler ki, Descartes’a bu üç buçuk asır küsur gecikmeyle gelen özrün arkasında, özellikle Alman aydınlarının Fransız filozoflarına son zamanlarda duyduğu ilgi yatmaktadır.

Bu ne demek şimdi? Şu demek:

Almanlar, Avrupa Birliği’ndeki ana ortakları Fransa’ya çeşitli sebeplerden dolayı gıcık olmaktadırlar. Avrupa’ya mal olan büyük Fransız filozoflarının düşüncelerini, öğretilerini ‘Fransa’nın kafasına kakmak için’ hiçbir fırsatı kaçırmamaktadırlar.

Mesela, bir diğer büyük Fransız düşünürü (Aydınlanma filozoflarından) Montesquieu’nün (1689-1755) 250’ci ölüm yıldönümü, Alman gazetelerinde boşuna sayfa sayfa idrak edilmedi. <ı>Der Spiegel, 15 Şubat’ta, ‘kuvvetler ayrılığı prensibi’nin kuramcısının ölüm yıldönümünü bahane ederek ... Fransa’da geçerli olan Başkanlık Sistemine fena halde yüklendi. Başbakan Jean-Pierre Raffarin’in Cumhurbaşkanı Jacques Chirac’a olan tabiyeti için, ‘Kanunların Ruhu’ndan ziyade Führerprinzip’i hatırlatıyor’ <ı>(yani Nazi Almanyası’nda geçerli ‘Tek şef’ sistemini) diye yazdı. Mesela Cumhurbaşkanı’nın Anayasa Mahkemesi üyelerini atamasını, ‘Yürütmenin Yargıya müdahalesi’ şeklinde değerlendirdi.

Fransa’ya gıcık olan Almanlar derler ki, ‘Descartes, Montesquieu gibi büyük Fransız filozoflarının siyasî mirasçısı artık Fransızlar değil, Anglosaksonlar’dır...”

Yani Almanlar, dünün can düşmanı, bugünkü sorunlu dostu Fransızlar’ın damarına nasıl basacaklarını iyi biliyorlar: İngilizler sizi döver, diyorlar.

Kavgada bile söylenmez!..

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün