Kanser tedavisinden önce yumurta ve spermlerinizi dondurabilirsiniz

Genç yaşta kansere yakalanan kadın ve erkekler, ışın ve ilaç tedavisinden önce yumurta ve spermlerini dondurarak çocuk sahibi olma şansını yakalayabilirler.

Hürriyet Haber
24.05.2008 - 00:00 | Son Güncelleme :

Sperm dondurmak kolaydı, zaten Türkiye’de de yıllardır yapılıyor. Asıl sorun yumurtanın dondurulmasıydı. Yakın zamanda, dondurma sıvıları içindeki koruyucu maddelerin kullanımı ve dondurma tekniğiyle ilgili gelişmeler yumurtaların da dondurulmasını kolaylaştırdı. 6’ıncı Ulusal Jinekoloji ve Obstetrik Kongresi’nde konuşan Kadıköy Şifa Sağlık Grubu Yardımcı Üreme Teknikleri Yöneticisi Dr. Engin Enginsu, kansere yakalanan hastaların yüzde 4’ünün 35 yaşın altında olduğunu hatırlattı. Onkologlara hastalarını sperm ve yumurta dondurma olanağından haberdar etmeleri çağrısında bulundu.

Testis, meme, melanom, serviks (rahim ağzı) kanseri, non-Hodgin lenfoma, lösemi kanserlerinin kemoterapi (ilaç tedavisi) ve radyoterapiyle (ışın tedavisi) tedavisi sırasında yumurta ve sperm hücrelerinin üretimi zarar görüyor. Tedavi bittikten sonra hastalar isteseler de çocuk sahibi olamıyorlar. Bu özellikle genç, henüz anne-baba olamamış hastalar için büyük sorun. Dr. Enginsu, "Üreme çağında önceden dondurulup saklanmış hücreler, hastanın kendi genetik yapısını taşıyan bir çocuk için tek şansı olabilir. Meme, lenf, testis kanserleri, lösemi gibi genç yaşta görülen kanserin tedavilerinden önce yumurta ve spermlerin dondurabileğini çoğu doktor ve hasta maalesef bilmiyor" diyor.

ÇOCUKKEN DE DONDURULABİLİR

Kanser tedavilerinde son 25 yılda beş yıllık yaşam şansı yüzde 64’e yükseldi. Meme kanserinde bu oran yüzde 90’lara ulaştı. Benzer gelişme çocukluk çağı kanserlerinde de yaşandı, yaşama şansı yüzde 75’lere yükseldi.

Çocuk kanser hastalarının da üreme hücreleri dondurulabilir. Yumurtalık dokusu zar kadar küçük parçalar halinde dondurularak saklanabiliyor. Bu yöntem bakirelere de uygulanabiliyor. Erkeklerden çok sayıda sperm almak ve dondurmak gayet kolay. Hastaların eşleri varsa, yumurtanın spermle döllenmesiyle elde edilen embriyolar da dondurulabiliyor. Yumurta, sperm veya embriyolar laboratuvar ortamında eksi 196 derecede, sıvı nitrojende saklanıyor.

Çözülen yumurtadan da gebelik oranı yüksek

Dondurulan spermin çözülmesiyle elde edilen gebelik oranı, tüp bebek uygulamalarındaki başarıya da paralel. Yüzde 70’lere kadar çıkabiliyor. Dondurulan olgun yumurta hücrelerinin çözüldükten sonra yüzde 89.4’ünün canlı olduğu görülüyor. Bunlarla yüzde 44’lere varan gebelik oranları bildiriliyor. Yumurtalık dokusunun saklanması sonrasındaki gebelik oranları ise henüz yüzde verilemeyecek kadar az sayıda. Dondurulmuş yumurtanın çözülmesi sonrasında doğan ilk bebek, 1986’da bildirildi. Türkiye’de bu uygulamayla doğan bebek bilinmiyor. Dondurulmuş spermlerle ise 20 yılı aşkın süredir yurtiçi ve yurtdışında dünyaya gelmiş çok sayıda bebek bulunuyor. Kadıköy Şifa Hastanesi’nde de yumurta dondurma işlemlerine başlanıyor.

Yüzlerce yıl saklanabiliyor

Vitrifikasyon denilen hızlı ve şok dondurma (10 dakikada) yönteminin gelişmesi yumurtaların saklanmasının önünü açtı. Yumurtaların kristalleşmesi, zarının zarar görmesinin önüne geçildi. Vitrifikasyonun, 3 saat süren yavaş dondurma yöntemine göre maliyetinin daha düşük olması da bir avantaj.

Yumurta ve spermlerin toplanmasına gelince... Kadınlardaki olgun yumurta hücreleri tüp bebek yöntemindeki gibi toplanıyor. Yumurtalığın çıkarılması gereken durumlarda olgunlaşmamış yumurta hücrelerini içeren yumurtalık dokusundan alınan kesitler donduruluyor. Erkeklerde ise mastürbasyon sonrası meni ya da testis dokusundan alınan parçalardan elde edilen sperm hücreleri saklanıyor.

Sıvı azot içerisinde kalmaları koşuluyla hücreler yüzlerce yıl korunabiliyor. Bu konuda kanuni bir kısıtlama bulunmuyor. Türkiye’de sperm hücrelerinin bu yöntemle dondurulup saklanması son 10 yıldır başarıyla uygulanıyor.

Şu veya bu nedenle anne olmayı erteleyen, erken menopoz riski bulunan kadınlar da yumurta veya yumurtalık dokularını dondurarak saklayabilirler.

Kadınların doktorlarından bile gizledikleri sorunları

İdrar kaçırma kadınların herkeste gizledikleri, sosyal hayatlarını alt üst eden bir sorun. Son yıllardaki gelişmeler bu sorunun basit yöntemlerle üstesinden gelinmesine olanak sağladı. Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği Genel Sekreteri Prof. Dr. İsmail Mete İtil, "Kadınlar idrar kaçırma sorunlarını biz doktorlardan bile saklıyor. Bu tedavi sürecini aksatıyor" diyor.

İdrar kaçırma her yüz kadından 15-17’sinin sorunu. Normal ve çok sayıda doğum ve ileri yaş, idrar kaçırma sorununa zemin hazırlıyor. Bazen gülme, öksürme, hapşırma, yürüme bile kaçırmaya yol açabiliyor.

Prof. Dr. İtil, "Bu birçok kronik hastalıktan daha yüksek bir oran. Hayatı tehdit etmese de yaşam kalitesini bozuyor. Tedavi edilmez ya da sadece ameliyatla tedavi edilir düşüncesi de çözüm aranmasını engelliyor" diyor.

Cerrahi tekniklerle idrar kaçırmayı önlemek mümkün. Bazı ameliyatlar 20 dakikaya kadar indi. Mesane boyuna yerleştirilen sentetik yamalarla bu operasyonun başarı oranı yüzde 90’lara çıkıyor.

Sık tuvalete gitme, gece sık idrara kalkmayla seyreden idrar tutamama sorununda da fizik tedavi ve ilaçlar öneriliyor. Prof. Dr. İdil, idrar kaçırma sorunu bulunan kadınlara bunu yaşlanmanın doğal bir parçası olarak görmemelerini öneriyor ve tedavi edilebileceğini hatırlatıyor.

Annenin kanında bebeğininanomalisi aranacak

Anne adaylarının en büyük korkusu anomalili bir çocuk dünyaya getirmek. Bunun için gebelik boyunca çok sayıda test yaptırmak mümkün. Ancak bilim adamları en erken dönemde, en doğru sonucu veren testleri araştırmaya devam ediyor. 10 yıldır yurtdışında deneysel çalışmaları süren testlerden biri de annenin kanından alınan örneklere yapılan genetik testler. Anne kanından bebeğine ait hücreler toplanıyor. Santifüjle toplanan bebeğin hücreleri çoğaltılıyor. Sonra da genetik testler yapılıyor. Fetusun genetik yapısı saptanıyor. Yakın zamanda rutine girmesi beklenen test ne anne ne de bebek için herhangi bir risk yaratmıyor.

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Cansun Demir, "Bu testler kan alınmasıyla bitmiyor. Laboratuvar ortamında kandan bebeğin hücrelerinin üretilmesi, yetiştirilmesi gerekiyor. Bizde ne yazık ki amniyosentezde bile hücrelerin üretilebilmesi daha yeni yeni yaygınlaşıyor" diyor.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün