Gündem Haberleri

GÜNDEM

    Israil’de Laik Intifada

    Hürriyet Haber
    15.03.1998 - 00:00 | Son Güncelleme:

    Ayse OZEK KARASUHaberi Der Spiegel'de okudum ve nedense bir dejavu duygusuna kapildim. Bu nedenle size de aktarmak istiyorum. Ancak sunu hemen belirtmeliyim ki, simdi okuyacaginiz yazida gecen olaylarla, bizzat tanik oldugunuz olaylar arasindaki benzerlikler tamamen tesaduf eseridir. Benim gibi ‘Bu filmi gormustum’ turunden bir dusunceye kapilmaniza hic gerek yok.Yaziya konu olan olaylar Israil'de geciyor. Muhafazakar egilimli Basbakan Benjamin Netanyahu'nun 1996'da iktidara gelmesinin ardindan, asiri dincilerin giderek guclendigi ve ‘dindar kesimle laikler arasinda bir catismanin patlak verdigi’ anlatiliyor. Der Spiegel'in alintilar yaptigi Haaretz Gazetesi, dinci kesimin Israil'i koktendinci bir devlete donusturme cabasi icinde oldugunu yaziyor. Cunku Tel Aviv ve Kudus'teki asiri dinciler o garip kiliklari ve sac tuvaletleriyle dolastiklari kendi mahallelerinden disari tasip, laik hayatlarin icine sizmaya basliyorlar.Ibranice'de ‘Haredim’ olarak adlandirilan dindarlarin butun ulkeyi kendi dunya goruslerine gore sekillendirmeye calistigini yazan Haaretz'e gore, ‘Asiri dinciler kendi kabuklarindan ciktiklari icin ulke kulturler arasi bir savasa surukleniyor. Dinciler, absurd bir teokratik devlet kurup, dindar olmayan Yahudileri ikinci sinif vatandas konumuna dusurmek istiyor.’Tabii siradan dindar vatandaslar bunu tek baslarina yapmaya calismiyor; siyaset platformunda cok siki temsilcileri var. Bugun Israil Parlamentosu Knesset'in dortte birini olusturan dinci milletvekilleri, acikca din devleti hedefliyor ve tahrik dolu konusmalar yapmaktan geri kalmiyorlar. Asiri dinci Shas Partisi'nin ruhani lideri Haham Ovadia Josef, iki nesil sonra ulkeyi ele gecireceklerini ilan ediyor. Asiri dinci milletvekili Mose Gafni, ‘Eger kardesi kardese kirdirmak istiyorsaniz, Tanri’nin izniyle o savasi da cikaririz' diye meclis kursusunu yumrukluyor. Yapilan anketlere gore dindarlarin sayisi her gecen gun artiyor. Bu da devlet kasasina asiri yuk olusturuyor. Cunku dindar kesime mensup erkeklerin yuzde 60'i dini okullarin disinda egitim gormeyi reddediyor ve issiz kaliyor. Bu durumda dindar ailelerin yuzde 51'i yoksulluk sinirinda yasiyor ve coluk cocuk devlet yardimiyla geciniyor. Devletin dindarlar icin yaptigi harcamalar yilda bes milyar marki buluyor. Diger bir deyisle devletin yaptigi sosyal harcamalarin ucte birden fazlasi dindarlarin kasasina akiyor ve laikler cileden cikiyor. Dindarlar ‘kan emicilikle’ suclaniyor. Geliyoruz isin daha ‘vahim’ tarafina; Israil'deki laiklerin eli armut toplamiyor. Tel Aviv'de liberal goruslu insanlarin oturdugu bir semtin yavas yavas dincilerin isgaline ugramasini engellemeye calisan bir grup ‘Ozgur Halk’ adi altinda orgutlenip, yeni tasinanlari kovaliyor.Sinagog yolundaki dindar giyimliler, genclerin bicakli saldirisina ugruyor. Genc kizlarla oglarin dans edip, kutsal Sebt gunu sigara ictikleri bir genclik kulubunu kapatan Haham Mordehay Eichler'in evi kundaklaniyor. Daha da ‘vahimi’, bu tur olaylarda polis laiklerden yana cikiyor; yani dupeduz suc islendigi halde taraf tutuyor. Ornegin dindarlarin bicakli saldiriya ugradigi olayda polisin yorumuna gore, gencler ceteci bir tutum icinde bulunmuyor, genclerin eylemi ‘genel bir ofkenin disavurumu’ olarak goruluyor. Dindarlara karsi uyanan bu militan hareket, Filistinlilerin Israil devletine karsi yuruttugu Intifada'dan esinlenilerek ‘Laik Intifada’ diye tanimlaniyor. Dindarlar boyle kizdiriyor‘DINSIZ bir Israilli yargicin hukmune itaat etmektense, Musluman bir Kadi’nin sozunu dinlerim daha iyi.' Laikleri cileden cikaran bu sozler Shas Partisi'nin ruhani lideri Haham Ovadia Josef'e ait. Bu tur sivri cikislar, laik-dindar ucurumunun derinlesmesine yol aciyor. Peki dinciler baska ne yapiyor da laikler bu kadar kiziyor? Bir kere hahamlar toplumsal yasamin tamamen dini kurallara gore sekillenmesini istiyor. Toplu tasima araclarinda kadin ve erkeklerin ayri yerlere oturmasini, dindarlarin bir dinsizin taksisine binmesini engellemek icin, hicbir dunyevi isle ugrasilmayan Sebt gunu calismayan taksilere etiket yapistirilmasini ve Sebt gunu dukkan acan esnafa yasal islem uygulanmasini istiyorlar.
    Etiketler:

    EN ÇOK OKUNANLAR

      Sayfa Başı