"Doğan Hızlan" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Doğan Hızlan" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Doğan Hızlan

İstanbul’u bize onlar sevdirdi

Bir kenti bana o kenti yazanlar sevdirir.

Yıllardır yaşadığım İstanbul’un her semtine dair, onların yapıtlarından satırlar, dizeler belleğimde kalmıştır. Sokakları, merdivenleri, caddeleri, hanları onların satırlarıyla, tasvirleriyle yaşarım.
Buraya ilk kez gelenler bile, onların yazdıklarıyla burayı severler, keşfederler. Her semtin ayrı edebî güzelliğini tadarlar.
İstanbul’u yazan beş yazarın kitabı yayımlandı.
Türk Edebiyatında İstanbul Serisi’nin ilk beş kitabının adlarını vereyim.
Sait Faik’in İstabul’u.
Samiha Ayverdi’nin İstanbul’u.
Ahmed Midhat Efendi’nin İstanbul’u.
Abdülhak Şinasi Hisar’ın İstanbul’u.
Ahmet Rasim’in İstanbul’u.
Kitapların başında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş ile Kültür A.Ş. Genel Müdürü Nevzat Bayhan’ın yazıları yer alıyor.
Yayın Koordinatörlüğünü Hasan Işık’ın, Yayın Danışmanlığını Prof. Dr. M. Fatih Andı’nın üstlendiği her kitabın başına bir giriş yazılıp, bilgi verilmiş.
Kitaplar; yazarların eserlerinde “anahtar kelimeler” belirlenerek, İstanbul’un sosyal yaşantısı, ev hayatı, mimarisi, eğlence hayatı, semtleri... tek tek anlatılıyor. Kitaplardaki yazıları görsel malzeme güçlendiriyor.
Farklı yazarlardan İstanbul’u okumanın zevkini çıkarırken, birkaç konuya odaklanmanızı salık veririm.
İstanbul’a yazarların kişisel bakış açılarını okuyacaksınız, ayrıca değişik zaman dilimlerindeki İstanbul’u yazarların gözünden ve kaleminden tanıyacaksınız. Önümüzdeki yıl Avrupa Kültür Başkenti olacak bir şehri daha da yakından tanımak, eskisiyle şimdiki haliyle tüm yönlerini bilmek sanırım görevimiz.
(Kitaplar, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Kültür A.Ş. Yayınları tarafından yayınlandı.)

Sait Faik’in İstanbul’u

Sait Faik, çağının İstanbul’unu küçük büyük, zengin yoksul, iddialı silik, mütekebbir mütevazi çeşit çeşit, hemen yanıbaşımızda soluk alıp verirmiş, kolumuza girip bizimle sıcak bir sohbete koyuluverirmiş gibi canlı ve sahici insan portreleri ile, bu insanlar kalabalığının farklı mekânlarda yaşadığı binbir çeşit hayatlar ile zengin bir dikkat, ayrıntı ve tasvir gücü ile anlatmaktadır. Sait Faik’in eserlerinde, İstanbul’a en fazla yer veren yazarlarımızdan biri olduğu gerçeğinden hareket edilerek, onun İstanbul’u ele alış tarzı, İstanbul’a yaklaşımı, İstanbul’la ilişkisi, eserlerinde yer verdiği ölçüde değerlendirilip, Sait Faik’in İstanbul’u, yazarın bakış açısından uzaklaştırmadan iyi, kötü, güzel, çirkin bütün yönleriyle ortaya konmuştur.

Ahmed Midhat Efendi’nin İstanbul’u

İstanbul’a ait tasvirlerin Tanzimat’tan sonra ortaya çıkan yeni Türk edebiyatı eserleriyle birlikte zengin bir mahiyet arzetmeye başlamıştır. Bunun sebebi, Batı tesiriyle değişen dünyaya bakışın duygu ve düşünceyi anlatma tarzını da etkilemesi olarak tespit edilebilir, ayrıca bu dönemde ortaya çıkan gazete, roman, tiyatro vb. türlerin, muhteva ve üslubu da etkilediğini söyleyebiliriz.
Buna göre ilk romancılarımızdan Ahmed Midhat Efendi, Namık Kemal ve Şemsettin Samî’nin eserlerindeki İstanbul tesiri, kendilerinden önceki edebi eserlerden farklı bir durum arzeder. Çalışmamızın bu cildinde de, Ahmed Midhat Efendi’nin romanlarında yer alan İstanbul’a ait akisleri önce topluca, daha sonra bütün ayrıntılarıyla göstereceğiz.

Abdülhak Şinasi Hisar’ın İstanbul’u

Abdülhak Şinasi Hisar’a dek Ruşen Eşref’in Boğaziçi Yakından, Boğaziçi Uzaktan adlı kitaplarından başka, ilmî çalışmalar dışında, Boğaziçi’ni anlatan bir çalışma yapılmamıştır. Ancak Abdülhak Şinasi Hisar’ın eserleriyle birlikte İstanbul’un özellikle Boğaziçi’nin gündelik hayatı tüm ayrıntılarıyla ele alınmıştır. Boğaziçi yalılarında yaşayanların bir günü nasıl geçirdiklerini, bayramlar, donanmalar gibi özel günlerde neler yaptıklarını Abdülhak Şinasi Hisar inceden inceye anlatmıştır. Boğaz’a göç, sabah gezintileri, akşam gezintileri, bülbül dinlemeye ve mesirelere gidiş, mehtap seyri ve mehtap âlemleri, dönemin nakil vasıtaları, musikî ortamı, ünlü hânende ve sâzendeleri de Hisar’ın eserlerinde en güzel biçimde anlatılmıştır.

Ahmet Rasim’in İstanbul’u

Halkın içinden gelmiş ve halkın içinde yaşamış olması bakımından İstanbul’u içinden seyretmiş, havasını sıradan bir ‘mahalleli’ olarak teneffüs etmiş; ancak sanatkâr kimliği ile yazılarına aktarmış olan Ahmet Rasim ile ilgili çeşitli çalışmalar yapılmıştır ve elbette daha da yapılacaktır. Biz, burada Ahmet Rasim’in eserlerine günlük hayat çerçevesinden bakmak; bu şekilde hem bir İstanbul yazarının ve eserlerinin önemli bir yönünü farklı bir bakış açısı ile tespit etmek, hem de bir kaynak çalışma ortaya koymak istedik.
Çalışmamıza Ahmet Rasim’in bir kitapta toplanmamış, gazete ve dergilerde kalmış olan yazılarını dışarıda bırakarak sadece yaşarken kitap halinde neşredilmiş olan eserlerini dahil ettik. Bu eserlerin tespiti ve yazarın üslubunu tanıyabilmek amacı ile Ahmet Rasim ile ilgili başlıca makale ve eserlere de ulaşmaya çalıştık.

DOĞAN HIZLAN’IN SEÇTİKLERİ

İhsan Kaplan / Milat / A.P.R.I.L.
Neil McKenna / Oscar Wilde’ın Gizli Yaşamı / İmge
Hüseyin Yurttaş / Molekül / Say
Franz Martin Wimmer / Kültürlerarası Felsefe / İş Bankası Kültür Yayınları
Sevgi Özel / Gümüşana / Cumhuriyet Kitapları
X