İntihar oranı yüzde 60 arttı

Dünyada ruhsal rahatsızlığı/hastalığı olan yaklaşık 500 milyon kişi yaşıyor. Bu, her yedi kişiden birinin tedavi gerektirecek derecede ruhsal sorunu olduğu anlamına geliyor.

hurriyet.com.tr
23.10.2008 - 11:16 | Son Güncelleme :

14-19 Ekim 2008 tarihi arasında Antalya’da düzenlenen 44. Ulusal Psikiyatri Kongresi'nde ruh sağlığı sorunlarına çözüm önerileri anlatıldı.

Türkiye Psikiyatri Derneği Genel Başkanı Dr. Şeref Özer, her dört kişiden birinin yaşamının bir döneminde ruhsal hastalıklardan etkilendiğini belirterek, bu rakamların ülkemizde şu anda 10 milyon kişinin ruhsal rahatsızlığı olduğunu gösterdiğini açıkladı. Özer sözlerine şöyle devam etti::

" Bu 10 milyona ek olarak bir 7 milyon kişi de daha sonra ruhsal hastalığa yakalanacaktır. Ruhsal hastalıklar evrenseldir ve her ülkede, her kültürde benzer şekilde görülmektedir. Dünya üzerinde en fazla yeti yitimine neden olan on hastalıktan beşi ruhsal hastalıklardır.  Yani bu insanlar ruhsal hastalıkları nedeniyle çalışami, işe gidemez  sosyal ya da mesleki işlevlerini yerine getiremez hale geliyorlar. Ruhsal hastalıkların önemli sonuçlarından biri de intihardır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), dünyada her 40 saniyede bir intiharın, her 3 saniyede ise bir intihar girişiminin gerçekleştiğini, son 45 yılda intiharların %60 civarında arttığının ve intiharın tüm dünyada ilk on ölüm nedeni arasında yer aldığını bildirmektedir.

Ruhsal hastalıkların  bu kadar yaygın olmasına, bedensel hastalıkların çoğundan daha fazla işgücü kaybına neden olmalarına karşılık, rahatsızlığı olan her yedi kişiden ancak biri herhangi bir sağlık kuruluşuna tedavi için başvuruyor. Tedavi için başvurmayanların bir kısmı için neden, maddi imkansızlık ve tedaviciye ulaşma güçlüğüdür. Önemli bir kısmı için ise ruhsal hastalıkların tanınmaması, tedavisinin olduğunun veya nereden yardım alınacağının bilinmemesi ve nihayet "damgalama" adını verdiğimiz, "adım deliye çıkar" korkusu gibi faktörler başvurmaya engel olmaktadır. Bütün bu engellere rağmen başvurmaya karar verenlerin de uygun tedaviciye başvurmamaları nedeniyle tedavileri gecikmektedir. Ülkemizde ruhsal sorunu olanlardan yardım aramaya karar verenlerin çoğu ilk başvuru noktası olarak psikiyatri uzmanını tercih etmektedir. Bu durum doğru adresi bilenlerin sayısının çok olduğunu gösterdiği için sevindirici gibi görünse de, sağlık hizmetlerinin planlanması açısından kaynak israfına yol açmaktadır. Ruhsal hastalıkların yaygınlığı düşünüldüğünde sorunu olan bireylerin çoğu birinci basamak sağlık hizmetlerine (sağlık ocağına) başvurmalıdır. Ne yazık ki ruhsal sorunların tedavisi için sağlık ocağı hekimi, ruh hekimlerine ve diğer uzmanlara oranla daha az tercih edilmektedir. Bunun sonucunda zaten sayısı az olan ruh hekimlerinin verimsiz kullanılmasına yolaçılmaktadır.  

Ruhsal rahatsızlıklara yol açan pek çok faktör vardır. Bunlardan bir kısmı genetik faktörlerdir. Ailesinde ruhsal hastalık bulunan bireylerin ruh hastalığı riski genel olarak daha fazladır. Bu konuda birçok bilimsel yenilik ve umut verici çalışma varsa da, henüz yüz güldürücü sonuçlar alınamamıştır. Genetik faktörlerden bağımsız olarak yoksulluk, kötü yaşam koşulları, savaş, işkence, afetler gibi travmalar, sağlık ve sosyal güvencenin olmayışı, sosyal destek sistemlerini ortadan kaldıran zorunlu göç, ayrımcılık, ırkçılık gibi faktörler de ruhsal hastalıklara yol açmakta, varolanları da ağırlaştırmaktadır. Daha kötüsü, ruhsal hastalığın varlığı, bu saydığımız çevresel riskleri de arttırmaktadır; örneğin ruhsal hastalık işsiz kalmaya yolaçmaktadır.

Ruhsal hastalığı bozulmuş kişilerin tedavisi açısından varolan ruh sağlığı sistemimizin yeterli olduğu da söylenemez. Ruh sağlığı bütçesi sağlık bütçesinin %1'ini bile bulmamaktadır. Ruh sağlığı hizmetlerine ayrılan yatak sayısı olması gerekenin ancak onda biridir.  Bu açıdan ülkemiz, Avrupa ülkeleri arasında sonuncu sırada yer almaktadır. Ülkemizde yüzbin kişiye düşen ruh hekimi sayısı 1.6'dır. Bu rakam dünya ortalamasının yarısı, Avrupa ortalamasının  ise ancak 1/6'sıdır. Ruhsal sorunların tedavisi, sayısı ve imkanları yetersiz olan ruh hekimlerinin sırtına yüklenmiştir.

Ruhsal hastalıkların nedenleri ve sonuçları konusunda yukarda sayılanlar düşünüldüğünde, ruhsal hastalıkları önlemek, yaygınlığını ve olumsuz etkilerini azaltmak için neler yapılabileceği de daha kolayca anlaşılabilir.

1. Genetik nedenler konusunda bilimsel çalışmaları yürütmek, yapılanlara destek olmak, hastalara ve ailelere genetik danışmanlık vermek önem kazanıyor.

2. Ruhsal hastalıklara yolaçan çevresel koşullarla mücadele en az genetik faktörlerle mücadele kadar güç görünmektedir. Buna rağmen psikiyatri uzmanları dışındaki kesimlerin bu konularda desteğinin alınması adım attırabilir. Savaşların, travmanın, toplum sağlığını olumsuz etkileyen kanun ve kararların, ayrımcılık ve şiddetin, sosyal destek sistemlerini ortadan kaldıran uygulamaların olumsuz etkisinin yöneticilere ve kamuoyu önderlerine anlatılması gerekir.

3.  Son yıllarda depresyon gibi bazı hastalıkların medya organlarında daha görünür hale gelmesi sonucunda depresyon şikayetiyle tedaviye başvuru oranlarında artış olmuştur. Toplumun bir hastalığı daha iyi bilmesi bu konuda daha çok yardım aramasına, bu konudaki damgalamanın da azalmasına yolaçmaktadır. Bu nedenle ruhsal hastalıkların belirtileri, yaşamı etkileme derecesi, tedavide ne gibi seçenekler olduğu ve nerelere başvurulabileceği, yanlış ve etkisiz tedaviler konusunda uyarıları da içeren toplum eğitimi programlarını, medya organlarını kullanarak sürdürmek gerekir. Bu konuda 10 Ekim Ruh Sağlığı günündeki çalışmalar iyi bir örnek olmuştur.

4. Ruhsal hastalığı bozulmuş olan kişilerin tedavisinde çalışacak personel eksiklerinin tamamlanması, psikiyatri uzmanı, hemşire, klinik psikolog, psikolojik danışman ve sosyal hizmet uzmanı sayısının arttırılması gereklidir. Varolan psikiyatri kadrolarının etkin ve verimli biçimde hizmet vermesini sağlamak için özel çalışan hekimlerin SGK ile anlaşma yapmalarının sağlanması gerekir. Ruh sağlığına ayrılan hasta yatağı sayısı da gerekli düzeye çıkarılmalıdır. Bu amaçla kamu ve özel hastanelerde psikiyatri uzmanı ve psikiyatri yatağı bulunması zorunlu tutulmalıdır.

5. Ruh sağlığına kavuşmanın bir lüks değil temel bir hak olduğunun tüm kamuoyuna benimsetilmesi, ruh sağlığı hizmetlerine ulaşmanın kolaylaştırılması gereklidir. Bu nedenlerle ruh sağlığı hizmetlerinin kamunun öncülük ettiği, nitelikli, eşit, ücretsiz, ulaşılabilir ve kapsayıcı biçimde düzenlenmesi zorunludur.

6. Tüm bu çabaların kalıcı sonuçlara ulaşabilmesi için hem hastaların, hem de ruh sağlığı çalışanlarının hak ve yükümlülüklerini düzenleyen bir "Ruh Sağlığı Yasası"nın çıkarılması büyük önem taşıyor."

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün