Gündem Haberleri

GÜNDEM

    İşte Atatürk'ün vasiyeti

    Hürriyet Haber
    10 Kasım 2001 - 02:12Son Güncelleme : 10 Kasım 2001 - 02:12

    Türk subayı Afganistan'da irticaya karşı hayatını verir

    Başbakan Ecevit, önceki gün DSP Grubu'nda Atatürk'ün Afganistan'a ilişkin vasiyet niteliğindeki görüşlerini dile getirmişti. Dışişleri Bakanlığı'nın arşivlerindeki belgelere göre, Atatürk, Afganistan'daki gerici ayaklanmayı haber alınca, Kabil'de bulunan General Kazım Orbay başkanlığındaki Türk askeri heyetine Emanullah Han'ı koruma görevini vermiş.

    Emanullah Han'ın Mayıs 1928'de yaptığı Türkiye ziyaretinde, Afganistan'dan 15-20 kişilik seçkin bir kız öğrenci grubunun Türkiye'de öğretim görmesi için anlaşmaya varıldı. Söz konusu kız öğrenciler aynı yılın kasım ayında Türkiye'ye gelmek için yola çıkınca, Afganistan'ın güneyindeki şeriatçılar, ‘‘Dinsiz Kral kızlarımızı káfirlere peşkeş çekecek’’ diye ayaklanıp Kabil'e doğru yürüyüşe geçti. Ankara, Afganistan'daki gerici ayaklanmayı haber alınca hemen harekete geçti. 21 Kasım 1928 gecesi Atatürk'ün emriyle hükümet olağanüstü toplandı. Kabil'de bulunan General Kazım Orbay başkanlığındaki Türk askeri heyetine Emanullah Han'ı koruma görevinin verilmesi kararlaştırıldı.

    Hükümetin aldığı bu karar, Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü'nün imzasıyla 21-22 Kasım 1928 gecesi Kabil Büyükelçisi Yusuf Hikmat Bayur'a şifreli bir mesajla iletildi. Dışişleri Bakanlığı arşivinde 21-22.11.1928 tarih ve 53063/117 numarayla kayıtlı bu telgraf şöyleydi:

    1- Afganistan'daki Türk zabitleri, irticaa karşı kralın emrile Türk vatanını müdafaa eder gibi, hayatlarını ortaya koyarak vazife ifasile (yerine getirmekle) mükelleftirler. (...) Afgan politikamızın istikrarı, zabitanımızın (subaylarımızın) bu hadisede fedakarlık ve muvaffakiyetlerine bağlıdır. Zabitanımıza vazifelerini hükümet namına emrediniz. Kraldan mülakat isteyiniz ve gayet metin ve cesaret verici bir tavr ile zabatinamızın hayatlarıyle kendisini müdafaaya hazır olduklarını söyleyiniz ve alacağınız cevabı bildiriniz.

    2- Reisicumhur Hazretleri tarafından imzası kapalı şahsına mahsus şifre telgrafnameyi, şifrenizi beraber alarak kralın huzurunda açmanız mühimdir.''

    Dışişleri'ndeki yine aynı kayıtlara göre Atatürk'ün bizzat Kral Emanullah Han'a hitap eden kapalı mesajı da şöyle:

    ‘‘Son günlerde Zatı Şahanenizi muztarip eden bazı ahval ve hadisattan haberdar oldum. Eğer vaki ise öz kardeş bildiğim sizin ıstarabınızı tahfife medar olacak(hafifletecek) noktai nazarlarımı bildirmek üzere beni serian hakikatten haberdar ediniz. Orada bulunan ve yolda emrinize iltihak etmek üzere olan bilcümle Türk ümera (albay, yarbay, binbaşı) ve zabitanı sizin için fedayi hayat emrini almışlardır. Büyük alaka ile cevabınıza intizar ederim kardaşım. 21 T.S. Gazi M.Kemal/Tevfik Rüştü.’’

    Ancak Kabil Büyükelçisi Bayur, Atatürk'ün bu mesajını Emanullah Han'a iletemedi. Afgan Ordusu şeriatçılar karşısında tutunamadı. Emanullah Han bir çaduriye bürünerek kadın kılığında Kabil'den kaçtı. Roma'ya yerleşti ve zaman zaman Türkiye'ye gelerek Atatürk'le özel olarak görüştü.
    Etiketler:
    

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı