"Erdal Sağlam" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Erdal Sağlam" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Erdal Sağlam

Kağıda stopaj uygulaması ertelenebilir

MALİYE Bakanlığı yetkililerine ne zaman sorsak, ‘Olmaz, yılbaşında uygulamaya girecek’ diyorlar ama bizim tahminimiz o ki; Hazine kağıdı ve hisse senetlerinde yüzde 15’lik stopaj uygulaması en azından 6 ay ertelenmek zorunda kalabilir. Çünkü uygulama hazırlıkları henüz tamamlanmış değil, hatta uygulamanın nasıl olacağına bile netlik kazandırılamadı.

Geçtiğimiz hafta eleştirileri dikkate alarak Maliye Bakanlığı bir uygulama taslağı daha hazırladı ve ama bu taslak da ihtiyaçlara yanıt vermekten uzak görünüyor. Özellikle aracı kurumların yeni uygulama için hiçbir hazırlığı yok. Bunun ötesinde uygulamada kilit rol oynayacak Takasbank’ın hazırlıklarının da tamamlanmadığı kaydediliyor.

Çifte vergilendirme ile ilgili düzenleme, bu tür anlaşması olan 6 ülkedeki banka ve aracı kurumları diğer ülkelere kıyasla öne çıkarıyor. Yani çifte vergilendirme anlaşmamız olan ABD, Hollanda, Belçika, İtalya, İsrail gibi ülkelerin yatırımcıları diğerlerine kıyasla şanslı olacaklar. Ancak çifte vergilendirme ile de iş bitmiyor. Örneğin Maliye Bakanlığı ABD’li yatırımcıların İMKB’deki hisse senedi alım satımlarını anlaşma gereği vergiden muaf tutuyor ama yine ABD’li yatırımcıların hazine bonosu ve tahvil alım satımlarını ‘stopaja tabi’ tutuyor. Aslında bu tartışma, geçmişte sakat yapılan bir işlemi de ortaya çıkardı. Hazine, İMKB’de belli bir kotasyon ücreti ödemeden kağıtları işlem gördüğü için ‘borsaya kote’ olup olmadığı tartışmalı. SPK ve İMKB yönetiminin, Hazine’nin diretmesiyle, normal yolların dışına çıkan uygulamaya izin verdiği de böyle ortaya çıktı. Yani aracı kurumlar ve ABD’li yatırımcılar hazine bonosu ve devlet tahvili alım satımlarının ‘borsaya kote’ olduğunu iddia ediyor. Maliye Bakanlığı ise hazine kağıtlarının borsaya kote olarak kabul edilemeyeceğini, dolayısıyla stopaja tabi tutulacağını söylüyor. Bu tartışma da henüz bitmiş değil.

Ancak asıl sıkıntı ‘mahsuplaşma’da çıktı. Daha önce Maliye’nin söz vermesine rağmen yaptığı son düzenlemede de piyasanın ihtiyacı olan mahsuplaşmayı getirmediği görüldü. Dolayısıyla yılın birinci, ikinci, üçüncü çeyreklerinde hisse senedi ve hazine kağıdındaki işlemlerinden ötürü kar edip stopajı ödemiş olan yatırımcı, 4. çeyrekte aynı kağıtlardan zarar ederse, bu zararını mahsup yapamayacak. Yılın son çeyreğindeki zarar edilmesi yasakmış gibi Maliye bu dönemdeki zararları daha sonra mahsup etmeye izin vermiyor...

Mahsuplaşma işleminin düzenlemesini Maliye Bakanlığı çözebilmiş değil. Örneğin bir yatırımcı A aracı kurumundan işlem yapıp kar ederken, B aracı kurumundan yaptığı işlemlerden ötürü zarar ediyorsa , bu iki aracı kurum işlemlerini birbirine mahsup edemiyor.

MALİYE’NİN BAKIŞI

Aynı şekilde bir yatırımcı aynı aracı kurumdan yaptığı hazine bonosu işleminden kar edip, hisse senedi işleminden zarar ediyorsa, bunların mahsuplaşmasını da yapamıyor.

Dolayısıyla, henüz düzenleme tamamlanabilmiş değil. Bunun da ötesinde bir-kaç aracı kurum dışında, hiç kimse bu stopaj işlemlerini yapabilmek için altyapısını tamamlamadı.

Maliye Bakanlığı ‘2004 yılından beri bunun uygulanacağı belliydi, o dönem sektörün taleplerini aldık ve ona göre düzenleme yaptık. Suç bizden gitti’ havasında. Aslında haklı olduğu bir yön var ama görüş aldığı kurumlar yerli bankalardı ve bu uygulama yerli bankaların işine geliyor. Hatta buradaki pazar payını kapıp, çeşitli yöntemlerle karlarını artırabileceklerini gördükleri için, mevcut kargaşa onların işine bile geliyor. Yani Maliye asıl muhatap aracı kurumların görüşünü tam olarak almadı. Uygulamanın başlayacağı çok önceden belliydi ama Maliye kendi üzerine düşen hazırlıklarını da tamamlamış değil.

Konudan sorumlu Maliye yetkilisinin tartışmalarda sıkışınca, ‘Biz sıcak parayı teşvik etmek zorunda mıyız?’ dediğini herkes söylüyor. ‘Maliye’nin sadece vergi bilip, makro ekonomi bilmediği’ savının kanıtı olan bu yetkiliye sorulması gerek: ‘Bu bir tercih. Bu kadar cari açığı finanse edecek başka bir yolu buldun da tümüyle sıcak parayı mı keseceksin?’

Amaç doğru ama yöntem ve kafa yanlış. Maliye’nin asıl yöntem olan ‘beyanname’den korktuğu için bu yola saptığı da açık. Umarız kaş yapalım derken göz çıkarmazlar..
X