21. yüzyıl insanı kanserden bal gibi korunabilir

Prof. Dr. Faruk Aykan’a göre günümüzde bazı kanser tiplerinden korunabiliyoruz. Buna birincil koruma deniyor. Ayrıca erken teşhis ile bazı kanserlerde ölümün önüne geçilebiliyor.

Mesude ERŞAN
04.04.2004 - 00:51 | Son Güncelleme :

Bu da ikincil koruma. İşte iki evrede yürütülen kanserle mücadelede, izlenen yöntemler ve istatistiklere yansıyan sonuçları.

Birincil korumada, bilinen kanser etkenlerinden uzak durmak gerekiyor. Sigara içmemek bu aşamanın en önemli kısmı. Bu sayede başta akciğer, gırtlak ve mesane kanserleri gibi birçok kanserin önüne geçilebiliyor. Sigara karşıtı kampanyalar sayesinde bugün ABD, İngiltere, İskoçya, İtalya ve Lüksemburg’da akciğer kanserinden ölümlerin azalmaya başladığı, istatitiksel açıdan da kanıtlanmış durumda.

Birincil korumaya diğer bir örnek, cilt kanserlerinden korunma. Cilt kanserine karşı, saat 10-16 arası güneşlenmemek, morötesi ışınlara karşı koruyucu krem ve deterjanlar kullanmak, şapka ve güneş gözlüğü taşımak gibi basit korunma önlemleri uygulanabiliyor. Fransa ve Yunanistan’da, özellikle kadınlarda cilt kanserinden ölümler azalmaya başladı.

Karaciğer kanseri de, birincil koruma sayesinde azaldığı gözlenen diğer bir tür. Hepatit B virüsü, kronik alkol alışkanlığı ve küflü gıdalar bu kanserin en önemli etkenleri. Hepatit B aşısının geliştirilmesi ve toplumlarda yaygın aşılama programlarının başlatılması, karaciğer kanserine karşı yürütülen ve olumlu sonuçlar elde edilen en önemli mücadele yöntemleri.

İKİNCİL KORUMA

Erken teşhis ise ikincil koruma evresini oluşturuyor. Bu alanda en büyük başarı meme, kolon, rahim ağzı ve prostat kanserlerinde sağlandı. İkincil koruma evresinde, erken teşhis için meme kanserinde, 40 yaşından itibaren yılda bir mamografi çekilmesi tavsiye ediliyor. Bu sayede ABD, İngiltere, İskoçya, İsveç, İrlanda ve Lüksemburg’ta meme kanserinden ölümler azalmaya başladı. Kolon kanserinde ise 50 yaşından itibaren her yıl dışkıda gizli kan bakılması ve 5 yılda bir sigmoidoskopi ile kanseri ya da kanser öncüsü değişimleri erken yakalamak mümkün. Kolon kanserinden ölümler de yine ABD, İngiltere ve Fransa’da azalıyor. Rahim boynu kanserinde, cinsel aktivitenin başlamasıyla birlikte (21 yaşını geçmeden) her yıl PAP-smear testi öneriliyor. Eğer üç test normal bulunmuşsa tarama 2-3 yıl aralıklarla yapılabiliyor. Bu kanser türünden ölümler bugün ABD ve tüm Avrupa Birliği ülkelerinde azalmış durumda. Prostat kanserinde de, önerilen tarama testleri, 50 yaşından itibaren her yıl kanda PSA tetkiki yapılması ve rektal tuşe denilen muayeneler. Yine ABD, Fransa ve İtalya’da son 10 yılda prostat kanserinden ölümler azalmaya başladı.

RAKAMLARLA KANSER

Kanser, gelişmiş ülkelerde kalp ve dolaşım hastalıklarından sonra ölümlerin ikinci nedenini oluşturuyor. Azgelişmiş ülkelerde ise enfeksiyon hastalıkları nedeni ile kanserden ölümler üçüncü sırada.

Tüm dünyada her yıl yaklaşık 10 milyon yeni kanser vakası oluşuyor.

Her yıl 6 milyon insan kanserden ölüyor.

Türkiye’de 1999 verilerine göre her yıl 16 bin 23 erkek ile 9 bin 919 kadına kanser tanısı konuyor.

Türkiye’de gerçekte her yıl 100 bin ila 200 bin yeni kanser vakası görüldüğü tahmin ediliyor.

En fazla kanser hastası Marmara Bölgesi’nden bildiriliyor.

İllere göre bakıldığında, en fazla kanser hastası bildiren kent 4 bin 305 ile İstanbul. Ankara 2 bin 391 ile ikinci, 1971 ile Antalya üçüncü sırada yer alıyor.

KANSER HARİTASI

Gelişmiş ülkelerde erkeklerde en çok görülen ilk üç kanser: Prostat, akciğer ve kalınbağırsak.

Kadınlarda ilk üç kanser: Meme, akciğer ve kalınbağırsak.

Kanada lösemi, ABD kolon, Brezilya rahim boynu, İngiltere akciğer, Çin mide, Avustralya ise cilt kanserlerinin en sık görüldüğü ülkeler.

Mide kanseri dünyada en çok Japonya’da görülüyor. Japonya’dan ABD’ye göç eden ailelerin çocuklarında mide kanseri sıklığı azalırken, ABD’de sık görülen kolon kanseri oranı artıyor. Bu durum, iki ülkenin beslenme alışkanlıklarındaki farklarla açıklanıyor.

TÜRKİYE’DE EN SIK GÖRÜLEN KANSERLER

Erkekler

Kanser Yüz binde

Akciğer 14.19

Mide 3.96

Mesane 3.51

Gırtlak 2.71

Prostat 2.52

Deri 2.42

Kemik iliği 1.73

Kolon 1.68

Beyin 1.64

Rektum 1.36

KADINLAR

Kanser Yüz binde

Meme 7.32

Mide 2.12

Yumurtalık 1.7

Deri 2.1

Kolon 1.28

Akciğer 1.24

Rahim boynu 0.95

Beyin 1.07

Kemik iliği 1.2

Rektum 1.17

1-7 Nisan Kanser Haftası. Bu tarihler arasında, hastalığa dikkat çekmek üzere çok sayıda etkinlik yapılıyor. Kanserle gerçekte nasıl mücadele edilebileceği, hastalığın tedavisinden önce kanserin nasıl önlenebileceği konusunda International Hospital, 7 Nisan’da bir toplantı gerçekleştirecek. Toplantının moderatörlüğünü üstlenen medikal onkolog Prof. Dr. Faruk Aykan ile dünyada kanserin yaygınlığı ve kanserle mücadele yöntemlerine ilişkin görüştük.

MESLEKTAŞLARIMIZ MUTFAK ŞEFİNE DÖNDÜ

Prof. Dr. Faruk Aykan: Maalesef son günlerde bazı meslektaşlarımız mutfak şefine döndü. Hastalara ilaç vermek yerine yemek reçeteleri düzenlemeye başladılar. Diyet konusu çok abartıldı, çığrından çıktı. Bunların çoğu görüşe dayalı tıp örnekleri. Hiçbirinde henüz birinci dereceden kanıt yok. Hastaların da kafası karıştı tabii, her gün onkoloji polikliniklerini, o günkü mönüleri konusunda aramaya başladılar.

Etiketler:
Son Dakika Haberler


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün