Dünya Haberleri

DÜNYA

    İran’ın uranyumu Türkiye'de mi saklanacak?

    Zeynep GÜRCANLI
    11 Kasım 2009 - 00:00Son Güncelleme : 11 Kasım 2009 - 00:46

    ANKARA - Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, İran'ın elindeki az zenginleştirilmiş uranyumu Türkiye’ye vermesini teklif etti. Rusya ve İran arasındaki uranyum transferinde Türkiye'ye önemli bir rol biçen öneriye Washington da destek verdi. Ancak Tahran yönetimi henüz bu teklifi kabul etmiş değil.

    Dünyadaki nükleer santraller

     

    Resmi büyütmek için tıklayın

     

    İslam Konferansı Örgütü liderleri dün İstanbul’da Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün ev sahipliğindeki bir zirve toplantısında buluştular.

     

    Amaç, İKÖ ülkeleri arasındaki ekonomik ve kültürel işbirliğinde yeni bir daha verimli bir sayfa açmaktı.

     

    Ancak perde önünde bu konu görüşülürken, perde arkasında, tüm dünyayı yakından ilgilendiren bir pazarlık yürütüldü;

     

    İran’ın nükleer programı nasıl kontrol altına alınsın?

     

    Pazarlık İstanbul’da yapıldı, çünkü Türkiye de pazarlığın önemli bir parçasıydı.

     

    Türkiye, ABD, Avrupa ülkeleri, Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Atom Enerjisi adına, İstanbul’a İSEDAK toplantısı için gelmiş olan İran Cumhurbaşkanı Mahmut Ahmedinejad’ı ikna etmeye çalıştı.

     

    İŞTE PAZARLIK UNSURLARI

    Aslında tüm sorun, İran’ın elindeki uranyumu “ne için” kullanacağı konusunda odaklanıyor.

     

    İran, şu anda kendi imkanlarıyla, ülkesindeki santraller aracılığıyla, uranyum cevherini bir ölçüde zenginleştirmeyi başarmış durumda.

     

    Ancak uranyumun nükleer enerji olarak kullanılması için daha fazla zenginleştirilmesi gerekiyor. Bunun yolu da İran’ın yeni ve daha gelişmiş santraller kurmasından geçiyor.

     

    Bu ikinci kez zenginleştirilen uranyum, nükleer silah yapımında da kullanılabilir.

     

    İşte dünyanın endişesi de burada yatıyor;

     

    Çünkü İran, nükleer programının Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı uzmanları tarafından denetlenmesine izin vermiyor.

     

    İSTANBUL’DAKİ PAZARLIĞIN İÇERİĞİ

    Batı, İran’ın programını uluslararası denetime açmanın yolunu arıyor.

     

    Bu çerçevede de öne Türkiye’nin adı çıkıyor.

     

    Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Baradey tarafından ortaya atılan, Washington yönetimi tarafından da desteklenen son öneri, Türkiye’yi pazarlığın önemli aktörlerinden biri haline getiriyor.

     

    Son öneri şöyle;

     

    İran, elindeki az zenginleştirilmiş uranyumu, iyi ilişkiler içinde olduğu, Tahran yönetiminin güvendiği Türkiye’ye versin.

    Bu uranyum, Türkiye’de, Uluslararası Atom Enerjisi’nin oluşturduğu bir sistemle, koruma altına alınsın.

     

    Bu arada, Rusya da İran’ın barışçı, ilaç sanayi ya da enerji gibi alanlarda kullanacağı daha zenginleştirilmiş uranyum cevherini İran’a ulaştırsın.

     

    İran, Rusya’da bu çok zenginleştirilmiş uranyum cevherini aldığı anda, Türkiye’den aynı miktarda cevher de Rusya’ya iletilsin. Ve bu döngü sürekli devam etsin. Hem İran’ın barışçı amaçlı nükleer programı işlesin, hem de tüm dünya rahat etsin.

     

    İRAN ISRARLI: URANYUM BENİM ÜLKEMDE OLMALI

    Ancak İran, gelen tüm baskılara, hatta İstanbul’daki “dost telkinlerine” rağmen, bu öneriyi kabul etmiş değil.

     

    Tahran yönetimi de, “uranyum Türkiye’de depolansın” önerisine karşı, kendi önerisini getirdi. Tahran yönetimi de, zenginleştirilmiş uranyumun kendi topraklarında, İran Körfezi’ndeki Kish adasında saklanmasını, uluslararası atom enerji ajansı uzmanlarının stokları Kish’te kontrol etmesini istedi.

     

    Ancak başta Amerikalılar olmak üzere, Batılılar İran’ın bu “karşı önerisine” sıcak değiller. Bunun nedeni ise, benzer bir uygulamanın daha önce Kuzey Kore ile yapılmış olması. Ancak Kuzey Kore, varılan anlaşmaya rağmen, gizlice uranyum zenginleştirmeyi sürdürmüş ve sonunda bu açığa çıkmıştı. Amerikalıların iddiası, İran’ın da Kish’de saklanacak uranyumun, uluslararası uzmanlardan bir şekilde kaçırarak, gizlice daha da zenginleştirme yoluna gitme ihtimalinin büyük olduğu.

     

    PAZARLIK HENÜZ BİTMEDİ

    İstanbul buluşmasında, Türkiye’nin İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad’la yapığı görüşmelerde de henüz kesin bir sonuca ulaşılmış görünmüyor.

     

    Ancak çözüm için umut hala var;

     

    ABD’nin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’ndaki Büyükelçisi Glyn Davies dün Viyana’da yaptığı açıklamada, İran’ın hala düşünmek için süresi olduğunu söyledi.  

    Etiketler:
    

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı