Kart faizi AB’de de katlamalı işliyor ‘net’i bizi çarpıyor

Nilgün KARATAŞ
06 Mart 2005 - 01:26Son Güncelleme : 06 Mart 2005 - 01:26

Türkiye’de ortalama kredi kartı faizi enflasyonu 7’ye katlıyor. AB’de kart faizleri enflasyonun 4-12 katına çıkıyor. Böyle bakınca, Türkiye’deki uygulama ‘normal’ görünüyor. Ancak, enflasyondan arındırıp, reeline (net) ulaşınca ortalama kart faizi yıllık 56’yı buluyor.

BANKACILIK Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından hazırlanan ve 15 Mart Tüketici Günü’ne yetiştirilmesi amaçlanan Kredi Kartları Kanun Taslağı’nda faiz oranlarına açıkca bir sınır öngörülmese de ‘faizlerin yüksekliği’ konusu gündemdeki yerini koruyor. Tüketici uygulanan kredi kartı faiz oranlarını bireysel ve ticari kredilerle karşılaştırarak ‘acımasız’ buluyor. Bankalar ise uyguladıkları faiz oranlarını ‘riskin yüksekliği’, ‘para maliyeti’ gibi nedenlere dayandırıyor. BDDK’nın bu konudaki görüşü de, ‘uygulanan faiz oranlarına doğrudan sınırlama yapmanın doğru olmadığı’ yönünde. Mevcut şartlarda yeni taslağın bu haliyle kabul edilmesi durumunda, faiz hesaplamalarına bir standart getirileceğini söylemek mümkün, ancak faiz oranları konusunda serbest piyasa ekonomisinin hükmü sürüyor.

ENFLASYONA GÖRE:

Türkiye’de uygulanan faiz oranları ile diğer bazı ülkelerdeki uygulamalara ilişkin yaptığımız karşılaştırma, oranların tüm dünyada diğer kredi türlerine göre yüksek olduğunu gösteriyor. Sadece faiz oranlarına bakarak Türkiye’deki oranların çok yüksek olduğundan söz etmek mümkün. Ancak faiz oranları karşılaştırılırken dikkate alınan parametrelerden biri enflasyon. Uygulanan yıllık faiz oranının enflasyonun kaç katı olduğu bankacıların yaptığı karşılaştırmalarda önemli bir dayanak oluşturuyor. Buna göre, yıllık tüketici enflasyonunun ortalama yüzde 2 olduğu AB’de, ortalama yıllık bileşik kart faizi yüzde 15 civarında. Ülkeler bazında bakıldığında ise enflasyonun 4-12 katı arasında değişik yıllık faiz oranları uygulandığı görülüyor. Türkiye’de aylık faiz oranları 4.44 ile 8.45 arasında değişiyor. Ortalama faiz yüzde 5.7 olarak alındığında bu oranın yıllık basit faizi 68.8’i, bileşiği ise 95.4’ü buluyor. Yüzde 10’ların altına gerileyen enflasyonun basit faizle 7 katına, bileşik faizle ise 10 katına yaklaşan bu oran da bankacılar tarafından ‘makul’ bulunuyor.

REEL FAİZ ÇOK YÜKSEK:

Ancak reel faizlere bakınca işin boyutu değişiyor. Ortalama yüzde 15 bileşik faiz oranıyla AB’de reel faiz yaklaşık yüzde 13 civarında. Oysa Türkiye’de reel faiz oranları kredi kartlarında, basit faizle hesaplandığında yüzde 56’yı, bileşik faizle ise 80’leri aşıyor. Bu rakamlara bakarak Türkiye’de kredi kartı faiz oranları yıllık bileşikte AB’ortalamasından en az 4 kat yüksek demek mümkün. Bu noktada bankacıların çoğu ‘Her gün faize faiz işletmediklerini’ yani bileşik faiz uygulaması yapmadıklarını belirtirken, kredi kartlarında risk faktörünün, operasyonel giderlerin yüksekliği gibi unsurlara dikkat çekiyor.

BDDK: Faize sınırlama doğru uygulama olmaz

FAİZ
oranına belli bir sınırlama getirmenin doğru olmayacağını savunan BDDK Başkanı Tevfik Bilgin’e göre, kredi kartı yapısı itibariyle teminatı çok kuvvetli olmayan bir enstrüman. Dolayısıyla faiz oranlarının, bireysel ve ticari faizlerinden yüksek olması bu anlamda normal. Faiz konusunda ise Bilgin’in baktığı parametre borçlanma faizleri. Bilgin’in taslağı tanıttığı toplantıda bu konuda verdiği örnekler ise şöyle olmuştu: ‘ABD’de borçlanma faizleri yıllık yüzde 2-2.5 civarında. Ama kredi kartlarının nakit borçlanma faizleri yüzde 14’ler seviyesinde. Yaklaşık 6 katı. İngiltere’de 4.3’e 15. İtalya’da 2.3’e yüzde 8.7. Böyle bir uçurum var.’

Temerrüde bile düşülse bileşik faiz uygulanmayacak

YASA
taslağı faiz oranları konusunda doğrudan bir düzenleme içermiyor. Ancak faiz hesaplamasına ilişkin ince detaylarla faiz oranlarına bazı sınırlamalar getirildiğinden söz etmek mümkün. Öncelikle tasarıda ‘bileşik faiz uygulamaz’ hükmünün yer alması faiz oranlarını yıllık olarak otomatikman yüzde 100’lerin altına çekiyor. Taslağın ‘faiz hesaplaması’nı içeren 27’inci maddesinde ‘Temerrüt hali de dahil olmak üzere, kart uygulamasından doğan borçlarda bileşik faiz uygulanmaz. Gecikme faiz oranı akdi faiz oranının yüzde 30 fazlasını geçemez’ deniliyor.

Türkiye’de paranın maliyeti yüksek

BANKALARARASI
Kart Merkezi (BKM) Genel Müdürü Sertaç Özinal, enflasyon oranıyla yapılacak karşılaştırmanın yanı sıra para maliyetinin de önemli bir parametre olduğu görüşünde. Enflasyonun yüzde 1-2 seviyesinde olduğu bu ülkelerde bile yıllık kredi faizini yüzde 18 uygulayan bankalar bulunduğuna dikkat çeken Özinal’ın bu konudaki değerlendirmesi şöyle: ‘Bu ülkelerde kredi kartlarına uygulanan faiz oranları para maliyetinin 7-8 katı. Ortalama kredi kartı faizinin yüzde 5.5, yıllık faizin ise yüzde 60-70 olduğu Türkiye’de ise para maliyeti yüzde 20-25’lerde. Böyle bakınca yıllık faiz oranı para maliyetinin 3 katı kadar ki, bu da pekçok ülkenin gerisinde. Kredi kartı faiz oranları belirlenirken pek çok parametreye bakmak gerekir, bunlara bakıldığında Türkiye’de faiz oranlarının anormal yüksek olduğundan söz etmek pek mümkün görünmüyor.’
Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Sayfa Başı