GeriKelebek Anaflaksiye yenilmeyin
Paylaş
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
  • Yorumlar
    0
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

Anaflaksiye yenilmeyin

Alerjinin en korkulan, en ağır ve tehlikeli şekli anaflaksi. Vücudun tümünü ilgilendiren yaygın alerjik reaksiyonlara bağlı olarak gelişir. ‘Alerjik şok’ ismiyle de bilinir.

Erken tanınıp acil olarak tedavi edilmediğinde kişiyi şok ya da ölüme kadar götürebilir. ‘Penisilin iğnesi yapıldı, yaşamını yitirdi’ veya ‘Arı sokmasından öldü’ gibi olayların nedeni hep anaflaksidir.

l Anaflaksi sık görülen bir durum mu?

Herhangi bir maddeye bağlı ölümcül anaflaksilerin yılda her on milyon insanın 4-20 kadarında görülebileceği tahmin ediliyor. Buna göre, ülkemizde her yıl ortalama olarak 100 kişinin anaflaksiden yaşamlarını yitirdikleri söylenebilir.

Penisilin iğnesine bağlı anaflaktik ölümlerin görülme oranı ise yüzde 0.002 olarak bildiriliyor. Arı sokmasına bağlı sistemik reaksiyonlar ise genel nüfusun yüzde 0.4-4’ünde ortaya çıkıyor.

l Nasıl oluyor?

Anaflaksi, kişinin daha önce karşılaşarak duyarlı hale geldiği bir alerjenle ikinci kez karşılaşmasıyla oluşur. Duyarlı hale gelmek demek, bu alerjenle ilk karşılaşma sırasında, o maddeye karşı IgE sınıfından antikorlar oluşması.

Bu antikorlar bazı hücrelerin yüzeylerine yapışırlar. Duyarlı kişi o maddeyle tekrar karşılaştığında, hücre yüzeyindeki antikorla allerjen birleşir ve hücreden bir takım kimyasal maddeler salgılanır. Mediatörler de bağışıklık sisteminin çeşitli bölümlerini harekete geçirerek anaflaksiye neden olurlar.

l Anaflaktoid reaksiyon nedir?

Anaflaksinin, IgE olmaksızın ortaya çıkan şekli. Zaten anaflaktoid, anaflaksiye benzeyen anlamına gelir. Bazı ilaçların ve egzersizin yol açtığı reaksiyonlar anaflaktoid tiptedir. Tüm araştırmalara rağmen anaflaksinin nedeni saptanamamışsa buna idiopatik anaflaksi denir.

l Neler anaflaksiye veya anaflaktoid reaksiyonlara neden olabilir?

-İlaçlar (Penisilin, sefalosporin ve diğer antibiyotikler; aspirin, ağrı kesici ve romatizma ilaçları, lokal anestezikler, röntgen çekilirken kullanılan kontrast maddeler...), serumlar ve aşılar, kan ve kan ürünleri, yiyecekler (yumurta, süt, domates, fıstık, deniz ürünleri...), yiyeceklere konan katkı maddeleri, bozulmayı önleyici maddeler (sülfitler), renklendiriciler (tartrazin), tat vericiler, fiziksel etkenler (egzersiz, soğuk)...

l Hangi belirtilerle ortaya çıkar?

Başta deri, alt ve üst solunum yolları, dolaşım ve sindirim sistemi olmak üzere pek çok organ sistemine ait belirtiler ortaya çıkar.

Çok ani çıktığı için sadece doktorlar tarafından değil, herkesce bilinmesi ve ilk acil müdahalenin hemen yapılması çok önemli.

Anaflaksinin öncü belirtileri de vardır. Bunlar, tuhaf bir sıkıntı, huzursuzluk ve fenalık hissi ile beraber sıcak basması, çarpıntı ve kaşıntıdır. Bu genel belirtilerden sonra çeşitli organ sistemlerini ilgilendiren belirtiler kendini göstermeye başlar.

l Tedavisi nasıl yapılır?

Anaflaksi çok acil bir durumdur. Anaflaksi belirtileri saptanır saptanmaz bir taraftan en yakın doktor veya hastaneye ulaşılmaya çalışılırken, diğer taraftan yapılması gereken bazı işlemler var.

Alerjenin vücuda girdiği yer belli ise (arı sokmasındaki gibi) o bölgeye hemen turnike yapılarak zehirin kana karışması engellenir. Varsa, arının iğnesi çıkartılır. Kişi sırt üstü yatırılır ve bacakları yukarı kaldırılır.

Bu sayede beyin ve kalp gibi önemli organlara daha fazla kan gitmesi sağlanır. Hasta sıcak tutulur. Mümkünse oksijen verilir.

Anaflakside yaşam kurtarıcı ilaç adrenalin. Anaflaksi tedavisinde yararlanılan diğer ilaçlar kortizon ve antihistaminiklerdir. Astım krizi belirtileri olan hastalara bronş spazmını azaltan nefes açıcı ilaçlar da verilmelidir.

Kan basıncı düşük olan hastalara hem kan basıncını yükselten ilaçlar (vazopressörler) ve hem de damar yoluyla sıvı uygulanır. Gırtlak ödemi nedeniyle asfiksi (boğulma) belirtileri gösteren hastalara nefes alabilmeleri için acil trakeostomi (ana nefes borusuna dışarıdan delik açılması) gerekir.

Hazırlayan:Mesude ERŞAN

Yorumları Göster
Yorumları Gizle