İşte size bir günlük Kafkas usûlü mönü

Hürriyet Haber
21.02.2005 - 00:00 | Son Güncelleme :

Kelebek’te ses getiren dizimizin cuma günü yayınlanan bölümünde, sizlere bir gün boyunca neler yiyip içtiğimi, kısaca anlatmıştım. O günden sonra beni her gören, Kafkas usûlü beslenme konusunda ayrıntılı mönü istedi. Ben de bugünkü yazıyı, 100 yaşını aşan sağlıklı insanların, yani Kafkas köylerinde yaşayanların, beslenme alışkanlıklarına ayırdım.Bir de, uyku için yedi altın öğüt var ki, evinizin veya aklınızın bir köşesine iliştirirseniz gayet iyi edersiniz. Bildiğiniz gibi, sağlıklı bir uyku neredeyse her şeyin başı artık.Farkındayım elbette, biraz daha somut, biraz daha pratik şeyler bekliyorsunuz artık. Bir tür reçete belki. Kendilerine bile hayrı dokunmayan bazı diyetisyenler veya bazı anti-agingciler tarafından böyle alıştırıldığınız için diyecek bir şey bulamıyorum doğrusu.Yine de bir günlük Kafkas usulü yiyecek-içecek tarifi yapmaya çalışalım bakalım.KAHVALTININ ÖNEMİ BÜYÜK Önce hepinizin gayet iyi bildiğini sandığım ilk kural: İster sabah kahvaltısı, ister öğle, isterse akşam yemeği için olsun, her gün ve her öğün için, aynı saatte masaya oturmayı ilke haline getirin. Kafkasya’da bütün diğer şeylerle birlikte en çok dikkat edilen hususlardan birisi de bu. Vücut denilen makine, belirli bir ritim tutturacak ve bu ritim de organizmanın hayatiyetini artıracak.Daha önce de belirtildiği gibi, güne iyi bir kahvaltıyla başlamanın yerini hiçbir şey tutamaz. Bütün dünya gibi Kafkasyalılar da bilincinde bunun. Yataktan kalkıp ellerini yüzlerini yıkadıktan sonra her sabah ilk yaptıkları iş, rafadan yani hayli sulu bir yumurtayı kafaya dikip bir güzel içmek. Kesinlikle katı yumurta yok. Sabah sabah mideyi yormanın, gereksiz salgılarla meşgul etmenin álemi var mı? Üstelik katı yumurtanın bir yararı da yok. Yumurtanın arkasından, birinci bölümde anlattığımız usullere göre demlenmiş çaya geliyor sıra. Özenle demlediğiniz çayı, şekersiz veya kıtlama usulü indiriyorsunuz mideye. Böylece, sabah sabah ikinci sıvı da şenlendirmiş oldu midenizi.Artık biraz daha ciddi bir çalışmaya geçebilirsiniz. İkinci bardak çayla birlikte, mideniz bir hayli rahatladığı için üzerine tereyağı sürülmüş bir dilim çavdar ekmeğinin ne size, ne de midenize bir ağırlığı dokunmayacaktır. Üzerine bir bardak çay daha hiç fena olmaz. Ama unutmayın, sabah kahvaltısında kaç bardak çay içerseniz için, bir şekerden fazlası kesinlikle yok! Tereyağlı çavdar ekmeğinden sonra yarım bardak ılık süt hiç de fena bir fikir değil. Ama her şeyi o kadar da aceleye getirmeyin. Yudumlar arasında biraz oyalanmanın kime ne zararı olabilir ki? Söz gelişi, bir yudum ceketinizi veya çoraplarınızı giyerken, bir diğer yudum kravatınızı bağlarken, son yudumu da ayakkabıları bağlarken içebilirsiniz. Önemli olan, yarım bardak sütün, beş dakikalık bir sürede içilmesi, öyle birden dikip içmek yok sizin anlayacağınız.ÖĞLEYİN YEŞİLLİK ŞART Gündelik koşuşturmacalar, iç-güç derken sıra öğle yemeğine geldi bile. Hemen hatırlatalım, öğle yemeğinden önce de giderek bir klasik haline gelen alışkanlığımızdan vazgeçmiyor ve yine önce usulüne göre demlenmiş bir-iki bardak çayla başlıyoruz işe. Öğle yemeği vaktinde evdeyseniz eğer, masada mutlaka sarmısak, nane, maydanoz, marul gibi yeşillikler bulunduruyorsunuz. Daha sonra önemli bir toplantıya girecekseniz diyelim, sarmısağı akşama da saklayabilirsiniz. Ama diğerlerini eksik etmiyorsunuz.Bu ön hazırlıktan sonra sıra ana yemeğe yani et yemeğine geliyor. Daha önce tarif ettiğimiz gibi, et yemeğini koyun veya kuzu etinden sebzeli ve sulu olarak pişirmeniz gerekli. O gün canınız sebze yemeği çektiyse eğer, sebze yemeğini bitkisel yağlarla değil, tereyağıyla pişirmeyi alışkanlık haline getirin. Sebzeyi haşlayıp üzerine çiğ bitkisel yağ gezdirmek de farklı bir tercih olabilir. Unutmamanız gereken şu: Bitkisel yağları değil kaynatmak, ısıtmak bile tehlikelidir. Çünkü biliyorsunuz artık, ısınan bitkisel yağların içindeki elemanlar sağlığa zarar verecek hale dönüşürler. Ama hayvani yağları istendiği gibi ısıtmak da bir sakınca bulunmuyor.Öğle yemeklerinde önce yemeğin suyunu içmek veya o güzelim suya ekmeği banarak yemek de son derece faydalı. Tabii, bu arada bol bol yeşillik yemeyi de ihmal etmemek gerekiyor. Ayrıca, 20-30 gram kadar bitkisel yağı salatayla veya yine ekmek banarak yemek de sağlık açısından gerekli bir ayrıntı.Ayrıca bir dilim çavdar ekmeği yemenin de kimseye bir zararı yok. Çünkü, vücut için gerekli B vitamini çavdar ekmeğinde yeterli miktarda var. Yemekten sonra, elinizin altında bir yerde mevcutsa, elma denilen o sihirli meyveyi kesinlikle ihmal etmeyin. Bulunmadığı durumlarda ise sevilen bir başka meyve de yenilebilir.AKŞAM YEMEĞİ HAFİF OLMALIAkşam yemeklerinde ise mümkün olduğu kadar az ve hafif şeyler yemek, etli ve yağlı yemeklerden kaçınmak gerekir. Üzerine bitkisel yağ gezdirilmiş salata veya meyve ideal bir akşam yemeği mönüsü olabilir söz gelişi. Yatmadan iki saat kadar önce ise bir bardak yoğurdun içine bir tatlı kaşığı bal karıştırıp yemeyi hiçbir zaman ihmal etmeyin.Doğal olarak iş yemek yemekle bitmiyor. Yemekte sonra yapılması gereken şeyler de en az yemek kadar önem taşıyor. Her yemekten sonra ağzınızı çalkalamakta ve dişlerinizi fırçalamakta sayısız faydalar var. Uyumadan önce ise kesinlikle ağzı suyla çalkalamak gereklidir. (Çalkalama esnasında gargara yaparak boğazınızı da temizlemelisiniz.) Çünkü boğaz etrafında kalacak besin maddeleri, ağızın çalkalanması ile birlikte temizlenecek, bu ise en az yemek kadar önemli olan uykunun kalitesini artıracaktır. Ayrıca unutmayın, öğle yemeklerini bir defada yemek zorunda değilsiniz. Bir öğünü üçe veya dörde de bölebilirsiniz. İkindi vakti yenilecek yarım bir öğle yemeği, hem midenin, hem de diğer organizmaların çalışma kapasitesi açısından son derece sağlıklıdır.Bir de, imkán ve fırsat bulursanız, her yemekten sonra yürüyüş yapmaya bakın. Öyle parklara ve spor salonlarına gitmeniz de şart değil. Asansörlü binalarda merdiveni tercih ederek, ofisler arasındaki trafiği ofisboy’a bırakmak yerine kendiniz üstlenerek de yapabilirsiniz bu yürüyüşü. Önemli olan niyetlenmeniz ve karar vermeniz. Sonraki aşamada bir çözüm yolu nasıl olsa bulunur çünkü.Erik ve elma kurusuKafkasya, tıpkı Türkiye’de olduğu gibi, ikramı seven insanlardan oluşuyor. Bir yere gittiğinizde çikolata veya şeker ikram ediliyor. Ama Prof. Sultanov, çikolata ve şeker yerine, ‘erik kurusu’ ikramıyla yetiniyor. Sebebini de şöyle izah ediyor: ‘Erik kurusundan günde en az sekiz tane yemek gerekir. Özellikle öğlen ve akşam yemeklerinden iki saat kadar sonra erik kurusu yemek sağlık ve sindirim açısından çok faydalıdır. Çünkü erik kurusunda ’kalyum’ vardır ve bu ’kalyum,’ kalp için en önemli maddedir. Kalbi kuvvetlendirir. Onun daha ahenkli çalışmasına yardımcı olur. Özellikle 25 yaşını geçtikten sonra erik kurusu sofralarınızın vazgeçilmez alışkanlıklarından biri olmalıdır. Ama ’kalyum’ sadece erik kurusunda bulunmaz. Hemen hemen bütün meyve kabuklarında mevcuttur. Yine de, kabuğuyla yenen elmaya ayrı bir yer ayırmak gerekir. Çünkü elmada A, B, C, P vitaminleri ile birlikte değişik mineraller bulunur. Hem sindirimi kolaylaştırır, hem de kalp hastalıklarını önler. Böbrek ve dalak için de koruyucu etkisi vardır. Bir de şunu hatırlatayım: Üzümü çekirdeğiyle, dutu sapıyla yemeyi ihmal etmeyin sakın. Çünkü üzümün çekirdeği ve dutun sapı, bağırsaklarda hareket sağlayarak kabızlık riskini ortadan kaldırır.’Uyku için 7 altın öğüt1. Yatmadan önce, mümkünse açık havada beş on dakika yürüyün. Böyle bir imkanınız olmadığı günlerde ise, evde basit jimnastik hareketleri yapın. Örneğin, merdiven inip çıkın.2. Yatağa girmeden yarım saat önceden başlayarak hiçbir şey düşünmemeye gayret edin.3. Yatağa girince aklınıza işle ilgili hiçbir şey getirmemeye çalışın.4. Mümkün olduğu kadar çabuk uyumaya bakın. Ne kadar çabuk uyursanız, uyku o kadar yararlı olur.5. Yatağınızın çok fazla yumuşak olmamasına dikkat edin.6. Üstünüze üşütmeyecek kadar hafif şeyler alın veya örtünün.7. Yatak odanızdaki küçük bir pencereyi hafif bir ’hava cereyanı’ yapacak şekilde aralık bırakın. Bu hava cereyanı, sizin sabahleyin daha zinde kalkmanıza yardımcı olacaktır.YARIN Anne babanız erken yaşta öldüyse paniğe kapılmayın

Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün